Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1271 K.2024/3184

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı ... Madencilik Turizm İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekili, ... Uluslararası Taş Mad. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 20.07.2014 günü meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.

II. CEVAP

1.Davalı ... İnşaat vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin ortağı bulunduğu ... İnşaat A.Ş.-Çelikler A.Ş. Ortak Girişiminin taahhüdü altında ifa edilmiş olunan 'Kars-Tiflis Demiryolu Türkiye Kesimi Yapım İşi' kapsamında yapılan işin 30.10.2012 tarihinde bitirildiği, olay tarihinde davacı ile müvekkili şirket arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, müvekkili şirketin kusurunun olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... Yapı vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirketin ortağı bulunduğu ... A.Ş-Çelikler A.Ş. Ortak Girişiminin taahhüdü altında ifa edilmiş olanan 'Kars-Tiflis Demiryolu Türkiye Kesimi Yapım İşi' kapsamında yapılan işin 30.10.2012 tarihinde bitirildiğini, olay tarihinde müvekkili şirketin faaliyetinin olmadığını, bu yüzden diğer davalılarla da olay tarihinde herhangi bir hukuki ilişkisinin bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı Bayçel Grup... vekili cevap dilekçesi ile özetle; davacının olay tarihinde müvekkil şirketin Gürcistan'da bulunan işyerinde kaydının bulunduğunu, kaza tarihinde müvekkil nezdinde çalışmadığını, müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, davacı ile müvekkili şirket arasında, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

4.Davalı ...... Şirketi vekili cevap dilekçesi ile özetle; dava konusu 'Kars - Tiflis Demiryolu Türkiye Kesimi Yapım İşi' kapsamında sınır ve senger delme tünelleri ile Kars Tiflis Demiryolu Alt ve Üst Yapı İkmal İnşaatı İşi, Karsakhi-Marabda Demiryolu Projesi Türkiye Gürcistan kesimi delme tünel inşaatı işleri kapsamında müvekkil şirketin taşeronu olarak görev yaptığını, Karsakhi-Marabda tünel delme işinin Bayçel Grup'tan taşeron sıfatıyla devralındığını, olayın tamamen davacının dikkatsizliğinden meydana geldiğini, çalışanlara gerekli eğitimlerin ve koruyucu teçhizatın verildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

5.Davalı ... Madencilik... vekili cevap dilekçesi ile özetle; davacının müvekkili şirketin çalışan olmadığını, müvekkilinin pilot ortağı olan ... Madencilik & ... Mühendislik İş Ortaklığının ihaleyle almış olduğu dava konusu Kars Tiflis Demiryolu Alt ve Üst Yapı İkmal İnşaatı işinin imzalanan sözleşme kapsamında taşeronunun ... Ltd. Şti. olduğunu, davacının bu firmanın çalışanı olduğunu, imzalanan sözleşme gereği sorumluluğun da bu firmada olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

6.Davalı ... Mühendislik vekili cevap dilekçesi ile özetle; davacının müvekkili olduğu şirketin çalışanı olmadığını, ortak girişim ve ... arasında yapılan sözleşme gereği sorumluluğun ... Ltd. Şti.de olduğunu, ortak girişimin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tüm önlemleri aldığını, kazanın gerçekleşmesine davacının kusurlu davranışlarının neden olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Yapı Sanayi ve Tic. A.Ş, Çelikler İnş. Taah. Tic. A.Ş., Bayçel Grup İnş. Nakl. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın husumetten reddine, davalılar ... Uluslararası Taş. Mad. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ... Madencilik Turizm İnş. Nakliyat San. ve Tic. A.Ş. ve ... Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti ve ... aleyhine açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 206.888,40 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 20.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 20.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... Madencilik ... vekili ve davalı ... Mühendislik... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, davanın 6100 sayılı HMK.'nın 107 nci maddesine göre açılmış belirsiz alacak davası olduğunu, davanın açılıp davalı tarafın cevap dilekçesini sunmasından sonra dosyaya sundukları dilekçe ile dava dilekçesindeki fazla mesai alacak talepleri ve diğer bazı talepleri ile ilgili olarak dava değeri yönünden HMK 107/2 nci maddesi uyarınca;

artırım talebinde bulunduklarını ve arttırdıkları bu taleplerle ilgili olarak da tamamlama harcı yatırdıklarını, yapılan usul işleminin harç tamamlama işlemi olduğunu, yargılama esnasında yaptıkları talep artırım işleminin ıslah olarak kabulünün mümkün olmadığını, yapılan usul işleminin, harç tamamlama işlemi olduğunu, yerleşik Yargıtay içtihatlarında da bu hususlara değinildiğini ve talep artırma işleminin kesinlikle ıslah olarak kabulünün mümkün olmadığı ve belirsiz alacak davalarında harç tamamlama işleminden sonra ve tahkikat aşaması sona erinceye kadar tarafların davalarını kısmen veya tamamen ıslah edebileceğinin açıkça vurgulandığını,

davacının yaşı ve maluliyet oranı göz önüne alındığında davacıya hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğunu belirterek Yerel Mahkeme kararının ortadan kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı ... Madencilik ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, davalı ... ... Şirketi ile sözleşme yapıldığını buna göre ... ...Şirketinin tek başına sorumlu olduğunu, davalı ... ... Şirketine husumet yöneltilemeyeceğini, kusur oranlarının hatalı belirlendiğini, illiyet bağının irdelenmediğini, kazanın davacının eğitim eksikliğinden mi dikkat ve özen eksikliğinden mi kaynaklandığının raporda belirtilmediğini davalı ... için belirlenen kusurun son derece yüksek olduğunu, davacının asgari ücretle çalışmasına rağmen asgari ücretin üzerinde ücret aldığının kabulüyle hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ... Mühendislik... vekili istinaf dilekçesinde özetle, davalı ...... Şirketi ile sözleşme yapıldığını buna göre ...... Şirketinin tek başına sorumlu olduğunu, kusur oranlarının ve meslekte kazanma gücü oranının kesin ve net belirlenmediğini, davacıya izafe edilen kusur oranının az olduğunu, Kurum müfettişi raporu, ceza mahkemesindeki kusur raporu ile çelişkilerin giderilmediğini, davacının asgari ücretle çalışmasına rağmen asgari ücretin üzerinde ücret aldığının kabulüyle hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, davacı lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğunu belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maddi tazminat yönünden açılan davanın kısmi eda külli tespit niteliğinde belirsiz alacak davası niteliğinde olduğu, davacının 07.09.2018 tarihli fazlaya ilişkin haklarını saklı tutulmaksızın yapmış olduğu talep artımının ıslah niteliğinde olduğu, 07.03.2019 tarihli ıslahın ise ikinci ıslah mahiyetinde olduğu ikinci kez ıslah yoluna başvurulamayacağından Mahkemece davacının ilk ıslah talebine göre karar vermesinin usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin bu yöndeki istinaf talebinin yerinde olmadığı, davalı ...

Madencilik ve ... Mühendislik Şirketlerinin birlikte yapımını üstlendikleri Kars-Ahılfelek-Tiflis-Bakü Demiryolu hattı yapım işinde, alt işveren davalı ...'un işçisi olarak çalışan davacının işçilik alacaklarından davalılar ... Madencilik ve ...

Mühendislik Şirketinin asıl işveren sıfatıyla sorumlu olduğu anlaşılmakla davalılar vekillerinin husumet yönünden istinaf taleplerinin yerinde olmadığının anlaşıldığı, davacının tünel inşaatında çalışırken kepçe kovasında tünel tavanına demir çubukları çakmaya çalışırken, elini kova ile tünel tavanı arasına sıkıştırması sonucu %20,20 oranında malul kaldığının anlaşıldığı, dosya kapsamında 01.07.2013 tarihli Mutabakat Protokolü ve İbranamesi başlıklı belgede "...

Madencilik ile ... Mühendislik Ortak Girişimi" ile davalı "... ... Ltd.

Şti" arasında "Türkiye - Gürcistan (Kars-Tiflis) Demiryolu Alt ve Üst Yapı İkmal İnşaatı" işi bünyesinde yer alan Sınır ve Senger delme tünelleri ve portallarındaki kalan imalatların malzeme ve işçilik dahil olarak yapılması olarak varılan anlaşmanın bitim tarihinin 31.12.2013 olduğunun belirtildiği, taraflar arasında akdedilen ve bahse konu işe ilişkin olan Taşeronluk Sözleşmesinin de dosyaya sunulduğu, dosyadaki belgelere göre davalılar ... Madencilik ile ...

Mühendisliğin oluşturduğu ortak girişimin "Türkiye-Gürcistan (Kars-Tiflis) Demiryolu Alt ve Üst Yapı İkmal İnşaatı" işini Ulaştırma Bakanlığından ihale ile aldıkları, söz konusu işin Sınır ve Senger delme tünelleri ve portallarındaki kalan imalatların malzeme ve işçilik dahil olarak yapılması işlerinin davalı ... ... Ltd.

Şti'ye verildiği, Ortak Girişimin işin tümünden tamamıyla elini çekmediği ve işin teknolojik olarak uzmanlık gerektiren bir kısmını ... şirketine devrettiği, böylece taraflar arasında asıl-alt işveren ilişkisinin kurulduğu, kaza tarihinden sonra adi ortaklığın (ortak girişimin) yapısının değiştiği, ortaklardan ... Mühendisliğin hak ve yükümlülüklerinin ... Yapı San. ve Tic. A.Ş.'ye devredildiği, böylece olay öncesinde adi ortaklığın ... Madencilik ile ... Yapı San. ve Tic.

A.Ş.'den oluştuğu, davacı işçinin söz konusu iş kapsamında alt işveren ... .. Ltd.

Şti. nezdinde çalıştığı sırada iş kazasına uğradığının ortaya çıktığı, davaya konu olay ile ilgili görülen ceza davasında Bayçel Grup şantiye sorumlusu davalı ...'nın kusurlu bulunduğu, kararın kesinleştiği, iş mevzuatı uyarınca iş sağlığı ve güvenliği yönünden gerekli tedbirlerin alınmasında işverenin sorumluluk taşıdığı, ceza yargılaması ise gerçek kişiler üzerinden yürütüldüğününden işveren adına tasarruf yetkisi kullanan işveren vekillerinin kusurlandırıldığı göz önüne alındığında;

ceza yargılamasındaki kusur oranı ile hükme esas alınan bilirkişi raporundaki kusur oranları arasındaki çelişkiden bahsedilemeyeceği, iş güvenliği uzmanı heyetten alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılarak bu kapsamdaki davalılar vekillerinin istinaf itirazlarının yerinde görülmediği, davacı tarafın son net 2.250,00 TL ücretle çalıştığını iddia ettiği, davalıların ise ücret konusunda cevap dilekçelerinde beyanda bulunmadıkları, yapılan emsal ücret araştırmalarının davacının iddiasını doğruladığı,

buna göre işyerinin özellikleri, davacının ifa ettiği mesleğin vasıf ve niteliği, hayata dair yaşam deneyimleri, bildirilen emsal ücretler birlikte değerlendirildiğinde davacının son olarak aylık net 2.250,00 TL ücretle çalıştığı yönündeki kabulün uygun olduğu, manevi tazminat miktarının durum ve koşullara uygun olduğu gerekçesi ile davacı vekili, davalı ... Madencilik... vekili ve davalı ...

Mühendislik... vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... ... Ltd. Şti. vekili ve davalı ... Mühendislik ... Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... Mühendislik... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bakırköy 9. İş Mahkemesinin 17.06.2019 tarihli 2015/639 E. ve 2019/371 K. sayılı kararına karşı katılma yoluyla istinaf başvurusu yaptıklarını ancak istinaf başvurularının dikkate alınmadığını, savunma hakkının açıkça ihlal edildiğini, müvekkili şirketin işveren olarak kendisine düşen bütün sorumlulukları yerine getirdiğini, yerine getiren müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, olayın tamamen davacının dikkatsizliğinden, tedbirsizliğinden ve ihmalinden meydana geldiğini, dava görülürken hazırlanan bilirkişi raporlarının yerinde olmadığını belirttiklerini, manevi tazminatın da tümüyle hukuka aykırı olduğunu beyanla, kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi ile 4857 sayılı İş Kanun'un 2 nci ve 77 nci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'un 4 üncü maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Davalı ... .. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1. Davacının, dava açmada hukuki yararının bulunması dava şartlarından olduğu gibi temyiz kanun yoluna başvuracak olan tarafın da temyiz yoluna başvuruda hukuki yararının bulunması gerekir. HMK 361/2 nci fıkrasında "Davada haklı çıkmış olan taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir" düzenlemesi vardır.

2.Temyiz yoluna başvuran tarafın hukuki yararının bulunup bulunmadığı, öncelikle onun davadaki talebi ile mahkemenin hükmü karşılaştırılarak belirlenir. (HMK 364/2-f bendine göre temyiz dilekçesinde "Temyiz sebepleri ve gerekçesi" bulunmak zorundadır) Aksi halde temyiz talebinin kötü niyetle yapıldığı kabul edilir. Kötü niyetle temyiz, davanın gereksiz yere uzamasına ve yargı organlarının yersiz meşgul edilmesine yol açar.

3.Somut olayda, davalı ... ... Ltd. Şti. vekili tarafından İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş ise de istinaf karar harcının ikmali için verilen bir haftalık kesin süre içerisinde yatırması gerektiğine dair muhtıra tebliğine rağmen, istinaf karar harcı ikmal edilmediğinden, HMK 344/2 maddesi gereği istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verildiği, iş bu ek kararın ilgili davalı tarafından istinaf edilmediği, böylelikle davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından asıl hüküm için kanun yoluna gidilmediği halde, Bölge Adliye Mahkemesinin esastan redde dair kararına karşı temyiz başvurusunda bulunmasında hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

2.Davalı ... Mühendislik... Şti. vekilinin manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının, davacı vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanunun 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı HMK'nın 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.

3.Dosya içeriğine göre, temyize konu edilen miktarlar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında bulunduğu anlaşılmakla davacı ve davalı ... Mühendislik Şti. vekillerinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.

3.Davalı ... Mühendislik... Şti. vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, davalı ... Mühendislik... Şti. vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının, istinaf itirazları olarak da ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu hususları da dikkate alınarak, temyiz kapsam ve nedenlerine göre tüm temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

2.Davalı ... Mühendislik... Şti. vekilinin manevi tazminata yönelik, davacı vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,

3.Davalı ... Mühendislik ...Şti. vekilinin maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının reddine, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacı ve davalı....kum ...Şti.'ne iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının davalı ... Mühendislik... Şti.'ye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,