Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12069 K.2023/11835

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2015 Haziran ayında ticari araç işleticisi ...'in yapmakta olduğu servis taşıyıcılığı işinde ... plakalı araçta servis şoförü olarak işe başladığını, muhtelif resmi kurumların personel servisi şoförlüğünü ve okul öncesi servis şoförlüğü yaptığını, bu işyerindeki çalışmasının Haziran 2015 tarihinden 20.01.2017 tarihine kadar sürdüğünü, işveren tarafından sigorta girişinin yapılmadığını ve sigorta primlerinin ödenmediğini işsizlik maaşı almak için İŞKUR'a yaptığı başvuru esnasında öğrendiğini,

ancak davacının 2015 yılı Haziran ayından 01.01.2016'ya kadar olan dönemde çalışmasını gösterir yazılı belgesi olmadığı gibi tanık da bulunmadığını belirterek davacının davalı işyerinde 01.01.2016 - 28.02.2017 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; çalıştırılan işçilerin prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt ve belgelerin Kuruma bildirilmesi mecburiyetinin işverene ait bir yükümlülük olduğunu, bildirilmeyen bu kayıtlar için müvekkili kurumun sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, müvekkili Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı işveren tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının davalı tarafından 01.01.2016-28.02.2017 tarihleri arasında (ayda 8 gün) hizmet akdiyle çalıştırıldığının tespitine, kalan süreler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, Yerel Mahkemece verilen kararın hakka, yasaya ve usule açıkça aykırı olduğu, davacının davalı ...’in ticari aracında çalıştığını bilen ve gören tanıklarının mahkemece dinlendiği, ancak beyanlarına itibar edilmediğini, toplanan delillere göre alınan bilirkişi raporuna Mahkemece gerekçe gösterilmeden itibaren edilmediğini, davalının tutarsız, çelişkili beyanlarına göre hüküm kurulduğunu, Mahkeme kararının yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının davasını kanıtlayabilecek yeterli bir delil göstermediğini ve sadece tanık dinlettiğini, eylemli ve gerçek bir biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, davanın reddi gerekirken kısmen kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.01.2016- 28.02.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren yanında 01.01.2016- 28.02.2017 tarihleri arasında çalıştığını, ancak feri müdahil Kuruma sigortalılığının bildirilmediğini beyanla sigortasız olarak çalışmasının tespitinin talep edildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davacının davalıya ait ticari araçta servis taşımacılığı işinde sürekli çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacının çalışma iddiasına yönelik olarak davalı ... adına Kurumda 122270 sicil numarası ile kayıtlı işyerine ait 2016/1-2017/2. dönem bordrolarında isimleri bulunan ... ve ...'in beyanları alınmalı, daha fazla bordro tanığının tespit edilmesi halinde bu kişiler de dinlenilmeli, Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen trafik cezası tutanaklarına göre davalıya ait ... plakalı araç sürücüsü olarak 07.12.2016 tarihinde adına ceza makbuzu düzenlenen ... isimli kişinin de kamu tanığı olarak ifadesine başvurulmalı,

ayrıca davacı tanıklarından Mesut Sivri'nin ifadesinde davacının ... mağazasının bulunduğu semtte ... mağazası personelini taşıma işini yaptığı bildirilmekle söz konusu personel taşıma işinin davacı tarafından hangi tarihte hangi araçla yaptığı belirlenerek uyuşmazlık konusu dönemde davacının ... mağazası bünyesinde veya başka işverenler nezdinde çalışmasının olup olmadığı araştırılmak suretiyle, davacının davalı ... yanında sürekli çalışıp çalışmadığı hususnda bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,