Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12186 K.2023/13156

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalıya ait iş yerinde 01.01.1997 yılında ... Yolu 28. Km Sapa Köyü mevkiinde bulunan istasyonda işçi olarak çalışmaya başladığını, davalının davacıya işe başladığı günü SGK'ya bildireceğini söylediğini ancak evrakları hazırlayarak bildirimde bulunmadığını, davacının davalıya ait iş yerinde 8 ay çalıştığını ancak bildirim yapılmadığını, davacının emekli olmak için başvuru yaptığını ancak bildirim yapıldığını ancak prim yatırılmadığını bu nedenle davalarının kabulü ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1997 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının 01.01.1997 yılında bir gün süre çalıştığının tespitini talep ettiğini, davacı adına işe giriş bildirgesinin 31.03.1997 tarihinde süre geçtikten sonra verildiğini ancak prim yatırılmadığını, iş bu davaların titizlikle araştırılması gerektiğini, açılan davayı kabul etmediklerini bu nedenle haksız ve yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının dava dışı 2612701.26745.1901 sicil sayılı işyerinde, 01.01.1997 tarihinde bir (1) gün süre ile hizmet akdine bağlı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Mahkemenin gerekli inceleme ve araştırma yapmadan karar verdiği, dava sırasında dinlenen tanıklar davacı ile aynı iş yerinde, aynı dönemde çalışan tanıklar olmayıp, ifadelerinin duyuma dayalı olduğu, süresi içerisinde verilen işe giriş bildirgesinin kişinin işe alınmış olduğunu gösterse de fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması bakımından tek başına yeterli kabul edilemeyeceği gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.01.1997 tarihinin tarihin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Eldeki davada, davacı adına 01.01.1997 tarihinde işe giriş bildirgesi verilen davalı ... unvanlı işverenin ... sicil no.lu akaryakıt konulu işyeri ile ilgili olarak dava dışı işverenin bu yöndeki faaliyetine ilişkin vergü mükellefiyet dönemi araştırılmalı,jandarma marifetiyle komşu tanık olarak belirlenerek beyanlarına başvurulan muhtar ...'nın 1996-1997 yıllarında yolcu taşımacılığı yaptığı yönündeki beyanı gereği anılan faaliyetine ilişkin vergi ve çalışma kayıtları araştırılmalı, yine beyanına başvurulan kamu tanığı muhtar ...'in de işlettiğini beyan ettiği ...

Et Mangal işyerine ilişkin vergi kaydı,ruhsat tarihi ve tanığın çalışma kayıtları araştırılmalı, öte yandan dava dışı ... iş yerinin dava konusu dönemde faal olup olmadığı vergi kaydı, ruhsat vs.araştırılmak suretiyle belirlenmeli, böylelikle tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir.

3.Kabule göre de aleyhine dava bulunan ...'ın karar başlığında gösterilmemiş olması ile hakkında olumlu-olumsuz hüküm kurulmamış olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,