Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12355 K.2024/439

Taraflar arasında görülen ve davacının yaşlılık aylığının 20. basamaktan bağlanması ve emeklilik tarihi olan 01.11.2008 tarihinden itibaren büyüme ve gelişme oranlarının aylığa yansıtılarak bu nedenlerle doğacak fark emekli aylıklarının faiziyle tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen konusuz kalmakla karar verilmesine yer olmadığına dair, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 0582374893 Bağ-Kur numarası ile 01.01.1991 tarihinde Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, 12.09.2006 tarihinde 18 olan basamağının 19'uncu basamağa yükseltildiğini, 26.09.2008 tarihinde, 19 olan basamağının 20'inci basamağa yükseltilmesi talebinde bulunarak sigorta primlerini ödediğini, 21.10.2008 tarihinde 625,00 TL olan primini yatırdığını ve 20 inci basamakta iken 01.11.2008 tarihinde emeklilik talebinde bulunduğunu, bu tarih itibariyle emekli olduğunu, 31.10.2008 tarihi itibariyle borcunun olmadığını,

aksine 44,43TL fazla ödemesinin bulunduğunu ve kendisinin halen 854,36TL emekli aylığı aldığını, bu nedenle davacının öncelikle emeklilik hakkının 20'inci basamaktan değerlendirilmesi ve 20'inci basamak olarak tespit ve tescili ile 01.11.2008 tarihinden itibaren eksik alınan maaş farklarının davalı taraftan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı hakkında yapılan işlemlerin yerinde ve yasal mevzuata uygun olduğunu, aylığında hata olmadığını buna göre davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi, ilk bozma öncesi verdiği kararı ile aldırılan bilirkişi raporunda idarece yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu, açıklanmış olduğu için davanın reddine, dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1 inci Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin ilk bozma öncesi verdiği kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, ilk bozma kararında; öncelikle; davacıya dava dilekçesi açıklattırılarak bu bağlamda 4956 sayılı Kanun'un geçici 2 nci maddesi çerçevesinde basamak satın alıp almadığı belirlenmeli, davacının, basamak yükseltme hakkından yararlanarak prim borcunu ödeyip üç yıllık süreyi de geçirdikten sonra aylık başvurusunda bulunduğunun saptanması halinde, 1479 sayılı Kanun'un geçici 11 inci maddesi uyarınca yaşlılık aylığının 01.01.2000 öncesi ve sonrası döneme ilişkin hesabında,

satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemi gerçekleştirilmek suretiyle değerlendirilmesi ve aylık miktarının buna göre tespiti gerektiği gözetilmeli, aksi halde yukarıda açıklanan basamak seyri konusundaki çelişki de giderilip dava konusu talepler hakkında sonucuna göre bir karar verilmelidir. Denilerek karar ilk kez bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin ikinci kararı ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 11.09.2012 tarih, 2011/212 Esas 2012/14572 Karar sayılı bozma kararına göre yapılan inceleme tespit ve değerlendirmeler neticesinde davacının 4956 sayılı Kanun'un geçici 2 inci maddesi çerçevesinde 03.11.2003 tarihinde basamak satın aldığının, basamak yükseltme hakkından yararlanarak prim borcunun son taksitini 21.09.2004 tarihinde ödediğinin ve üç yıllık süreyi de geçirdikten sonra 27.10.2008 tarihinde aylık başvurusunda bulunduğunun, basamak satın alma intibak tarihinin 01.10.2004, bu tarihteki basamağının 18 olduğunun tespitinin yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Satın alınan basamakların geçmişe yönelik intibakı neticesinde, aylık bağlamaya esas basamaklarının, 01.10.2004 tarihinde 18, 01.10.2002 tarihinde 17, 01.10.2000 tarihinde 16 ıncı basamak olarak, 01.01.2000 öncesi ve sonrası için aylık bağlamaya yönelik esas basamağının ise 15 inci basamak olarak tespitinin yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Aylık bağlamaya esas verilerin Kurum sisteminin yüklenilmesinin sağlanmasını ve buna göre aylık miktarının tespitinin yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Basamak yükseltme taleplerinin 31.08.1998, 23.10.2003, 12.09.2006, 26.09.2008 basamak yükseltme geçerlilik tarihlerinin; 01.01.1991 tarihinde 07, 01.09.1998 tarihinde 08, 01.10.1999 tarihinde 09, 01.10.2000 tarihninde 10, 01.10.2001 tarihinde 11, 01.10.2002 tarihinde 12, 01.11.2003 tarihinde 13, 01.10.2004 tarihinde 18, 01.10.2006 tarihinde 19 olarak tespitinin yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

01.11.2008 aylık başlangıç tarihinden itibaren; 01.01.2000 tarihi öncesi ve sonrası için Kurumca uygulanacak aylık bağlamaya esas 9.basamak ile 01.01.2000 tarihi öncesi ve sonrası için aylık bağlamaya yönelik tespit edilen 15. basamak arasında doğacak olan farkların karar kesinleştikten sonra davacı tarafından talep halinde kurum tarafından bu farkın ödenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı ile davalı Kurum tarafındaki muazaranın (anlaşmazlığın) bu şekilde giderilmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış olup, dosya kapsamı ve 23.09.2010 tarihli bilirkişi raporu, 02.12.2013 tarihli ek bilirkişi raporundaki hesaplamalar, mahkememizce gerekçe oluşturmaya ve hüküm vermeye yeterli görüldüğünden, davacı tarafın davasının kabulüne davacının satın alınan basamaklarının geçmişe yönelik olarak intibakı neticesinde aylık bağlamaya esas basamaklarının 01.10.2004 tarihinde 18. basamak, 01.10.2002 tarihinde 17. basamak, 01.10.2000 tarihinde 16.basamak olarak,

01.01.2000 öncesi ve sonrası için aylık basamağa yönelik esas basamağın 15 basamak olarak tespitine, aylık bağlamaya esas verilerin kurum sisteminin yüklenilmesinin sağlanmasını ve buna göre aylık miktarının tespitine, basamak yükseltme taleplerinin 31.08.1998, 23.10.203, 12.09.2006, 26.09.2008 basamak yükseltme geçerlilik tarihlerinin.

01.01.1991 tarihinde 07, 01.09.1998 tarihinde 08, 01.10.1999 tarihinde 09 , 01.10.2000 tarihninde 10, 01.10.2001 tarihinde 11, 01.10.2002 tarihinde 12, 01.11.2003 tarihinde 13, 01.10.204 tarihinde 18, 01.10.206 tarihinde 19 olarak tespitine, 01.11.2008 aylık başlangıç tarihinden itibaren.

01.01.2000 tarihi öncesi ve sonrası için Kurumca uygulanacak aylık bağlamaya esas 9.basamak ile 01.01.2000 tarihi öncesi ve sonrası için aylık bağlamaya yönelik tespit edilen 15. basamak arasında doğacak olan farkların karar kesinleştikten sonra davacı tarafından talep halinde Kurum tarafından bu farkın ödenmesine, davacı ile davalı Kurum tarafındaki muazaranın (anlaşmazlığın) bu şekilde giderilmesine, dair karar verilmiştir.

C. 2 nci Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesinin ilk bozma sonrası verdiği kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, ikinci bozma kararında; bozmaya uyulduğuna göre bozma gerekçelerine uygun olarak yargılama yapılması ve hüküm tesis edilmesi zorunluluğu doğar. Uyulan bozma ilâmında.

4956 sayılı Kanun'un geçici 2 nci maddesi çerçevesinde basamak satın alındığının ve prim borcunun ödenmesinden sonra 3 yıllık süre geçtikten sonra tahsis talebinde bulunulduğunun belirlenmesi halinde, 1479 sayılı Kanun'un geçici 11 inci maddesi uyarınca yaşlılık aylığının 01.01.2000 öncesi ve sonrası döneme ilişkin hesabında, satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemi gerçekleştirilmek suretiyle değerlendirilmesi ve aylık miktarının buna göre tespiti gerektiğinden söz edilmesi,

aksi takdirde basamak seyri konusundaki çelişki de giderilip karar tesis edilmesinin öngörülmesi ve davacının son celsede, talebini sadece aylık başlangıç tarihindeki aylık basamağının 20 olduğunun belirlenmesine hasretmesi karşısında, öncelikle 22.10.2008 tarihli ekstredeki basamak seyri ile 17.03.2009 tarihli ekstredeki basamak seyri arasındaki çelişkinin sebebi Kurumdan sorulup açıklığa kavuşturulmalı, keza satın alınan ve intibak ettirilen basamak süreleri ile bekleme süreleri gözetilip talep ve prim ödeme tarihleri de dikkate alınarak,

davacının gerek tescil gerekse tahsis talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığına esas alınması gereken basamak sayısı açık ve net bir biçimde belirlenip açıklığa kavuşturulmalıdır.

Tahsis tarihi itibariyle yaşlılık aylığına esas aylık basamağı belirlenirken 4956 sayılı Kanun'un geçici 2 nci maddesi kapsamında satın alınan basamakların geçmişe yönelik olarak da intibak işlemlerinin yapılması gereği gözetilip, bu yönde denetime elverişli nitelikte bilirkişi incelemesi yaptırılıp denetlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, çelişkili ve infaz kabiliyeti bulunmayan nitelikte yazılı biçimde karar tesis edilmiş olması usul ve yasaya aykırı görülmüştür. Denilerek ikinci kez karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı verilen son kararı ile yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre, davalı Kurumun davacıya 25.09.2012 tarihinde bir ek ödeme yaptığı anlaşılmakta olup, davalı Kurumun yaptığı bu son işlem ve ödemenin kaynağının araştırılması ve basamak intibakına yönelik olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 05.10.2011 gün ve 2011/497 E. 2011/583 K. sayılı ilamının kurumca dikkate alınıp alınmadığı hususunun sorularak,

yeni aylık hesabının ayrıntıları ile belirlenmesi amacıyla Yargıtay bozma ilamından sonra Kurumla gerekli yazışmalar yapılmış ve Mahkememizce 18/12/2020 tarihli bilirkişi ek raporu, 21.10.2021 tarihli bilirkişi ek raporu ve 03.03.2022 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır. Aldırılan tüm raporlarda davacının aylığı ile ilgili dava açıldıktan sonra Kurum tarafından işlem yapılarak farkların ödendiği hesap ve tespit edilmiştir.

Bu talep yönünden davanın konusunun devam etmediği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davacının 01.11.2008 tarihi itibariyle emekli olduğu derecesinin 20. basamaktan olduğunun tespitine ilişkin talebinin reddi ile, davacının 31.12.1999'a kadar olan hizmeti ile ilgili aylık bağlamaya esas basamağının 15 olduğu,

01.01.2000 tarihi sonrası basamak seyirlerinin ise, 01.01.2000-30.09.2000 arası 15.basamak, 01.10.2000-30.09.2002 arası 16.basamak, 01.10.2002-30.09.2004 arası 17.basamak, 01.10.2004-30.09.2006 arası 18.basamak, 01.10.2006-30.09.2008 arası 19.basamak, buna göre davacının 01.10.2006 tarihi itibariyle son basamağının 19.basamak olduğunun tespitine, belirlenen basamak ve artış tarihlerine göre davacının emekliliğe esas basamak ve artış tarihlerinin tespiti ile intibaklarının yapılmak suretiyle,

emeklilik tarihi olan 01.11.2008 tarihinden itibaren büyüme ve gelişme oranlarının aylığa yansıtılarak bu nedenlerle doğacak fark emekli aylıklarının dava açıldıktan sonra davalı Kurum tarafından ödendiği anlaşılmakla, bu talep yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; hakkında bağlanan aylığın hatalı olarak hesaplandığını ve eksik ödendiğini, buna göre davanın kabulü yerine kısmen reddine dair karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, davanın kabulü yerine, aksine verilen kararın yerinde olmadığını belirterek, verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı hakkında davalı Kurumca bağlanan yaşlılık aylığı miktarının eksik hesaplanıp hesaplanmadığı ile bağlanan aylık miktarının hatalı olup, olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un geçici 2 nci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ve özellikle temyiz edenin sıfatı ve temyiz nedenlerine göre kararın yerinde olduğu anlaşılmış olup; davacı vekilinin temyiz dilekçelerinde, ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıdaki yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,