Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11059 K.2023/11706

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekillerince temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.01.1987 - 15.04.2012 tarihleri arasında Keskin Belediyesinde garajda, temizlik ve fen işlerinde şoför olarak çalıştığını, sigortasının yapıldığını ve primlerinin ödendiğini bildiğini, 15.04.2012 tarihinde Milli Eğitim Müdürlüğü'ne geçtiğini, ancak emeklilik işlemleri için 1988/2 dönemi 16 gün, 1988/3 dönemi 18 gün, 1989/1 dönemi için 30 gün, 1993/1 dönemi 118 gün, 1993/2 dönemi 10 gün, 1994/1 dönemi 128 gün, 1994/2 dönemi 120 gün, 1994/3 dönemi 120 gün sigortasız olarak toplam 560 gün puantajlı çalışmış olduğunu bildirdiğini, 1987 yılında işe başladığı halde bu yıla dair hiç bir gün gözükmediğini bu nedenlerle sigorta başlangıç tarihinin 01.01.1987 olarak tespit edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davanın hak düşürücü sebep ile reddedilmesi gerektiğini, davanın yetkisizlik sebebi ile de reddedilmesi gerektiğini, ... İş Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, davacının dava dilekçesinde talep etmiş olduğu dönemlerde herhangi çalışmasının olmadığını, sigorta başlangıcının Keskin Belediyesinde 01.11.1987 olduğunu, davacının bu tarihte başlayan sigortalılığı ayrıldığı tarih olan 1989/1.döneme kadar olan sigortalılığı kuruma bildirildiğini, davacının çalştığını bildirdiği prim ekstralarının kurum kaydında bulunmadığını, kurum kayıtlarında yer almayan belgelerin geçerliliği yasal olarak mümkün olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 02/07/2020 tarihli ve 2019/4 E. 2020/84 K. sayılı sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, davacının davalı ... Belediye Başkanlığına ait işyerinde; 01.01.1993-30.04.1993 tarihleri arasında 120 gün, 01.01.1994-20.10.2005 tarihleri arasında 11 yıl 10 ay 20 gün (4280 gün) olmak üzere toplam 4400 gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, tanık beyanlarındaki çelişkinin giderilemediğini, eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı Belediye vekili istinaf dilekçesinde, tanıkların soyut ve çelişkili beyanlarına itibar edildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin, temyize konu kararı ile ".. davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşuna aittir. Kamu kuruluşlarında, çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır. Davacının ücretsiz çalışması hayatın olağan akışına aykırı, kamu kuruluşundaki çalışmaların resmi kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıldır.

Bununla birlikte, davacının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak ve haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise bu takdirde tanık sözlerine itibar edilebilir. (Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 09.10.2018 tarihli ve 2017/6504 E., 2018/7202 sayılı kararı) ...Somut olayda da Belediyenin arşivinin bulunmadığına ilişkin tutanak varsa ibraz edilmesi ve bu konuda Belediye yetkilileri dinlendikten sonra o döneme ilişkin hiçbir kayıt ve belge ibraz edilemez ise tanık beyanlarına istinaden değerlendirme yapılıp yapılamayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dairemiz kaldırma kararı sonrasında, davalı Belediye tarafından 2009 yılında bütün bilgi ve belgelerin denetim yapılacağı beyan edildiğinden ilgililere teslim edildiği ve yeniden bulunamadığı belirtilmiş, davacının beyanı alınmış ,davacı beyanında çalıştığı süreleri belirtmiş, 1992 yılında tekrar başladıktan sonra kesintisiz çalıştığını ifade etmiş, yeniden dinlenen tanık beyanlarında da bu husus teyit edilmiş ve çelişkiler giderilmiş olup, Kuruma bildirmiş olan sürenin Kurumca infazda gözetilmesi mümkündür..." gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı ... Belediye Başkanlığı ile davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 15.12.2021 tarihli ve E.2021/9065 2021/16108 K. sayılı ilamında, "...iz çalıştığının tespit edilmesini talep etmiş, 09.12.2019 tarihli duruşmada davacı asil,1987 yılının birinci ayından 1989 yılının Nisan ayının sonuna kadar davalı Belediyede çalıştığını,1989 yılı Mayısın başından 1991 yılı sonuna kadar Belediyede çalışmadığını, bundan sonra 1992 yılı Ocak ayında belediyede tekrar işe başlayıp Milli Eğitim Bakanlığına geçene kadar 2011 yılı Mayıs veya Haziran ayına kadar belediyede kesintisiz çalıştığını, 1990-1991 'de Keskin Hindicilikte çalıştığını beyan etmiştir.

Davacının hizmet cetveli incelendiğinde ise 01.11.1987-11.06.1989 arasında davalı ... Belediye Başkanlığının 8955 sicil no.lu işyerinden kısmi bildirimlerinin olduğu,08.05.1991-92/1.

Dönem arası dava dışı Keskin Hindicilik Üret.İst.Müd.’nün 300 ve 5961 sicil sayılı işyerlerinde, yine tekrar davalı Belediyede çalışmaya başladığını belirttiği 1992 yılı içinde ise 92/1. dönem dışında 03.08.1992-31.12.1992 tarihleri arasında da dava dışı Keskin Hindicilik Ür.İstasyon Müdürlüğünün 300 sicil sayılı işyerinden bildiriminin olduğu gözetildiğinde, davacının talebinin bildirim dışı sürelerin tespitine yönelik olduğu anlaşılmakla.

Mahkemece, 01.01.1993 sonrası kabule konu süreler bakımından işverenlik sıfatı araştırılarak belirlenmeli; dava dışı diğer işverenlerin de HMK 124 üncü maddesi gereğince davaya dahil edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanarak infaza elverişli karar verilmesi gerekmektedir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 25.05.2022 tarihli ve 2022/17 E. 2022/100 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... Belediye Başkanlığında 01.01.1987-30.04.1989 (bu tarihler dahil) (iş yeri no 85955) ile 01.01.1993-31.03.2011 (bu tarihler dahil) (iş yeri no 1030) sigortalı olarak kesintisiz çalışmış olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiş karara karşı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 23.11.2022 tarihli 2022/12603 E. 2022/14815

K. sayılı ilamında;".. dava konusu dönem içinde, dava dışı 319 sicil ...

Tav.Tar.Ür.San.A.Ş. işyerinden 01.05.1989-11.06.1989 arası 41 gün,08.05.1991-92/1. dönemleri arası dava dışı Keskin Hindicilik Üret.İst.Müd.’nün 300 ve 5961 sicil sayılı işyerlerinden, yine tekrar davalı Belediyede çalışmaya başladığını belirttiği 1992 yılı içinde ise 92/1. dönem dışında 03.08.1992-31.12.1992 tarihleri arasında da dava dışı Keskin Hindicilik Ür.İstasyon Müdürlüğünün 300 sicil sayılı işyerinden bildirimlerinin olduğu anlaşılmakla, 01.01.1993 sonrası kabule konu süreler bakımından işverenlik sıfatı araştırılarak belirlenmeli;

dava dışı diğer işverenlerin de HMK 124 üncü maddesi gereğince usulüne uygun şekilde davaya dahil edilmeli ve davaya dahil edilen işverenin de göstereceği deliller toplanmalı, gerektiğinde resen de araştırma yapılarak davaya konu çalışma hiçbir kuşku ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozmaya uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararıyla "... Davacı vekili dilekçesinde 01.01.1987 ile 01.01.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarımızın tespitini talep etmiş ise de duruşmada alınan beyanlarıda talebinin 01.01.1993 yılından sonrası ve 01.01.2011 tarihleri arasındaki hizmetin tespitinine yönelik olduğu şeklinde talebini açıkladığı anlaşıldığın talep edilen tarihler yönünden araştırma yapılıp eksikler tamamlanmıştır..." gerekçesiyle,

Davanın kısmen kabulü ile

1.Davacının Davacı ...'ün ... Başkanlığında 01.01.1993 ile 31.03.2011 tarihleri arasında ( bu tarihler dahil ) sigortalı olarak çalışmış olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı Belediye vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili ile davalı Belediye vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 506 sayılı Kanun'un 79 uncu, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Mahkemece hizmet tespiti talebinin kısmen kabulüne ilişkin hükmü yerinde ise de davacının Kuruma bildirilen sigortalılık sürelerinin dışlanmadan hüküm kurulmuş olması olması isabetsiz olup bozmayı gerektirmektedir.

2.Ne var ki bu konunun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı Kurumun diğer temyiz itirazlarının reddine;

2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.Davalı Kurumun ve davalı Belediye Başkanlığının temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi ilamında, (1) no.lu bendinin silinerek yerine," Davacı ...'ün ... Başkanlığı nezdindeki işyerlerinde 01.01.1993 ile 31.03.2011 tarihleri arasında (davacının Kuruma bildirimiyapılan1993/2.Dönemde, 1993/3.dönem, 2005/10-12.aylar, 2006/1-12.aylar, 2007/1-12.aylar, 2008/1-12.aylar, 2010/1-12.aylar arasında yapılan bildirimler hariç olmak üzere) tam ve kesintisiz çalışmış olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" ibarelerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,