Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11383 K.2023/9592

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığının kesildiği tarih itibariyle yeniden bağlanarak ödenmeyen aylıkların yasal faizleriyle tahsili, yersiz aylık borcu olmadığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacıya yurtdışı borçlanması ve Türkiye'de bulunan sigortalılık bildirimleri toplamı üzerinden yaşlılık aylığı bağlandığını, davacının 2009 yerel seçimlerinde ... ili ... ilçesi Belediye Başkanlığına aday adayı olduğunu, aynı zamanda ...

Bankasından çiftçi kredisi kullandığını, Tarım Kredi Kooperatifi üyeliğinin olduğunu, tüm bu hususlar davacının Türkiye'ye kesin dönüş yaptığını gösterdiğini, davacının eşi ve üç çocuğunun Almanya'da bulunması nedeniyle daimi dönüş kararına halel getirmeyecek şekilde zaman zaman Almanya'ya gidip geldiğini,bu gidişlerin emsal içtihatlara göre ikametgah değişimi anlamına gelmediğini,

davalı kurumun davacıya yapılan emekli aylıklarının yersiz olduğunu ileri sürerek 36.044,29 TL için yasal işlem başlatılacağını bildirdiğini devamında davacının almakta olduğu emekli aylığını keserek 36.044,29 TL asıl alacak 30.777,32 TL yasal faiz olmak üzere toplam 66.821,61 TL'yi davacıdan talep ettiğini, davacının yurtdışında çalışmasının olmadığını, belirterek emekli aylığının yeniden bağlanmasına, tahakkuk eden borcun iptaline davacıya ödenmesi gereken her bir aylık için ödenmesi gereken tarihten itibaren yasal faizi ile davalı Kurumdan alınarak müvekkile verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun bulunduğunu belirterek davanın reddini istemişir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... davacının 06.08.2003-31.12.2010 tarihleri arasında, Almanya Rant Sigortasından, ikamete dayalı bir ödenek olan işsizlik ödeneği aldığının tespit edildiği,yurt dışı borçlanması yapanlara Türkiye'de yaşlılık aylığı bağlanabilmesinin ön şartının yurda kesin dönüş şartını yerine getirmesinin gerektiği,yurda kesin dönme tabirinin, ikamete dayalı olarak yabancı ülke mevzuatına göre sosyal destek,işsizlik ödeneği vb. bir yardım almama anlamını taşıdığı,

bu şekilde işsizlik ödeneği alanlara 3201 sayılı Kanun ve bu Kanun'un uygulama yönetmeliği hükümlerine göre yaşlılık aylığı bağlanamayacağı. bu nedenle davacıya ... tarihleri arasında ödenen yaşlılık aylıklarının 5510 sayılı Kanun'un 96.maddesine göre yersiz ödeme kapsamında işleyecek vasal faizi ile birlikte davacıdan tahsil edilmesinin gerekecegı, davacıya işsiz ödeneği “ alma eyleminin son bulduğu 31.12.2010 tarihini takip eden 01.01.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığının tekrar bağlanmış olduğundan bu yönde yapılacak bir işlemin olmadığı..." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili özetle, müvekkilinin yaşlılık aylığının kesin dönüş şartını yerine getirdikten sonra bağlandığını, dosyaya sunulan belgelere göre de sürekli Türkiye'de yaşadığını gösterir faaliyetlerinin bulunduğunu, kısa süreli yurtdışına gidip gelmelerin kesin dönüş şartını ortadan kaldırmayacağını, Ilk Derece Mahkemesi kararının eksik araştırma ve inceleme sonucu usul ve yasaya aykırı olarak verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacıya ... tarihleri arasında ödenen yaşlılık aylıklarının 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesine göre yersiz ödeme kapsamında işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıdan tahsil edilmesine dair Kurum işleminin yerinde olduğu, davacıya işsizlik ödeneği alma eyleminin son bulduğu 31.12.2010 tarihini takip eden 01.01.2011 tarihinden itibaren yaşlılık aylığının tekrar bağlandığı, sonuç olarak yerel mahkemenin davanın reddine dair kararının usul ve yasaya uygun olduğu..." gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının Türkiye'de yurtdışı borçlanması sonucu bağlanan yaşlılık aylığının, ... döneminde Almanya'da Rant Sigortasından işsizlik ödeneği aldığının tespiti üzerine, bu dönem aylığının kesilip kesilemeyeceğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 3201 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi.

1.2 Davanın yasal dayanağı olan 3201 sayılı Kanun'un "Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi" başlıklı 6 ncı maddesi,

"Madde 6 – A) Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için;

a) Yurda kesin dönülmüş olması,

b) Tahakkuk ettirilen borcunun tamamının ödenmiş olması,

c) Borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması şarttır.

(Değişik son paragraf: 17.04.2008-5754/79 md.) Yukarıdaki şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları, yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20 nci maddesi hükümlerine göre bağlanır. B) (Değişik: 17.04.2008-5754/79 md.) (Değişik birinci paragraf: 16.06.2010-5997/15 md.)

Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir.

Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.

C) (Ek:18/6/2020-7247/3 md.) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli çalışma olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelik ile belirlenir." düzenlemesini amirdir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.İnceleme konusu davada davacının, 5716 gün yurtdışı borçlanma süresi ve Türkiye'de bulunan 1484 gün 506 sayılı Kanun kapsamındaki hizmetleri üzerinden toplam 7200 günle 01.02.2006 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı aldığı, yersiz aylık borcu çıkarılan dönem süresince işsizlik ödemesi aldığı anlaşılmakla, temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR