Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12446 K.2023/12111

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 14.05.1990 tarihinde yapmış olduğu başvuru ile davalıya ait iş yerinde işe başladığı tarihte işverenin sigortaya girişi için bildirim yaptığını ve tescil edildiğini, müvekkilinin o tarihten bu yana aynı iş yerinde çalışmakta olup emeklilik işlemleri ile ilgili olarak SGK Kurumuna müracaat eden müvekkilinin emeklilik süresinin dolmadığını, zira çalışmaya başladığı tarih olan 14.05.1990 tarihinde değilde 1993 yılı Ocak ayından itibaren çalışmış gibi göründüğünü, müvekkilinin sigorta primlerini bugüne kadar eksiksiz olarak yatırdığını bütün bu nedenlerle müvekkilinin davalı iş yerinde sigorta başlangıç tarihinin 14.05.1990 olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, açılan davada husumetin iş verene yöneltilmesi gerekirken müvekkil Kuruma husumet yöneltilmesi ve davalı olarak gösterilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu müvekkil Kurum aleyhine açılan davanın öncelikle husumet yönü ile reddi gerektiğini, davaya ilişkin müvekkil Kurum kayıtlarının tetkikinde davalı ... ve Sanatkarlar Kefalet Kooperatif unvanlı iş yerinin 01.10.1969 tarihinde kanun kapsamına alındığı, davacının 14.05.1990 tarihinden itibaren davalı Kooperatifte çalıştığına dair bahse konu iş yeri dosyasında herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığını bütün bu nedenlerle davanın husumet ve süre yönü ile reddine karar verilmesini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı ... Esnaf ve Sanatkarlar Kefalet Kooperatifinde 14.05.1990 tarihinden itibaren sigortalı olarak işe başladığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının fiilen çalışıp çalışmadığının usulünce araştırılmadığını, davacının iddiasını ispatlayamadığını beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 14.05.1990 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Buna göre mahkemece,davacı adına 14.05.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiği Yeniçağa Esnaf ve Sanatkarlar Kefalet Kooperatifi unvanlı işverenin 256111 sicil sayılı işyerine ait işyeri tescil bilgileri getirtilmeli,tanık olarak dinlenen ... ile ...'ın hizmet döküm cetvelleri ile ...'nın davalı iş yerinden verilmiş varsa işe giriş ve ayrılış bildirgeleri de Kurumdan celbedilmeli, emniyet, SGK, vergi ve belediye aracılığıyla komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli,

bu yöntemle komşu işyeri tespit edilememesi halinde davacıya da sorulmak suretiyle çalışmasını bilebilecek olanlar tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de sigorta başlangıcının tespiti istemi aynı zamanda hizmet sözleşmesine dayalı olarak en az 1 günlük çalışmayı gerektirmekte olup Mahkemece davacının sigorta başlangıcının tespiti yanısıra işyerinin ilgili sicil no.lu işyerinde (1) gün süre ile de çalışmasına karar verilmemiş olması isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,