Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13279 K.2024/1498

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yaşlılık aylığının iptaline dair Kurum işleminin iptalini, 2005/6-2005/7 ve 2005/8 dönemlerinde 1004401 numaralı iş yerinden bildirilen 55 günlük çalışmanın fiili olduğunun ve davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile , davacının dahili davalı ...

Hizmet Basın Yayın Tanıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketindeki 2005 yılının Haziran, Temmuz, Ağustos dönemlerine ait 55 günlük hizmetinin SGK tarafından fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle iptal edildiği, dinlenen bordro tanık beyanlarında davacının davalı iş yerinde 2005 yılında çalışmasının olduğunun ancak tam olarak ne kadar süre çalıştığı hususunda bilgilerinin olmadığını belirttikleri, davacı asilin davalı iş yerinde getir götür işine baktığını ve şoför olarak çalıştığını belirttiği, bordro tanıklarının davacı asilin beyanını teyit ettikleri, dolayısıyla davacının dahili davalı ...

Hizmet Basın Yayın Tanıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinde fiili olarak 2005 yılının Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında çalıştığı, bu nedenle davalı Kurumun işleminin ve bu işlemden kaynaklı borç bildirimi ve tahakkukunun hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 10.08.2017 tarih ve 9.937.914 sayılı emekliliğin iptali yönündeki kurum işleminin iptaline, davacının 10.08.2017 tarih ve 9.937.914 sayılı Kurum işleminden kaynaklı davacının borçlu olmadığının tespitine,

davacının çalışmasının ihyası talebi hakkında Kurumun işlemi iptal edilip geriye yönelik çalışmalarının da iptalini kapsadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili , davacının iptal edilen sigortalılığına dair Kurum işleminin dayanak yapıldığı inceleme raporunun hukuka uygun olduğunu, davacının davalı iş yerindeki çalışmasının fiili olmadığını, Mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı asilin aşamalardaki beyanında davalı iş yerinde getir götür işine baktığını ve şoför olarak çalıştığını belirttiği, bordro tanıklarının davacı asilin beyanını teyit ettikleri, dolayısıyla davacının dahili davalı ... Hizmet Basın Yayın Tanıtım Organizasyon İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinde fiili olarak 2005 yılının Haziran, Temmuz, Ağustos dönemlerinde 55 günlük hizmetinin fiili çalışmaya dayandığı, davalı Kurumun işleminin ve bu işlemden kaynaklı borç bildirim ve tahakkukunun hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının davalı Kurumca alınan ifadesinde, primlerinin ödendiği ... Gazetesinde daha önce çalışmadığını, bu gazetenin hiçbir çalışanını da tanımadığını beyan ettiğini, ayrıca anılan şirketin o dönemdeki sahiplerinden ....'ün iş yerinde fiilen çalıştığını belirttiği kişilerin arasında davacının bulunmadığını, davacının fiilen çalıştığının ispat edilemediğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 17.06.2005 ile 11.08.2005 tarihleri arasında Kurum tarafından iptal edilen 55 günlük hizmetinin gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması, yersiz aylık ödemesi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanunun 79. maddesidir.

3. Değerlendirme

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Eldeki dosyada, davacıya 03.04.2006 tarihli tahsis talebine istinaden 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurum tarafından, davacının 1004401 nolu iş yerindeki çalışmasının denetim raporu sonucu iptal edilmesi nedeniyle aylık koşullarını yitirdiği belirtilerek 07.08.2007-18.09.2017 tarihleri arasında yersiz ödenen 117.539,81 TL borç aslının faiziyle istendiği, 1004401 sicil numaralı ... Basın Yay. Hizm. AŞ (...

Gazetesi) iş yerinin matbaa ve günlük gazete mahiyetinde 10.08.2002 ile 31.10.2012 tarihleri arasında kanun kapsamında bulunduğu, davacının bu iş yerinden 17.6.2005 ile 11.8.2005 arası 55 gün çalışmasının bildirildiği, vergi dairesi kayıtlarından .....Ltd.Şti..'nin Kamberiye Mah. adresinde bulunan şube iş yerini 10.08.2005 tarihinde terk ettiği, iş yerinin boş ve kapalı olduğunun görüldüğü,

Kurumun denetim raporunun ve eki tutanakların incelenmesinden, işveren ...'ün müfettişe verdiği ifadede, iş yerinde ..., ..., ... ... , ... ve ...'ın çalıştığını, bunlar dışında çalışanı olmadığını beyan ettiği, yine davacının müfettişe verdiği 12.12.2016 tarihli imzalı beyanında, ...

Gazetesinde daha önce çalıştığını hatırlamadığını, ..., ... ve ... adlı kişileri ve iş yerinde çalışanları tanımadığını, iş yerinin yerini, kimlerin çalıştığını, bu iş yerinde kimin kendisini nasıl sigortalı gösterdiğini bilmediğini belirttiği, Mahkemede ise davacının SGK müfettişlerinin kendisine çalışmadığı yönünde ifade vermesi için telkinde bulunduğunu, tutanağı okumadan imzaladığını, kendisinin iş yerinde çıkan gazetelerin dağıtımını yaptığını beyan ettiği;

iş yerinde çalışan bir kısım tanıkların net olarak tarih belirtmemekle birlikte davacının iş yerinde şoför olarak getir götür ve dağıtım işlerinde çalıştığını söyledikleri anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacının Kurum müfettişine verdiği 12.12.2016 tarihli imzalı beyanı ve bu beyanında açıkça tanımadığını ifade ettiği ... ve ...'ın Mahkemedeki tanıklıkları sırasında verdikleri beyanlar birlikte değerlendirilip, çelişkiler giderilmeli, inceleme kapsamı genişletilerek ihtilaflı dönemde Kurum tarafından sigortalılığı geçerli kabul edilen kişiler arasından kanaat edinmeye yeter sayıda kişi resen tespit edilerek dinlenmeli, sahte sigortalılık bildirimi ile ilgili devam eden ceza soruşturması olup olmadığı araştırılmalı, davacının fiili çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,