Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11058 K.2023/10663

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 1 gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davalı ... Gıda aleyhindeki davanın açılmamış sayılmasına,davalı Kurum yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davacının ... sicil numaralı ... Gıda isimli iş yerinde 03.11.1989 tarihinde çay paketleme işçisi olarak çalışmaya başladığını, yaklaşık 9 ay çalıştığını, kuruma işe giriş bildirgesinin verildiğini, ancak bu çalışması sonucunda prim ödemesinin yapılmadığını

belirterek davacının 03.11.1989 tarihinde 1 gün süre ile çalışmasının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.07.2019 tarihli ve 2021/1861 Esas 2022/268 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının ... sicil numaralı işyerinde 03.11.1989 tarihinde 1 gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 04.07.2019 tarihli ve 2022/5768 E. 2022/8672 K. sayılı ilamında,"... Eldeki davada, mahkemece, davalı işveren hakkında işlemden kaldırlmaya dair ara karar ile verilmiş olup sonrasında hüküm duruşmasında, davalı işveren hakkında olumlu olumsuz herhangi bir karar tesis edilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı işveren aleyhindeki dava, davacı tarafından 18.12.2018 tarihli celsede müracaata bırakılmış ve yenilenmediğinden davalı tarafça da herhangi bir şekilde yenilenmediğinden davalı işveren hakkında dava HMK 150/5 inci maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Davalı konumuna gelen SGK aleyhinde işe giriş bildirgesinin gerçek olduğu ve 1 gün çalıştığı tespitine yönelik davada yapılan araştırmada, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olmadığı beyan edilmiş, ancak bu bildirgede verilen sicil numarasının sonraki sigortalılığında kullanıldığı, 1989 yılı Adana serilerinden olduğu tespit edilmiş, ayrıca dinlenen bordro tanıkları da davacının çalışmasını doğruladıklarından davanın kabulü gerekmiş ve aşağıda belirtildiği şekilde hüküm kurmak gerekmiştir..." gerekçesiyle davalı ...

Gıda aleyhindeki davanın açılmamış sayılmasına,davalı Kurum yönünden davanın kabulü ile davacının ... sicil numaralı iş yerinde verilen 03.11.1989 tarihli işe giriş bildirgesinin geçerli olduğunun, davacının bu iş yerinde 03/11/1989 tarihinde 1 gün çalıştığının ve sigorta başlangıcının 03.11.1989 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini beyanla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 03.11.1989 tarihinde 1 gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına "...

Gıda" isimli ... sicil no.lu iş yerinden 03.11.1989 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, bu bildirgede verilen sicil numarasının sonraki sigortalılığında kullanıldığı, 1989 yılı Adana serilerinden olduğu tespit edilmiş,işyeri tescil bilgilerine göre iş veren unvanının Şaban Bahşi olduğu,iş yerinin 24.04.1989-30.04.1989 arası kanun kapsamında olduğu, işyeri dönem bordrosuna rastlanmadığının Kurum tarafından bildirildiği,bir kısım tanıkların davacını çay paketleme işçisi olarak iş yerinde çalıştığı yönünde beyanda bulundukları,komşu iş yeri araştırması yapılmadığı,

böylelikle eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece yapılacak iş, SGK, vergi, belediye, emniyet aracılığıyla komşu işyeri sahipleri ve çalışanları tespit edilerek sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli,bu yöntemle komşu işyeri sahibi yada kayıtlı çalışanlarının tespit edilememesi halinde davacıdan sorulmak suretiyle çalışma olgusunu bilebilecek tanıklar tespit edilerek bu kişilerin de sigorta kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, esasen davalı ... Gıdanın tüzel kişiliği bulunmayıp dava ve taraf ehliyeti olmamasına rağmen hakkındaki davanın işlemden kaldırılması gözetilerek hüküm tarihi itibariyle olumlu-olumsuz karar verilmesi gerektiğine ilişkin maddi hataya dayalı bozma ilamına uyulmak suretiyle onun yönünden davanın açılmamaış sayılmasına karar verilip ve yine aynı isimle ve usulsüz olarak gerekçeli karar tebliğ edilmişse de davanın niteliği itibariyle kurum işleminin iptaline yönelik olması dolayısıyla anılan dava kapsamında husumetin sadece Kuruma yöneltilmesi gerektiğinin zorunlu olması karşısında anılan işletme yönünden tesis olunan hükme ve yapılan tebligata ilişkin usulsüzlükler tekrar ve ayrıca bozma nedeni sayılmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,