Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11168 K.2023/12956

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının davalı nezdinde 02.02.2019 - 14.01.2020 tarihleri arasında çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili davaya cevap vermemiş, fer'i müdahil Kurum vekili beyan dilekçesi ile davanın reddini savunmuştur.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Grup Taşınmacılık Ltd. Şti'nin ... işyeri sicil numarasıyla 29.01.2019 tarihinde 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı, ... kayıtlarına göre davacının çalıştığını bildirdiği otobüsün ... şehir içi ve mücavir alan halk otobüsü olarak çalıştığı, ... İl Emniyet Müdürlüğü kayıtlarına göre ... plakalı aracın 01.02.2019 tarihinde ... 68. Noterliğince ... Grup Taşımacılık Sanayi Tic. Ltd.

Şti. adına devir tescilinin yapıldığı, ... Ticaret Odası kayıtlarına göre ...

Grup Taşımacılık Sanayi Ticaret Ltd Şti nin 429943 sicil numarasıyla 29.01.2019 tarihinde kurulduğu ve şirketin halen ticaret sicil kayıtlarında aktif olduğu, davacıyla aynı dönemde sigortalı olarak çalıştığı anlaşılan tanıklar Gürkan Er, Serkan Dayan ve Bayram Karakuş davacının ... plakalı araçta davalı şirket adına şoför olarak çalıştığını beyan ettikleri anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının davalı ... Grup Taşımacılık San. Tic. Ltd.

Şti'ne ait 135432200628-76 sicil numaralı işyerinde 07.05.2019- 24.12.2019 tarihleri arasında prime esas asgari kazanç tutar üzerinden çalıştığının tespitine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri Kararın vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden kaldırılmasını, davalı şirketin Sosyal Güvenlik Kapsamına alındığı 07.05.2019 tarihinden itibaren çalıştığına dair herhangi bir delil bulunmadığını, kararının hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Fer'i Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri Mahkeme kararının usul ve hukuka aykırı olduğu, bu davaların kamu düzenine ilişkin olmaları sebebiyle İlk Derece Mahkemesinin savunmayı re’sen genişletmesi ve bundan sonra karar vermesi gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı taraf 2019/Şubat-Aralık ayları arası davalıya ait ... plakalı araçta şoför olarak çalıştığını belirttiği, davacı adına davalı tarafından herhangi bir bildirim yapılmadığı, söz konusu aracın Şubat/2019 tarihinde davalı adına tescil edildiği, söz konusu araçla davacının Eylül/2019 tarihinde trafik kazası yaptığı ve davacıya Kasım/2019 tarihinde trafik cezası kesildiği, bordro tanıklarının fiili çalışmayı doğruladıkları anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı nezdinde 02.02.2019 - 14.01.2020 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunu'nun 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrasıdır. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davası olup, davacının çalıştığını iddia ettiği otobüsün ... içi halk otobüsü olarak faaliyette bulunduğunun anlaşılması karşısında, Büyükşehir Belediyesi'ne ilgili plaka yazılmak suretiyle hangi hatta hangi tarihler arasında yolcu taşıması yapıldığı, varsa kayıtlardan hangi şoförlerce kullanıldığının sorulması, dava konusu döneme ilişkin bordro tanıkları olan ..., ..., ..., ...'in dinlenilmesi sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı feri müdahil kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,