Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/12910 K.2023/13174

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, işveren ... Elektrik Koll. Şirketi adlı iş yerinde davacının 01.03.1984 tarihinde bir gün süre ile hizmet akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarında davacının çalışmasını kanıtlayıcı başkaca belge olmadığını, Kurum kayıtlarının aksinin ise ancak eşdeğerde yazılı belge ile kanıtlanabileceğini belirterek, hukuksal dayanağı bulunmayan, usul ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının Davacının 29932.01 iş yeri sicil nolu ... Elektrik Koll. Şti. ünvanlı iş yerinde 01.03.1984 tarihinde 1 gün asgari ücret ile çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.03.1984 tarihi olduğunun tespitine,karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde ,davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip-verilmediği yada çalıştıklarının Kurumca tespit edilip-edilmediğinin yöntemince araştırılması ve bu yasal koşul oluşmuşsa, işyerinin o dönemde gerçekten var olup-olmadığının, Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup-bulunmadığının eksiksiz bir şekilde belirlenmesi ile daha sonra çalışma olgusunun varlığının özel bir duyarlılıkla araştırılması gerektiğini, tanık beyanlarının bazılarının dikkate alınmadığını iddia etmiş, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 06,03,1984 tarihinde Kuruma verilen işe giriş bildirgesi ile davacının 01,03,1984 tarihinde ... Elektrik Koll.

Şti. unvanlı ... sicil numaralı iş yerinde çalışmaya başladığının Kuruma bildirildiği, davacının aynı sigorta sicil numarası ile çalışmalarına devam ettiği, iş yerinin 16,01,1979-31,08,1993 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, dönem bordrosu verilmediği için bordro tanıklarının tespitinin mümkün olmadığı, işe giriş bildirgesinde bulunan sigortalı imzası için imza incelemesinin yaptırıldığı, davacının eli ürünü olduğunun belirlendiğ, dinlenen tanık ...'in 1983 yılında yukarda belirtilen işyerinden bildirimlerinin olduğu ve beyanları ile davacının çalışmasını doğruladığı,

davacının 09,12,1985-06,06,1987 tarihleri arasında vatani görevinin yerine getirdiği, sigortalı sicil numarasının 1984 yılı serilerinden olduğu anlaşıldığından mahkemenin kabulü isabetlidir...." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.03.1984 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı için 01.03.1984 tarihli ilk işe giriş bildirgesinin dava dışı işveren ... Elek. Koll.

Şti.'nin 29932 sicil no.lu işyerinden verildiği, elektrik projelendirme ticareti mahiyetli işyerinin 16.01.1979-31.08.1993 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu,işyerinin dönem bordroları yerine bordroda yer aldığı belirtilen sigortalıların kimlik bilgilerinin Mahkemeye bildirildiği,

bildirlen bu isimlerden bazıları ile davacı tanıklarının beyanlarının alındığı dinlenen tanıkların bir kısmının davacıyı hatırlamadıkları yönünde beyanda bulundukları, emniyet vasıtasıyla yapılan komşu iş yeri araştırması sonucu komşu işyerinin tespit edilemediği Mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece, işyerinin 1984 yılı dönem bordroları getirtilmeli,dava konusu dönemde çalışması olan bordro tanıkları dinlenmeli,bordro tanıklarının beyanlarının yetersiz olması halinde SGK,vergi dairesi ve belediye aracılığıyla komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,