Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11140 K.2024/13605

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş. ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde ve yargılama aşamasında talebin açıklanmasına dair dilekçesinde; davacının 01.08.1985 ile 01.08.1987 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarının uzun vade sigorta kollarına tabi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı MKE vekili cevap dilekçesinde; davacının çıraklık sözleşmesine bağlı olarak çalıştığını, çırakların üretime dayalı bir çalışma içinde olsa bile bu çalışmanın nazari olarak öğrendiklerini uygulama amacı taşıdığını, uygulamalı çalışmanın çıraklık döneminin bir parçası olduğunu, davacının da zorunlu sigortalı olarak çalışan işçilerden farklı olarak daha düşük ücret aldığını ve daha fazla yıllık izin kullandığını, davacının hizmetlerinin işçilik olarak kabulü ile uzun vadeli sigorta kollarına tabi hizmet sayılmasının mümkün olmadığını, davalı Kurum fabrikalarında yapılan işin ağır iş niteliği taşıdığını, çırakların bu tür ağır işleri yapmasının mümkün olamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, özel kanunlarında çırak olarak tarif edilen sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmadıklarını, Kurum kayıtlarının aksi kanıtlanıncaya kadar asıl olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 01.08.1985 tarihli işe giriş bildirgesi gönderilmesine ve bordro tanıklarının davacının fiilen çalıştığını doğrulamasına rağmen davacının hizmetlerinin Kuruma hiç bildirilmediği, kaldı ki davalı Kurumun cevap dilekçesinde davacının çalışmasını doğruladığı, ancak hizmetinin 3308 sayılı Kanuna tabi olarak geçtiğini ve öğrenime ve eğitime yönelik olduğunu ifade ettiği, davacı vekili tarafından davacının uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmasının geçtiği dönemin 01.08.1985 - 01.08.1987 tarihleri arasına ilişkin olduğunun beyan edildiği,

dosya kapsamındaki belgelerden davacının ... Fabrikasında çıraklık okulunu bitirdikten sonra işe başladığı ve talebin çıraklık okulundan mezun olduğu tarihten sonra ve işe giriş bildirgesi ile bildirimde bulunulan tarihten itibaren başladığının anlaşılması karşısında; davacının davalı MKE'ye bağlı ... sicil no.lu ...

Çekme Boru Fabrikasında 01.08.1985 - 01.08.1987 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olacak şekilde çalıştığı, hizmetlerinin ilgili dönemde geçerli asgari prime esas kazanç üzerinden tahakkuk ettirilmesi gerektiği, davacının 22.05.1968 doğumlu olduğu nazara alındığında sigortalılık süresinin başlangıç tarihinin ise 18 yaşını ikmal ettiği 22.05.1986 tarihi itibarıyla başlayacağı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın kabülüne, davacının MKE'ye bağlı 45738 sicil nolu ...

Çekme Boru Fabrikasında 01.08.1985- 22.05.1986 tarihleri arasında arasında hizmet akdiyle çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un 60/g hükmü ve 5510 sayılı Kanun'un 38/2. Maddesi hükmü uyarınca prim gününe ilavesinin gerektiğinin tespitine, davacının MKE'ye bağlı 45738 sicil nolu ... Çekme Boru Fabrikasında 23.05.1986-01.08.1987 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olacak şekilde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın beyanında 01.08.1985-01.08.1987 tarihleri arası uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalıştığının tespitini talep ettiği, davacı adına 01.08.1985 tarihi itibariyle işe giriş bildirgesinin verildiği, davalı ile davacı yönünden Ağustos/1983 tarihli çırak sözleşmesi imzalandığı, Temmuz/1984 tarihli staj belgesinin bulunduğu,

06.08.1985 tarihli davalı Kuruma ait Kurum içi yazışmalarda davacının imalat müdürlüğü bölümünde çalışmasının uygun görüldüğü ve 01.08.1985 tarihinde işbaşı yaptığını belirttiği, davacı ile davalı arasında 01.08.1985 tarihli iş sözleşmesinin imzalandığı, Eylül/1983 tarihli taahhütnamede davacının 2 yıl süre ile çırak olarak çalışmayı taahhüt ettiği, çıraklık okul diplomasında iki yıllık sürenin 17.06.1985 tarihinde tamamlanıp mezun olduğunun belirtildiği, işe giriş bildirgesinin 01.08.1985 tarihinde Kuruma verildiği ve davacı adına 01.08.1987 tarihinden itibaren bildirimlerin yapıldığı,

31.07.1985 tarihli sağlık raporunda davacının fabrikaya işçi olarak alınacağının belirtildiği, davacıya 1986 yılı 4 ve 11 aylar arasında fazla mesai ödemesi yapıldığı, Eylül1983 tarihli noter onaylı taahhütnamede davacının 1983 yılından itibaren 2 yıl çırak olarak çalışacağının belirtildiği,

dinlenen tanıklar davacının torna bölümünde çalıştığını ve çalışmanın üretime yönelik olduğunu belirttikleri somut olayda, noter onaylı taahhütname belgesi, fazla mesai ödeme kayıtları ve tanık beyanları dikkate alınarak verilen kararın yerinde olduğu gerekçesiyle davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı MKE A.Ş.; davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini,davacının çalıştığı fabrikanın özelleştirme sonrası ... Servis San. A.Ş. ile birleştirildiğini ,davacının dava dilekçesinde 18 yaşından sonrası için talepte bulunduğunu ve mahkemece taleple bağlılık ilkesine aykırı karar verildiğini, davacının çırak olarak çalıştığını, üretime yönelik çalışması bulunmadığını, üretime yönelik çalışmanın kanıtlanamadığını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. 2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, eylemli ve gerçek çalışmanın ispatlanamadığını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR