Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/11861 K.2023/12531

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen davacının Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydı bulunduğunun ve 1479 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur sigortalılığının tespiti,aksi Kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda Dairemizce, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının davalı Kurumun ...

Bağ-Kur nolu emekli sigortalısı iken güncelleştirme işlemleri sırasında yapılan hata ile almakta olduğu 4/b kapsamındaki yaşlılık aylığının Aralık 2015 ayında kesildiğini, davacının Kuruma müracaat ederek hatanın düzeltilerek yaşlılık aylığının kesildiği tarih itibarı ile bağlanarak ödenmesini istediğini ancak davalı Kurumun talebi red ettiğini belirterek Kurumun 31.03.2007 ila 28.02.2008 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının Esnaf odası ve Esnaf sicilindeki kayıtların devam etmesine binaen en azından isteğe bağlı sigortalı sayılması gerekmesi nedeni ile geçerli olduğunun tespitiyle hatalı işlemlerinin iptaline ve

yaşlılık aylığının kesildiği tarih itibarı ile ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacıya 29.02.2008 tarihli yaşlılık aylığı talebine istinaden 01.03.2008 tarihi itibarı ile yaşlılık aylığının bağlandığını, vergi dairesi ile yapılan yazışma sonucunda davacının 31.03.2007 tarihine göre geriye dönük kayıtlarını sildirdiğinin görüldüğünü, yaşlılık aylığı talep tarihi olan 29.02.2008 tarihinde 9000 iş gününü doldurmadığının görüldüğünü, aylığının 01.03.2008 tarihi itibarı ile iptal edilmesi gerektiğini, işbu nedenle iptal edilerek yersiz ödenen aylıkların ödenmesi için davacıya tahakkuk ettirilen borca ilişkin tebligatın gönderildiğini,

davacı tarafından ödeme yapılmadığından Tekirdağ 2. İcra müdürlüğünün 2016/9266 Esas sayılı dosyası ile 88.603,51 TL yersiz ödeme ve 31.870,10 TL faiz olmak üzere toplam 120.473,61 TL'lik takip başlatıldığını, aylığının 01.03.2008 tarihi itibarı ile iptal edilmesine yönelik Kurum işlemi usul ve yasalara uygun olup iptalini gerektirecek bir hususun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2017 tarihli ve 2016/624 Esas 2017/588 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüyle davacının yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile davacının iptal edilen aylığının iptal tarihi olan 01.03.2008 tarihinden itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından davalı Kurum vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 30.03.2022 tarihli ve 2022/1799 E. 2022/4688 K. sayılı bozma ilamında,"... Mahkemece,davacının oda kaydının olduğu dönemde kendi nam ve hesabına çalışmasının olup olmadığı yönde araştırma yapılmaksızın sigortalılığa karar verilmesi hatalı olup, kendi nam ve hesabına çalışmasına ilişkin 1479 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesinde düzenlenen, “sosyal güvenliğin vazgeçilmez ve kaçınılamaz” kamusal yapısı gereği yöntemince ve re’sen araştırma yapılarak, zorunlu sigortalı olarak kabul edilmesi gereken dönem, kuşku ve duraksamaya neden olmayacak şekilde tespit edilerek tahsis koşulları irdelerek sonucuna göre karar verilmelidir.." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Yerleşik yargı kararları dikkate alındığında davacının 2007/9-10-11-12, 2008/1-2. aylarda yapmış olduğu 6 aylık ödemenin isteğe bağlı sigortalılık olarak değerlendirilmesinde bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu 6 aya ait ödenmiş prim 1672 TL tutarındadır. Bu durumda davacının 04.09.2007 tarihinde yapmış olduğu fazla ödeme tutarı 3.176,67-1.672 = 1.504,76 TL olacaktır.

04.09.2007 tarihinde yapılan bu fazla ödemenin de 2008/3-4-5-6-7. aylara ait prim borcunu karşıladığı, Mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporu ile de belirlenmiştir. Buna göre. 2008/3-4-5-6.aylara ait 12. basamak tutarı 714,97 TL, bu tutara karşılık gelen prim tutarı prim oranı (%40) 286 TL, 2008/7.aya ait 12. basamak tutarı 750,70 TL bu tutara karşılık gelen prim tutarı 300,30 TL'dir.

Bu prim tutarları toplamı 1.444,28 TL olup davacının 04.09.2007 tarihinde yapmış olduğu fazla ödeme tutarı olan 1.504,76 TL, 2008/3-4-5-6-7. aylara ait isteğe bağlı primlerini karşılamaya yeterli geldiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla davacının 2007/9-10-11-12, 2008/1-2. dönemler için yasal ödeme süresinde yapılan prim ödemelerinin 2007/9-10-11-12, 2008/1-2.dönemler için isteğe bağlı sigortalı olarak; 04.09.2007 tarihinde ödediği fazla ödeme tutarlarının ise 2008/3-4-5-6-7. aylara ait isteğe bağlı sigortalı olarak değerlendirilmesi gerektiğinden; davacıya 01.08.2008 tarihinden geçerli olmak üzere aylık bağlanması gerektiğinin tespitine..." gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davacının yaşlılık aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile davacının iptal edilen aylığının 01.08.2008 tarihinden itibaren bağlanması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, davanın kabulü gerekirken kısmen kabulünün hatalı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydı bulunduğunun ve 1479 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur sigortalılığının tespiti, aksi Kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

2. 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü, 25 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,