Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11175 K.2023/9609

Taraflar arasındaki İsviçre sigorta primlerinin davalı Kurum eliyle transfer edilerek davacıya ödenmesi talepli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin İsviçre'de çalışmasının 10.02.1987 de başladığını, 13.11.2017 de 5150 gün için borçlanma başvurusu yaptıklarını, 12.01.2018 de tahakkuk düzenlendiğini, 77.644,00 TL nin 5000 gün için ödendiğini, 15.05.2018 de aylık istenildiğini, 15.05.2019 da bağlandığını, 08.05.2019 da İsviçrede ki primlerin sözleşmenin 10/a maddesi gereği transferinin ve kendisine ödenmesinin istenildiğini talebin reddedildiğini sözleşmeye göre İsviçre' deki primlerin İsviçre' de yaşlılık malullük ve ölüm sigortasında kullanılmamışsa Türkiye 'ye veya 3. bir ülkeye yerleşmesi halinde İsviçre'de ayrılmış olması koşulu ile istenebileceğini, Kurum işleminin hatalı olduğunu belirterek işlemin iptalini, primlerin davalı tarafça transferi ile davacıya ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun bulunduğunu belirterek davanın reddini istemişir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili, müvekkili davacının yurtdışı borçlanmasını ayrıca ödediğini, bu amaçla prim transferi yaptırmadığını, fazla kalan prim sürelerinin yaşlılık aylığının oranı arttırmada kullanılmasının kanunun amacını aşan bir yorum olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Türkiye İsviçre sosyal güvenlik sözleşmesi gereği davacıya ait primlerin ülkeye transferi halinde sadece 10.02.1987 - 01.06.2001 arası 5150 günlük süreye ait primlerin iade edilebileceği, yurt dışı hizmet borçlanması yapılmayan sürelere ilişkin primlerin kurum işleminde belirtildiği gibi davacının aylığında değerlendirilebileceğinden iade edilemeyeceğinden, Kurum işleminin doğru, davanın reddi kararının yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı..." gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf gerekçeleri doğrultusunda temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, İsviçre sigorta primlerinin tamamının, Türkiye'de yaşlılık aylığında kullanılmaksızın, davalı Kurum eliyle transfer edilerek davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Federal Konseyi Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 10/a maddesi, 3201 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi, Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 17 nci maddesi, ... Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü 'nün Yurt Dışı Boçlanma İşlemleri'ni düzenleyen 2021/2 sayılı genelgesi.

1.2 Davanın yasal dayanağı olan, Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Federal Konseyi Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 10/a maddesi, " MADDE 10 a (25.5.1979 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesine Ek Sözleşme ile ilave edilmiştir.)

(1) Türk vatandaşları, Sözleşmenin 8 ve 12 maddelerine rağmen İsviçre yaşlılık ölüm sigortalarına kendileri için yatırılmış olan primlerin Türk sigortalarına transferini İsviçre yaşlılık, malûllük ve ölüm sigortaları yardımlarından henüz hiç yararlanmamış olmaları ve Türkiye’de veya bir üçüncü ülkede yerleşmek üzere İsviçre’den ayrılmış bulunmaları koşulu ile talep edebilirler. İsviçre yaşlılık ve ölüm sigortasının iki eş için prim yatırılmışsa, eşler kendileri için yatırılan primlerin transferini münferit olarak isteyebilirler. Ancak yalnız kadın eşin primleri transfer olunmuşsa, erkek eş ancak yaşlılık, malullük ve ölüm sigortasına ilişkin basit bir gelirden yararlanır.

(2) Birinci paragrafın uygulanmasında, Türk sigortalarına primleri transfer olunmuş Türk vatandaşları ve bunların hak sahipleri söz konusu primlerin transferi nedeniyle, İsviçre yaşlılık, malullük ve ölüm sigortasından artık hiç bir hak iddiasında bulunamazlar.

(3) Primler Türkiye Sosyal Sigortalar Kurumuna transfer olunur ve bu kurum primleri Türk mevzuatına göre yetkili sigorta kuruluşuna intikal ettirir. Bu primler ve bu primlere ilişkin süreler, bir Türk aylığına hak kazanmada ve bu aylığın hesabında, Türk primlerine ve sürelerine muadil sayılır. Transfer olunan primlerden Türk emeklilik sigortası çerçevesinde sigortalı veya hak sahibi yararına hiç bir menfaat sağlanmıyorsa, anılan yetkili kuruluş transfer edilmiş olan primleri ilgili kimselere öder." düzenlemesini,

3201 sayılı Kanun'Un "Sosyal güvenlik sözleşmeleri ile transferi sağlanan primlerin iadesi" başlıklı 10 uncu maddesi,

" Madde 10 – Türk vatandaşları hesabına yabancı ülkelerdeki Sosyal Güvenlik Kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, ülkelerarası anlaşmalarla Türkiye'ye transferlerinin sağlanması halinde;

a) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin tamamını bu Kanuna göre borçlanarak, tahakkuk ettirilen borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin tamamı,

b) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmını bu Kanuna göre borçlanarak tahakkuk ettirilen borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı,

Transfer tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ilgili sosyal güvenlik kuruluşunca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına iade edilir." düzenlemesini,

Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin "Transferi sağlanan primlerin iadesi" başlıklı 17 inci maddesi,

" MADDE 17 –(1) Yabancı ülkelerde Sosyal Güvenlik Kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, sosyal güvenlik sözleşmeleri ile Türkiye’ye transferlerinin sağlanması ve bu sözleşmelerde primlerin iadesine engel hükümler bulunmaması halinde;

a) Transfer edilen primlere ilişkin sürelerin tamamının, borçlanılarak tahakkuk ettirilen borcun tamamının ödenmiş olması halinde, transfer olunan primlerin tamamı,

b) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmının, borçlanılarak tahakkuk ettirilen borcun tamamının ödenmiş olması halinde, transfer olunan primlerin borçlanılan gün sayısına isabet eden orandaki miktarı transfer tarihindeki cari kur üzerinden(Mülga ibare:RG-6/11/2020-31296) (…)Türk Lirası karşılığı olarak Kurumca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına iade edilir.

(2)(Değişik:RG-6/11/2020-31296)(4)Sosyal güvenlik sözleşmelerine göre Türkiye’ye transfer edilen primlere ait gün sayıları, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilir.

(3)(Ek:RG-6/11/2020-31296)Kanunun 8 inci maddesi hükümleri saklıdır." düzenlemesini,

... Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü 'nün Yurt Dışı Boçlanma İşlemleri'ni düzenleyen 2021/2 sayılı genelgesi,

"15. İsviçre Sürelerinin Borçlandırılması" başlıklı düzenlemede, " İsviçre'deki sigortalılık sürelerini borçlanmak isteyenlerin borçlanma işlemleri bu Genelgenin Yurt Dışı Borçlanma İşlemleri başlıklı İkinci Bölümünün "4.2. Başvurulacak Birimler" başlığı altında belirtilen birimler tarafından gerçekleştirilecektir.

01.01.1972 tarihli Türkiye İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 10/a maddesinde Türk vatandaşlarının İsviçre'deki çalışmaları esnasında işçi ve işveren hissesi dahil olmak üzere yaşlılık ve ölüm sigortası primi olarak ödenen tutarın tamamının Kuruma transferi öngörülmüştür.

İki ülke arasındaki Sözleşme kapsamında prim transfer işlemleri ile Kanun kapsamında borçlanma işlemleri arasında ilişki bulunmamakla birlikte, Kanunun 10 uncu maddesinde borçlanılan gün sayısı kadar primlerin iade edileceği öngörüldüğünden, prim transferi ile borçlanma işlemleri ayrı ayrı yürütülecektir.

Buna göre, İsviçre’de geçen sürelerin borçlandırılmasına ilişkin iş ve işlemler aşağıda açıklanmıştır:

(1) İsviçre'den prim transferi gerçekleşmeden borç tutarının transfer edilecek primlerden mahsup edilmesine ilişkin talepler kabul edilmeyecektir. Ancak, prim transferi talebinde bulunduğu sırada borçlanma tutarını kendileri ödemek isteyenlerin talepleri kabul edilerek, yurt dışı borçlanmasına ilişkin genel kurallara göre işlem yapılacaktır.

(2) Primleri Kuruma transfer edildikten sonra borçlanma talebinde bulunanlardan, ayrıca hizmet belgesi istenilmeden prim transfer kararı ekindeki hizmet belgesine göre borçlanma işlemi sonuçlandırılacaktır.

(3) İsviçre'den transfer edilen primlere ilişkin sürelerin tamamını borçlanarak tahakkuk ettirilen borç tutarını ödemiş olanlara transfer edilen primlerin tamamı, İsviçre'den transfer edilen primlere ilişkin sürelerin bir kısmını borçlanarak tahakkuk ettirilen borcunu ödemiş olanlara ise transfer edilen primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı İsviçre sürelerine ait ortalama günlük kazanç üzerinden iade edilecektir. Ortalama günlük kazanç, transfer edilen toplam prim transfer tutarının toplam gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır..." düzenlemesini içerir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR