Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11023 K.2024/3857

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığı bağlanması ve ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle ödenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar vermek suretiyle davacının davasının dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı, yaş ve gün dışındaki diğer şartları tamamladığı için çalışma gün sayısını tamamlamak için 5510 sayılı Kanun'nun 41/1-a bendinde düzenlenen analık borçlanması hakkından yararlanmak üzere Kuruma başvurduğunu, 16.05.2007 tarihinde ilk doğumunu ve 24.08.2008 tarihinde de ikinci doğumunu yaptığını ve Kurum tarafından 5.999,62 TL doğum ve analık borçlanma bedelinin ödenmesinin istendiğini, ödemeyi yaptığını ve emeklilik işlemlerinin tamamlanmasının beklemeye başladığını,

ancak Kurum çalışanının iki doğum arasında ki süreyi sehven 489 gün olarak kayıtlara geçmesi sebebiyle çalışma gün sayısının 3 gün eksik kaldığını, emekliliğe hak kazanabilmesi için eksik kalan 3 günlük sigortalılık süresini de tamamlaması gerektiğinin bildirilmesi üzerine üç gün daha sigortalı olarak çalışarak eksik gün sayısını tamamladığını ve Kuruma başvurarak emekli olduğunu,

Kurum görevlisi tarafından yapılan hata nedeniyle 8 ay sonra emekli olabildiğini ve bu süre zarfında almaya hak kazandığı emekli aylıklarından mahrum kaldığını beyanla ilk başvurusunun reddine dair işleminin iptali ile ilk başvuru tarihinin emekliliğe hak kazanma tarihi olarak tespitine, yoksun kaldığı emekli aylıklarının yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; derdestlik itirazında bulundukları, davacının aynı talepleri huzurdaki dava ile ileri sürmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu, davacının, dava dilekçesinde ileri sürdüğü işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını, davacının emekli olabilmesi için gerekli olan şartları yerine getirmediğinden emeklilik tahsis işleminin gerçekleştirilmediği beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; eldeki davanın kurum işleminin iptali ile eksik ödenen aylıkların tahsili istemine yönelik olduğu, dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, davacının 31.08.2016 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı koşullarını sağladığı, yine aynı tarihli davalı Kuruma yazılı tahsis başvurusunun bulunduğu, açık ise de iş bu tarih itibariyle yaşlılık aylığı tahsis başvurusunda bulunduğu, yaşlılık aylığının 01.09.2016 tarihi itibariyle bağlanması gerektiği, davacıya emeklilik aylığının geç bağlanması talebinin Kurum hatasından kaynaklandığı,

davacının davalı Kurumun hatalı işlemi nedeniyle 01.04.2017 tarihi itibariyle emeklilik aylığı bağlandığı, davacının mahrum kaldığı 2016/9-2017/3 üncü ay arası yaşlılık aylıklarının her bir aya ait ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davacıya ödemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi sayılı kararıyla; davacının aynı talepler hakkında, aynı kişi aleyhine, Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/194 Esas sayılı dava dosyasında dava açtığı, söz konusu davanın istinaf incelemesi aşamasında bulunduğu 18.02.2019 tarihinde aynı taraf aleyhine, aynı gerekçe ile aynı talep sonucunu içerir iş bu davanın açıldığı, davalının 01.03.2019 tarihli cevap dilekçesi ile derdestlik dava şartının bulunmadığından bahisle itirazda bulunulduğu,

İlk Derece Mahkemesinin 03.10.2019 tarihli celsede dava şartlarına ilişkin bir eksikliğin bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle yargılamaya devam kararı alınmasına karşın Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/194 Esas sayılı dava dosyasının o tarih itibariyle halen derdest bulunduğu, davalının istinaf dilekçesinde de ilk sebep olarak derdestlik itirazının dikkate alınmadığını dillendirdiği görüldüğü, davalı başından itibaren derdest davanın bulunmamasına dair dava şartının gerçekleşmediğini tüm aşamalarda dile getirmiş bulunduğu, derdestlik;

tarafları, dava sebebi (vakıaları) ve dava konusu (talep sonucu) aynı olan bir davanın görülmekte iken ikinci kez açılmış olması olduğunu, davalı tarafın derdest davanın bulunduğuna dair itirazının hiç dikkate alınmadığı bir yargılamada, dava devam ederken iş bu dava şartı eksikliğinin kendiliğinden sona erdiğine dair kabul davanın savunmasının dikkate alınmayarak hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği sonucunu doğuracağından kabul edilebilir olmadığını,

dava şartının eksik olduğu iş bu davada davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının hüküm altına alınması isabetsiz olduğu gerekçesiyle davalı tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b.2 hükmü gereğince kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davacının davasının dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire bozma ilamında.

Kurum işleminin iptali ile davacının yaşlılık aylığına ilk başvurudan itibaren hak kazandığının ve fark aylıklar ile faizlerinin hüküm altına alınması için açılmış işbu davada, Bölge Adliye Mahkemesince, Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/194 Esas sayılı dava dosyasında aynı olay sebebiyle Kurum işleminin iptali talep edidiği, dolayısıyla aynı davanın daha önce açılmış ve halen görülmekte olduğu (derdestlik) gerekçesiyle, HMK'nın 114 üncü maddesinden bahisle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmakta ise de derdest olduğu belirtilen davanın (2017/194 -2018/298) açılmamış sayılmasına karar verildiği,

tarafların temyiz etmemesi üzerine kararın kesinleştiği belirgin olduğunu, davanın açılmamış sayılması kararı usule ilişkin nihai bir karar olup, davacı davasını takipten vazgeçmiş ve terk etmiş sayılacağından, dava açılması ile meydana gelmiş sonuçlar ortadan kalkmış olduğunu ve yeniden açılması mümkün olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile görülmekte olan davanın yeniden açılması ve önceki davanın takipsiz bırakılması suretiyle ikinci davanın yargılamasına devam olanağı tanınması, bozmaya konu karar gerekçesinde de belirtildiği üzere, adil yargılanma hakkının ... ilkeleri kapsamında yer alan silahların eşitliği ilkesinin ihlali sonucunu doğuracağı gibi davalı tarafın derdest davanın bulunduğuna dair itirazının hiç dikkate alınmadığı bir yargılamada,

dava devam ederken iş bu dava şartı eksikliğinin kendiliğinden sona erdiğine dair kabul davalının savunmasının dikkate alınmayarak hukuki dinlenilme hakkının ihlaline yol açacağı gibi aynı konuda birden fazla dava açan davacıya, emredici yasal düzenlemelere aykırı biçimde, dilediği davayı sürdürme olanağı da sağlayacağı, sıralanan maddi ve hukuki olgular ile bozmaya konu karar gerekçesi ışığında yapılan değerlendirme sonucunda, bozma gerekçelerine uyulması mümkün olmadığı gerekçesiyle önceki kararda direnilmesine karar verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; direnme kararının uygun olmadığını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun davanın açılmamış sayılmasına ilişkin karar derdestlik durumunu ortadan kaldıracağına ilişkin içtihatlarının olduğunu, açılmamış kararı kesinleşmemiş olsa da derdestlik durumunun ortadan kalktığını bu sebeple kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, yaşlılık aylığı bağlanması ve ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle ödenmesi istemine ilişkindir.

D. Gerekçe

1. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 373 üncü maddeleri ile 6100 sayılı Kanun'un 114 ve 115 ve 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci madde hükümleridir.

2. Değerlendirme

Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/194 Esas sayılı dava dosyasında 18.07.2017 tarihinde aynı talepli ilk davanın açıldığı, söz konusu davanın istinaf incelemesi aşamasından geçerek 08.10.2019 tarihinde kesinleştiği, 18.02.2019 tarihinde aynı gerekçe ile aynı talep sonucunu içerir iş bu davanın açıldığı, davalının 01.03.2019 tarihli cevap dilekçesi ile derdestlik itirazda bulunulduğu, derdestlik dava şartı olup dava tarihi itibariyle Bergama 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/194 Esas sayılı dava dosyasının halen derdest bulunduğu, dava açılış tarihi itibariyle dava şartı oluşmadığı anlaşılmakta olup Bölge Adliye Mahkemesinin direnme hükmünde dayandığı yasal dayanaklar ve gerekçeye göre Dairemize ait anılan bozma ilamının ortadan kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Mahkemesine gönderilmesine,