Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11679 K.2023/11685

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen ödenen yol ve yemek yardımlarının, sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile yersiz ödenen prim ve işsizlik sigortası primlerinin faizleriyle tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile, müvekkili şirket tarafından ... SGK işyeri sicil numarası ile 01.01.2007 - 31.12.2007 tarihleri arasında çalışan sigortalılara ödenen yol - yemek yardımlarının 506 sayılı Kanun'un 77/2 nci maddesi gereğince sigorta primine esas kazanç niteliğinde olmadığının ve sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespitine,

01.01.2007 - 31.01.2008 tarihleri arasında müvekkili şirket tarafından işyerinde çalışan sigortalılara ödenen yol- yemek yardımları üzerinden davalı Kuruma ödenmiş ve davalı Kurum tarafından yasal dayanağı olmaksızın yanlış ve yersiz olarak alınmış sigorta primleri ile işsizlik sigorta primlerinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile yol ve yemek yardımı için ödenen toplam 100.000,00 TL'nin her aya ilişkin primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davacı işverenin, müvekkili Kuruma yol ve yemek yardımlarının iadesi ile ilgili herhangi bir talebinin bulunmadığını, Kurumca yürütülen işlemlerde 506 ve 5510 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.09.2021 tarihli ve 2021/362 E., 2021/14 K., sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 167.005,00 TL'nin (her bir aya ilişkin primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından iadenin yapılacağı ay başına kadar işleyecek yasal faizi ile) davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 29.03.2022 tarihli ve 2021/2099 E., 2022/751 K., sayılı kararıyla.

506 sayılı Kanun'un 01.01.2004 tarihi itibari ile yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanun'un m.36 hükmü ile değişik 77 nci maddesinde yer alan, "şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları,sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz.

Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur." hükmü ile sigortalılara yapılan yol yardımlarının prime esas kazanca dahil edildiği, bu nedenle yol yardımları yönünden fazladan prim ödemesi yapıldığı,

yemek yardımları yönünden ise muafiyet tutarlarını aşan kısmın prim matrahına dahil edilmesi nedeniyle iadesi gereken bir alacak olmadığına ilişkin Mahkemece alınan bilirkişi raporunun, dosyada mevcut ücret bordroları, müfredat kartları, tahakkuk fişleri, ödeme makbuzlarına ve aylık bildirgelere uygun, denetime elverişli olduğu anlaşılmış, mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı ...nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 23.06.2022 tarihli ve 2022/6161 E., 2022/9553 K. sayılı kararıyla; "Somut olayda, yol yardımına ilişkin çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içerisinde ödenen yol yardım tutarları hesaplanmadan hazırlanan bilirkişi raporu hükme esas alınarak, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Davacı tarafından çalıştırıldığı belirtilen sigortalılarına yol yardımları yapılıp yapılmadığı ile yapılmış ise miktarının ve davalı Kurumca bu miktarın prime tabi tutulduğunun yöntemince belirlenmesi ve alacağın ispatı gereklidir.

Bu kapsamda, yol yardımlarının sigortalılara ödendiğine dair sigortalıların imzalarını içeren aylık ücret hesap pusulaları ve imzalı aylık ücret bordroları incelenmeli, mahkemece, davalı Kuruma verilen bordroların celbi ile verildiği esnada 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi kapsamında prime esas kazançlar dışında ayrıca belirtilen yol yardımına dair tutarların varlığı araştırıldıktan sonra,

dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içinde ödenen yol yardımı tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutar Kurum verileri ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmeli, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. " gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin bozma kararından sonra dosyaya kazandırılan bilgi ve belgeler değerlendirilmek üzere dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup 14.05.2023 tarihli raporda, davacı tarafın yol yardımlarından kaynaklı toplam 167.789,76 TL yersiz prim ödeme alacağı bulunduğu anlaşılmakta ise de, davacı vekilinin 07.02.2019 tarihli celsedeki beyanı da dikkate alınarak 167.005,00 TL'nin her bir aya ilişkin primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından iadenin yapılacağı aybaşına kadar işleyecek yasal faizi ile davalı idareden alınarak davacıya verilmesi kalan kısım yönünden ise davanın reddine dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğunu, Mahkemece eksik ve hatalı bilirkişi raporunun hükme esas alındığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ödenen yol ve yemek yardımlarının, sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile yersiz ödenen prim ve işsizlik sigortası primlerinin faizleriyle tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, toplanan delillere göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,