Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11410 K.2023/9924

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesince görülen iptal edilen hizmet sürelerinin geçerli olduğunun ve kesilen aylığın tekrar bağlanması davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; hizmet sürelerinin tespiti yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, kesilen ölüm aylıklarının yeniden bağlanması talebinin reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; davacının ölü eşi ... 'ın Bağ-Kur sigortalısı olup tüm prim borçlarını eksiksiz ödeyerek emekliliğe sevk edildiğini, emekli olduktan birkaç yıl sonra müfettiş raporu üzerine meslek kuruluşu ... Berberler ve ... Odası kaydının usulune uygun olmadığı gerekçe gösterilip emekliliğinin iptaline karar verilerek yapılan ödemelerin istendiğini, murisin tüm kayıtlarının gerçek olduğunu, kusurunun bulunmadığını; bu nedenle emekliliğin iptaline ilişkin kararın iptaline, hizmet süresinin geçerli sayılarak emeklilik aylıklarının kesildiği tarihten itibaren biriken kısmının yasal faizi ile birlikte ödenmek üzere yeniden bağlanmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili tarafından mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle; Bağ-Kur müfettişleri tarafından yapılan incelemede Bağ-Kur çalışanları ve meslek odası çalışanlarının bir çok kişiyi usulsuz olarak meslek odalarına geçmiş tarihli olarak kaydettirdiklerini, oda kayıtlarının usulsuz olduğu için emekliliğinin iptal edildiğini, işlemin hukuka uygun olduğunu; bu nedenle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.04.2016 tarihli ve 2012/536-2016/605 sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 13.06.2017 tarihli ve 2016/10068-2017/5065 sayılı ilamı ile; davacının 5510 sayılı Kanun'un Geçici 54 üncü maddesi kapsamından yararlandırılıp yararlandırılmayacağının davalı Kurumdan sorularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, Kurum, sigortalıyı anılan yasal düzenlemeden yararlandırmak suretiyle sigortalılığa geçerlik veriyorsa kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanması gerektiği aksi takdirde sigortalının kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının olup olmadığı, geçerli bir Bağ-Kur sigortalılığın bulunup bulunmadığı hususları usulünce araştırılması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece 15.02.2018 tarihli ve 2017/651-2018/188 sayılı kararla; davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 17.10.2018 tarihli ve 2018/1874-2018/8155 sayılı ilamı ile; "Mahkemece, 28.12.1986 - 01.10.1993 tarihleri arasındaki hizmetlerin, ilgili yasa maddesi kapsamında, davalı Kurumca kabul edilip edilmediği net bir biçimde sorulmalı, söz konusu sürelerin Kurumun kabulünde olduğu tespit edildiğinde şimdiki gibi karar verilmeli, aksi halde ticari faaliyete dayanan 30.01.1989 - 18.04.1999 arasındaki sigortalılık süresi belirlenip, murisin ölüm tarihindeki aylık bağlama şartları dikkate alınıp sonucuna göre hüküm kurulmalıdır." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece 07.10.2020 tarihli ve 2018/831-2020/405 sayılı kararla; davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 17.11.2021 tarihli ve 2021/2062-2021/14356 sayılı ilamı ile; "Ayrıntıları ilk bozma ilamımızda belirtildiği üzere, iptal edilen sigortalılık sürelerinin 5510 sayılı Kanun'un Geçici 54 üncü maddesi gereği davalı Kurum tarafından kabul edildiği anlaşıldığından mahkemece, kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanması gerektiği gözetilmeli, ne var ki; vergi kaydına dayalı sürelere ilişkin primlerin yargılama aşamasında tahsil edildiği belirgin olduğundan, aylığın bağlanması hususunda bu sürelerin dikkate alınmaması gerekmektedir. " gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davacı tarafça iptal edilen hizmet süreleri nedeniyle kesilen ölüm aylıklarının yeniden bağlanması da talep edilmiş olup.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 17.11.2021 tarih ve 2021/2062 Esas 2021/14356 Karar sayılı ilamında ''... iptal edilen sigortalılık sürelerinin 5510 sayılı Kanun'un geçici 54 üncü maddesi gereği davalı Kurum tarafından kabul edildiği anlaşıldığından mahkemece, kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanması gerektiği gözetilmeli, ne var ki; vergi kaydına dayalı sürelere ilişkin primlerin yargılama aşamasında tahsil edildiği belirgin olduğundan, aylığın bağlanması hususunda bu sürelerin dikkate alınmaması gerekmektedir." şeklinde yer alan tespit göz önünde tutularak yapılan incelemede;

vergi kaydına dayalı süreler dışlanarak yapılan değerlendirmede, 'ölüm aylığından yararlanma koşulları' başlıklı 1479 sayılı Kanun madde 41'de düzenlenen şartların oluşmadığı anlaşılmakla; davacının kesilen ölüm aylıklarının yeniden bağlanması talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle

"1-Davacının iptal edilen hizmet sürelerinin geçerli olduğunun tespiti talebi hakkında; talebin konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, 2-Davacının kesilen ölüm aylıklarının yeniden bağlanması talebinin reddine, "dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bozma gereklerinin yerine getirilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iptal edilen Bağ-Kur hizmet sürelerinin geçerli olup olmadığı ile buna bağlı olarak kesilen yaşlılık aylığının tekrar bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 1479 sayılı Kanun'un 24 ve 25 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 54 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamı incelendiğinde, Mahkemece uyulan son bozma ilamında, iptal edilen sigortalılık sürelerinin 5510 sayılı Kanun'un Geçici 54 üncü maddesi gereği davalı Kurum tarafından kabul edilmesi sonucu kesilen aylıkların tekrar bağlanması gerektiği belirtilmiş, daha sonra Kurum tarafından tespit edilen vergi kaydına ilişkin sürelerin primlerin yargılama aşamasında tahsil edilmesi dikkate alınarak aylığın bağlanmasında bu sürelerin dikkate alınmaması gerektiğine işaret edilmiştir.

2.Mahkemece, her ne kadar son bozma kararına atıf yapılarak vergi kaydına dayalı süreler dışlanarak davacının ölüm aylığı şartlarına haiz olmadığına karar verilmiş ise de, davacının ölüm aylığı şartlarının nizalı olmadığından, davalı Kurum'un 5510 sayılı Kanun'un Geçici 54 üncü maddesi kapsamında iptal edilen süreleri kabul etmesi karşısında davacıya kesilen tarihten itibaren aylık bağlanmasına, sonradan tespit edilen vergi kaydına ilişkin sürelerin aylığa esas sürelerde gözetilmemesine dair hüküm kurulması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR