Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13177 K.2023/13161

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.09.1995 tarihinde ... Çiftlik Kasabasındaki ... Barajı inşaatında baraj temel kuyularına sıvı beton basma, sondaj makinalarıyla kuyu açma ve büroda puantaj işlerinde çalıştığını, davalı ... İnşaat Tic. ve San. A.Ş şirketinin 01.09.1995 tarihinde davacının işe giriş bildirgesini verdiğini ancak primlerini ödemediğini bu neden ile davacının sigorta kaydını yapmadığını ileri sürerek müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin 01.09.1995 olduğunun tespit edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesi ile davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının dava şartı olan arabuluculuk kurumuna başvurmadığını, davada yetkili mahkemenin ... olduğunu, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, müvekkil şirketinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacının müvekkil şirket nezdinde herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığını haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini istediğini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesi ile davanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davalı ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'nin iş yeri adresinin ... olup, işin yapıldığı iddia edilen yerin ise ... olduğu için mahkememizin yetkili olmadığını, yetki itirazında bulunduğunu, davacıya ait kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının sigorta kaydının mevcut olmadığını, 506 sayılı yasanın 79. Maddesi gereğince tespiti istenen dönemden itibaren 5 yıllık süre içinde davanın açılması gerektiğini, davacının talep ettiği dönemlerin ise hak düşürücü süresinin geçmiş olduğunu ileri sürerek yetkisizlik kararı verilmesini ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.09.1995 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının hizmet cetvelinde de anlaşıldığı üzere davalı işyerinde çalışması bulunmadığı, çalışma konusu işin niteliği, devamlılık gösterip göstermediği dikkate alınarak ücret konusu titizlikle araştırılmasının gerektiği, kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesinin gerektiği, tanık beyanları değerlendirilirken, iş yerinde yürütülen işin niteliği, tanıkların iş ve işyeri hakkındaki bilgileri, tanıklık edilen dönemin üzerinden geçen sürenin uzunluğu, tanık beyanlarının hayatın olağan akışı ile çelişkili olmaması dikkate alınmasının gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..davacının 01.09.1995 tarihinde ... İnşaat ve Sanayii A.Ş.'nin Saroğlan Barajı İnşaatı Şantiyesi unvanlı işyerinde işe başladığına dair Kuruma intikal ettirilmiş ilk işe giriş bildirgesinin mevcudiyeti, Kurum tarafından verilen sicil numarasıyla davacının çalışmalarının devam ettirilmesi, davacı tanıklarının da çalışmanın varlığını doğrulaması karşısında davaya bakmakta yetkili olduğu anlaşılan mahkemenin çalışma olgusunun ispatlandığı...." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.09.1995 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... İnş. Tic.

A.Ş.'nin 4853 sicil no.lu iş yerinden 01.09.1995 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği,işe giriş bildirgesinde iş yeri adresi olarak Kayseri ... baraj şantiyesi olarak belirtildiği, işyerinin iş yeri tescil bilgileri ile dava konusu dönem bordrolarının iş yeri dosyalarının imhaya gönderildiği için mevcut olmadığı gerekçesiyle gönderilmediği,anılan baraj inşaatının işe başlama tutanağı, yer teslim tutanağı ve kesin kabul tutanağının DSİ 12. Bölge Müdürlüğü tarafından dosya kapsamına gönderildiği, mahkemece hizmet döküm cetvelleri olmayan yada davalı iş yerinden dava konusu dönemde bildirimi olmayan davacı tanıklarının dinlendiği,

davaya konu dönemde 21 yaşında olan davacının askerlik bilgilerinin de sorulmadığı, böylelikle eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre mahkemece yapılacak iş, davalı işverene ait 4853 sicil no.lu iş yerinin işyeri tescil bilgileri ile 1995 yılı dönem bordroları Kurumdan celbedilmeli, bordroda adı geçen sigortalılardan yeteri kadarı tanık olarak dinlenmeli, bozma öncesi dinlenen davacı tanıklarının hizmet döküm cetvelleri dosya içine alınmalı, davacının askerlik dönemi ilgili askerlik şubesinden sorulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de, sigorta başlangıcına ilişkin kurulan hükümde işveren ve işyeri sicil no.sunun belirtilmemesi ile sigorta başlangıç talebi aynı zamanda 1 gün süre ile sigortalı çalışmasının tespitini de içerdiğinden Mahkemece bu hususları içerecek şekilde karar verilmemiş olması da isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,