Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/13745 K.2024/492

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; müteveffa eşi ...'ın 20.11.2007 tarihinde davalı işyerinde çaycı olarak çalışmaya başladığını, ancak sigortasının 28.11.2007 tarihinde yapıldığını, işyerinden 08.06.2010 tarihinde ayrıldığını, eşinin sigortasının 8 gün geç başlatılması nedeni ile mağdur olduklarını, eşinden çocuğuna maaş bağlanamadığını belirterek ..... eşi ...'ın sigorta başlangıç tarihinin 20.11.2007 olduğunun tespiti ile bu tarihten itibaren 08.06.2010 tarihine kadar aralıksız olarak asgari ücretten hizmet akdi ile çalıştığının ve emekliliğe hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Feri Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının eşinin 28.11.2007-08.06.2010 tarihleri arasında .... sicil no.lu işyerinde toplam 892 gün hizmetinin bulunduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 32 nci maddesinde ölüm sigortası yararlanma şartlarının düzenlendiğini, davacının eşinin hizmet süresi 892 gün olup borçlanma süreleri hariç 900 gün prim gün sayısını tamamlamadığını haksız açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Ternimal İşletmeleri A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, öncelikle davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, şirketin iş bu davada taraf olmadığı için husumet yönünden reddi gerektiğini, dava konusu olayla ilgili müvekkili şirketin husumet ehliyeti bulunmadığını, Kurumdan gelen yazılar ile de görüleceği üzere işçinin ... Group Sosyal Hizmetler İnş. Sana. Tic. Ltd. Şti ile... Bina Yönetim Hizmetleri İn.

Gıda San. ve Tic. Ltd.Şti de çalıştığının sabit olduğunu,bu nedenle müvekkili şirketin taraf sıfatının bulanmadığını husumetin ... Group Sosyal Hizm. İnş. San. Tic.Ltd. Şti ile... Bina Yönetim Hizmetleri İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti'ye yöneltilmesini talep ettiklerini, davacının eşinin toplam 892 gün hizmet süresinin bulunduğunu, davacının eşinin sigorta girişini 8 gün geriye çekerek 900 günlük prim süresini doldurup emekli olmasını sağlamaya çalışarak gerçekte olmayan bir durum ile SGK'yı zarara uğratmaya çalıştığı kanaatinde olduklarını, davanın müvekkili şirkete yönetilecek bir husus olmadığından reddine karar verilmesini istemiştir.

Dahili davalı ..... Grup Sosyal Hizmetler San. ve Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; şirketin davacıların murisi ....'ın çalıştığı işletmeye (Kayseri Şehirlerarası Otobüs Terminalı ) alt işveren olarak hizmet verdiğini, işyerinin açılış tarihinin 28.11.2017 tarihi olduğunu, davacıların murisine ait sigorta giriş bildirgesinin de işe başalama tarihi itibariyle ( 28.11.2017 )verildiğini, henüz açılmamış bir işyerinde personel istihdam etmesinin söz konusu olmadığını,davanın reddine karar verilmesini istediğini beyan etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi, Kayseri Şehir Terminali Müdürlüğüne husumet yöneltilmiş ise de davalının işveren olmadığı, temsilde hata nedeniyle bu davalı hakkında açılan davanın husumet yönünden reddine, diğer davalılar yönünden ise dinlenilen bordro tanıklarının aksi yöndeki beyanlarına itibar edilmeyerek, sigortalı ....'ın Kayseri Çalışma Bölge Müdürlüğüne vermiş olduğu 08.06.2010 tarihli şikayet başvurusunda kendi el yazısı ile işe başlangıç tarihinin 28.11.2007 olduğunu belirttiği, iş akdinin feshinden sonra verildiği için işverenin baskısından söz edilemeyeceği, işyerinin 28.11.2007 tarihinde kanun kapsamına alınmış olduğu gerekçesiyle davanın esastan reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının hizmet sözleşmesini göndermediğini, sözleşme gönderilse akdin başlama tarihinin ortaya çıkacağını, bordro tanıklarının çalışmanın 20.11.2007 tarihinde başladığını doğruladıklarını, Çalışma Bakanlığına verilen dilekçede resmi kayıtlara göre 28.11.2007 tarihinde işe başladığının belirtildiğini, dilekçedeki yazı ve imzanın davacının eşine ait olmadığını, Mahkemenin yorum yapmak suretiyle dilekçedeki yazılı tarihin işe başlangıç tarihi olduğunun tespitine karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüş ve mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi; davacının murisinin çalışma iddiasına ilişkin olarak, sigortalı ... tarafından Kayseri Çalışma Müdürlüğü'ne verilen 08.06.2010 tarihli şikayet dilekçesinde, 28.11.2007 tarihinde işe başladığına dair beyanda bulunulması, çalışmanın geçtiği işyerinin 28.11.2007 tarihi itibariyle tescil edilmesi, işyerinin ihaleli bir işyeri olması ve işyerinin davalı firmaya teslim edildiği tarihin 28.11.2007 olarak bildirilmesi nedeniyle, sigortalı ...'ın 28.11.2007 tarihinden önce işe başladığı ispat edilemediğinden davanın reddine dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırı olmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı ...nın 353/1-b.1 inci maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının ..... eşi ...'ın sigorta başlangıç tarihinin 20.11.2007 olduğunun tespiti ile bu tarihten itibaren 08.06.2010 tarihine kadar aralıksız olarak asgari ücretten hizmet akdi ile çalıştığının tespiti ile emekliliğe hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanakları, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3.Değerlendirme

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece re'sen araştırma yapılmalıdır.

Dosya kapsamında; Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığının yazı cevaplarından, şehirlerarası otogar hizmetlerinin ihale ile ..... A.Ş.'ye verildiği, daha sonra bu şirket tarafından işin alt işveren davalı.. Grup Sosyal Hizmet. İn. San. Tic. Ltd. Şti'ye devredildiği ve ihalenin 05.11.2007 tarihinde verilmiş olduğunun ve giderek dinlenen bir kısım tanıkların davacının da adının yer aldığı bir kısım işçilerin işin hazırlık aşamasında çalıştıklarını ifade etmeleri karşısında; bu husus iş yerinin vergi kayıtları ve faaliyete başlama dönemi de göz önünde tutularak araştırılıp irdelenmeli ve yapılacak inceleme ve araştırma sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye (davacıya) iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,