Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12517 K.2023/12118

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 18.09.1995 tarihinde dava dışı ... Gıda San. ve Tic. A.Ş. unvanlı iş yerinde çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesinin de işveren tarafından Kuruma verildiğini

ancak 1995/3. dönem bordrosu verilmediği gerekçesiyle anılan tarihin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini beyanla davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18.09.1995 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 18.09.1995 tarihinde ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1002036 017 12 sicil numaralı işyerinde 1 gün sigortalı olarak çalıştığının tespiti ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18.09.1995 tarihi olduğunun ve 1 günlük çalışmasının prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, davacının fiili çalışma iddiasını ispat edemediğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Dosya kapsamından; davacının, dava dışı 1002036 sicil numaralı ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinde 18.09.1995 tarihinde çalışmaya başladığına ilişkin işe giriş bildirgesinin yasal süresi içerisinde 23.10.1995 tarihinde davalı Kuruma intikal ettirildiği, Kurumun da bunun üzerine davacıya SSK sigortalı sicil numarası verdiği, işverence 1995/3. dönem bordrosunun Kuruma verilmediği, anılan işyerinin 10.09.1993-02.10.1995 tarihleri arasında kanun kapsamında bulunduğu, davacının dava açmadan önce dava konusu uyuşmazlık ile ilgili olarak Kuruma yaptığı başvuruya olumsuz cevap verildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda; 21.07.1977 doğumlu davacı hakkında işe giriş bildirgesi düzenlenerek Kuruma verilmiş bulunması ve Kurumun da bu işe giriş bildirgesi üzerine davacıya sigorta sicil numarası vermesi, davacının daha sonraki hizmetlerinin de yine aynı sicil numarası ile kayıt altına alınması ve işe giriş bildirgesinde yer alan bilgiler ile davacının kimlik bilgilerinin uyuşması, dinlenilen tanıkların beyanları ile de davacının fiili çalışma olgusunun kanıtlanması..." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 18.09.1995 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı için 18.09.1995 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin dava dışı işvereı ... Gıda San. Tic. Ltd.

Şti. unvanlı 1002036 sicil no.lu işyerinden verildiği, konserve imalatı mahiyetli işyerinin 10.09.1993-02.10.1995 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, işyerinden 1995/1 ve 2. dönem bordrolarının verildiği ancak 3. dönem bordrosu verilmediği, bordro verilen dönemlerde çalışmaları kayda geçen bir kısım sigortalı ile davacı tanıklarının dinlendiği,emniyet aracılığıyla yapılan araştırmada komşu iş yerine rastlanmadığının bildirildiği, SGK, vergi, belediye nezdinde komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre Mahkemece, öncelikle davacıdan sorulmak suretiyle çalışmasını bilebilecek komşu işyeri sahibi ve çalışmaları kayda geçmiş olan işyeri çalışanlarının çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, SGK, vergi, belediye aracılığıyla da komşu işyeri sahipleri ve çalışanları tespit edilerek sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, işe giriş bildirgesi aslı üzerinden imza incelemesi yaptırılmalı böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,