Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12747 K.2023/12787

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.04.2002 ile 01.10.2009 yılları arasında davalılardan ... İnşaat Tekstil Gıda Turizm Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'nin ... ilinde yaptığı inşaatlarda kesintisiz olarak inşaat kalfası olarak çalıştığını, Adapazarı merkez ve ... ilçelerinde çalıştığını, ancak davalı şirketin müvekkilinin çalışmalarını SGK'ya bildirmediğini, müvekkilinin sigortasız çalıştığını, SGK'nın ise gerekli denetimleri yapmayarak kusurlu davrandığını, müvekkilinin davalı işveren yanında 01.04.2002 - 01.10.2009 yılları arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevabında özetle; Kurum aleyhine açılan bu davanın, gerek mülga 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi gerekse 5510 sayılı Kanun 86 ncı maddesinde belirtilen 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığından ve Kuruma verilmiş bir işe giriş bildirgesi bulunmadığından Kuruma bildirmeyen süreler ile ilgili hak düşürücü süre gerçekleştiğinden bu sürelere ilişkin davanın reddi gerektiğini, dava konusu dönemlerden 01.03.2002 ila 30.10.2002 tarihleri arasında dava dışı Baytur İnşaat unvanlı işyerinden davalı ile ilgili işe giriş bildirgesi verildiği, davacının dava konusu işyerinde belirtilen tarih itibarıyla eylemli olarak çalışması bulunsaydı bunun Kuruma bildirileceğini belirterek davacının açmış olduğu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "GİB kaydında davacının 30.01.2007 - 20.08.2008 tarihleri arası 1973 model BMC A2582 W şasi nolu 54 FL 294 plaka nolu kamyoneti ile ticaret yaptığı fakat Bağ-Kur kaydının olmadığına dair tespit edilmekle tanıklar ..., ... beyanında çelişki oluşturmuştur.

Başka bir ifade ile davacının aynı anda iki işi yapamayacağı açıkken GİB kaydı dikkate alınarak 30.01.2007 - 20.08.2008 tarihleri arasında çalışma yapmışsa da bu çalışmanın kısmi çalışma olabileceği değerlendirilmiştir. Tanık ..., ..., ... davacıyı tanımadıklarını beyan etmiştir.

Kaldırma ilamı sonrasında dinlenen tanıklar ..., ..., ..., ..., ...'ın beyanları ile kaldırma kararı öncesi dinlenen tanık beyanları, tanıkların hizmet süreleri, beyanları ve dosya kapsamı dikkate alınarak davacının hangi tarihler arasında çalıştığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek düzeyde ispat edilmediği" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili, bir kişinin adına kayıtlı ticari aracı olmasının bir yerde çalışmasına engel teşkil etmediğini, kaydın ticari araç ile ilgisi olmayıp kozmetik satımı ile ilgili olduğunu, bu dönemde davacının inşaat işinde çalışmaya devam ettiğini, bordro tanıkları ... , ...'ün davacının çalıştığını doğruladığını, ... davacının kalfa olarak çalıştığını, tanık ...'ın davacının 2008-2009 yılları arasında davalı şirket ile iş yaptığını bildiğini beyan ettiğini, davacının davalı işverenler yanında fiilen çalışmasının sabit olduğu gerekçesiyle davanın kararını kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

HMK 31 inci maddesi kapsamında davacıya davasını somutlaştırması yükümlülüğü çerçevesinde bilhassa davalılardan ... işyerinde hangi tarihler arasında çalıştığı, hangi adreste, kimlerle çalıştığı, hangi işleri yaptığı, çalışmasının sürekli olup olmadığı, işe ara verip vermediği hususları sorulmalı, dosya kapsamında bulunan cari hesap hareketleri sorulmalı, işçi ücretlerini aşan miktarı bulunan çeklerin ne maksatla verildiği değerlendirilmeli, davacının hizmet akdi ile mi yoksa alt işveren olarak mı çalıştığı tespit edilerek,

çalışmasının hizmet akdine dayandığı belirlenmesi halinde davalılar yönünden dönemler itibariyle yapılan işler ve işlerin süreleri saptanarak ihale makamlarından ihale evrakları getirtilmeli, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dava sırasında dinlenen tanıkların ve yeni tespit edilecek davalı işyerinin bordrolu tanıklarının anılan dönemle ilgili ayrıntılı ifadeleri alınarak arada çelişki oluşursa giderilmeli,

dinlenen tanıkların hizmet döküm cetvelleri getirtilmeli, gerektiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri/konut sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının talep konusu dönemde çalışıp çalışmadığı, işe başlama ve ayrılma tarihlerini hiçbir tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya koyarak toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,