Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13615 K.2024/579

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen davacının tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespit ve tescili ile 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma hükümlerince yapmış olduğu prim ödemelerinin geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 1996/11 dönemine ait çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin davacıya ait olduğunun tespitine, davacının 01.12.1996 tarihinden 13.04.2011 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespit ve tesciline, 6111 sayılı Kanun'un yapılandırma hükümlerinden faydalandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 07.06.2021 tarihli ve 2018/21 Esas, 2021/406 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, ... tarafından ... adına düzenlenen 1996/11. dönemine ait müstahsil faturasının davacıya ait olduğunun tespitine, davacının 01.12.1996 - 31.12.1996 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının 6111 sayılı Kanun gereğince yapılandırma hükümlerinden faydalanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.10.2021 tarihli ve 2021/2576 E., 2021/2433 K. sayılı kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, 14.04.2022 gün ve 2022/758 esas 2022/5694 Karar sayılı ilamı ile " ....Dosya kapsamı incelendiğinde, ... tarafından “...” adına 1996/11. ayı için sebze satışından dolayı, Bağ-Kur prim kesintisinin de yapıldığı, 75855 no.lu müstahsil faturasının düzenlenmiş olduğu, davacının tevfikata dayalı sigortalılık tespiti için 17.04.2015 tarihinde yapmış olduğu başvurusunun Kurumun aynı günlü yazı cevabı ile tevkifat kesintilerinin Kurum hesabına intikal etmemesi nedeniyle reddedildiği, yargılama esnasında Kurum tarafından 18 yaşından büyük sağ ve ölü tüm ... isimli şahıslar arasında 8 adet ...'ın Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğu, ancak;

... tarafından düzenlenen 1996/11 dönemine ait tevkifata istinaden sigortalılık verilen herhangi bir ... olmadığının tespit edildiği hususunun Mahkemeye bildirildiği, Mahkemece re’sen tespit edilen ve aralarında Tarım Bağ-Kur sigortalılık kaydı da bulunan “...” isimli şahısların duruşmalarda beyanlarına başvurulmak suretiyle yazılı şekilde sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Bu tür aidiyet ve tespit davalarında gerçeğin tam olarak saptanması için, tanık beyanları ile birlikte işin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde etraflıca araştırılması gerekmektedir.

Mahkemece bu doğrultuda yapılacak iş, öncelikle “...” isimli bir kişinin bulunup bulunmadığı ilgili Nüfus Müdürlüğü ve Ziraat Odasından sorulmalı, tespit edilen şahıslar arasında duruşmalarda daha önceden beyanına başvurulmayan şahısların belirlenmesi halinde bunların da tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, makbuzun düzenlendiği tarihte nerede oturdukları, ne işle meşgul oldukları, bu tevkifatın kendilerine ait olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmalı, adı geçen komisyoncunun elinde uyuşmazlık konusu döneme ait tevkifat listesi olması halinde getirtilmeli,

komisyoncunun da tanık olarak beyanına başvurularak toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir. " belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesince, davalı Kurum tarafından gönderilen belgelerden davacının iddia ettiği çalışmaları karşılığı, Halis Akçocuk komisyoncusunun 1996/Kasım dönemlere ilişkin tevkifat bildirim listeleri ve yapılan kesintilerin davalı Kuruma bildirilmediği ve kurum hesabına yatırılmadığının anlaşıldığı, davacının teslim ettiği ürün bedellerinden 25.11.1996 tarihinde Bağ-Kur prim tevkifatı yapıldığının sabit olduğu,

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.02.2017 tarih, 2015/10-1283 Esas ve 2017/242 Karar sayılı ilamında da benimsendiği üzere özel kuruluşlara teslim edilen ürün bedellerinden tevkifat yolu ile yapılan prim kesintisinin Kuruma intikalinin takip görevinin Kurumun müfettişlerinin ve denetim memurlarının görevinde kaldığı, davacının teslim ettiği ürünlerden kesilen Bağ-Kur priminin Kuruma intikal edip etmemesinin davacının sorumluluğu kapsamında olmadığı, bu nedenle geçerli bir prim kesintisinin bulunduğu anlaşıldığından, söz konusu tevkifatın davacıya sigortalılık hakkı kazandırdığının kabulü gerektiği, ayrıca emniyet araştırması,

ziraat odası kaydı, kurum kayıtları, tanık beyanları ile birlikte değerlendirildiğinde, tarımsal faaliyetinin kesintisiz devam ettiği, davaya konu 25.11.1996 tarihli müstahsil faturası nedeniyle davacı dışında aynı isimli bir kişiye Tarım Bağ-Kur sigortalılığı verilmediği görülmekle ve davaya konu 25.11.1996 tarihli müstahsil faturasının davacıya ait olduğu,

Kurumun 10.05.2019 tarih 7076027 sayılı cevabi yazısına göre davacının 6111 sayılı Kanundan faydalanma talebinin olduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile ... tarafından ... adına düzenlenen 1996/11. dönemine ait müstahsil faturasının davacıya ait olduğunun tespitine, davacının 01.12.1996 - 31.12.1996 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının 6111 sayılı Kanun gereğince yapılandırma hükümlerinden faydalanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurumun yapmış olduğu işlemlerin yasa gereği ve mevzuata uygun olduğu özet olarak belirtilerek eksik inceleme ve araştırma neticesi kurulan İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi talep olunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespit ve tescili ile 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılandırma hükümlerince yapmış olduğu prim ödemelerinin geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,