Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11315 K.2023/11327

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... sicil nolu işveren ... (Eski unvanı ...) unvanlı kuaför salonu olarak işletilen iş yerinde 01.07.1995 işe giriş tarihi ile işçi olarak çalışmaya başladığını, davalı Kuruma ilk sigorta tescil kaydının bu tarih olarak işe giriş bildirgesinde bildirilmiş ise de sigorta primi yatırılmaması, bordro verilmemesi nedeniyle SGK kayıtlarında hizmet kaydının bulunmadığını belirterek, davasının kabulü ile davalı ... Başkanlığında 010119916157 sicil nolu dosyasında ilk sigortalılık başlangıç tarihinin 01.07.1995 tarihi olarak bir günlük tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davacının iddiasını somut belgelerle ispat etmekle mükellef olduğunu, davacının sicil dosyasından Kurumun haklı olduğunun açıkça anlaşılacağını, davacının yerinde olmayan davasının reddinin gerektiğini savunmuş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... sicil numaralı ... (Eski unvan ... Kuaför) unvanlı işyerinde 01.07.1995 tarihinde 1 gün asgari ücretle sigortalı hizmet akdi ile çalıştığının tespitine ve sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1995 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik araştırma ve inceleme sonucunda verilen İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.07.1995 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu,79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2.Buna göre Mahkemece, davacı adına ... Kuaför unvanlı işverenin ... sicil sayılı kuaför salonu konulu işyerinden 01.07.1995 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, aynı iş yerinden davacının 11.08.2005-30.05.2009 tarihleri arasında sigorta bildirimlerinin yapılmış olduğu, iş yerinin kanun kapsamının 01.07.1995-28.02.2011 tarihleri arasında olduğu,

emniyet aracılığıyla davacının çalıştığı işyerinin müşterileri olarak üç kişinin belirlendiği ancak Mahkemece dinlenmedikleri öte yandan dava konusu iş yerine komşu olduklarını söyleyen iki davacı tanığı olan ... ve ...'ün dinlendiği ancak bu tanıkların ikamet, çalışma ve komşuluk hususlarının araştırılarak beyanlarının denetlenmediği, öte yandan belediye, SGK ve vergi dairesi aracılığıyla komşu iş yeri araştırması yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmakla,

Mahkemece, dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri ve kayda geçmiş çalışanları belediye, SGK ve vergi dairesi aracılığıyla araştırılmalı, tespiti halinde sigorta ve çalışma kayıtları da celbedilerek beyanları denetlenmeli, bozma öncesi emniyet vasıtasıyla komşu tanık olarak tespit edilen ..., ..., ...'ın dava komşusu dönemdeki ikamet adresleri de belirlenerek beyanları alınmalı, davacı tanığı olarak dinlenen ... 'in dava konusu dönemde işlettiğini ve halen işlettiğini beyan ettiği taksi durağı ile dava konusu işyerinin mesafesinin ve komşu olup olmadığı belirlenmeli,

...'in o tarihte taksi durağı işletip işletmediği belirlenerek beyanı denetlenmeli, diğer davacı tanığı ...'ün dava konusu dönemde ikamet adresi belirlenerek dava konusu işyeri ile komşu olup olmadığı belirlenmek suretiyle beyanı denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,