Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14042 K.2024/1261

Taraflar arasındaki hizmet tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın dahili davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil....'ın 01.01.2010 tarihinde davalı yanında davalının bakım ve ihtiyaçlarını yerine getirmek için işe girdiği, sigortasının yaklaşık 8 ay sonra 03.08.2010 tarihinde başlatıldığı, 15.08.2014 tarihinde de sebep gösterilmeden işten çıkartıldığı, bu nedenle müvekkilin 01.01.2010 tarihi ile 03.08.2010 tarihi arası sigortasız ve kesintisiz olarak davalı iş yerinde çalıştığının tespiti ile 03.08.2010 tarihinden 15.08.2014 tarihine kadar da sigortalı olarak kesintisiz davalı iş yerinde çalıştığının tespitinin zorunlu hale geldiği,

Mersin 4. İş Mahkemesi'nin 2014/687 Esas sayılı dava dosyasında tazminat ve alacaklara ilişkin davalarının derdest olduğu, bu davanın 06.10.2015 tarihli ara kararında kesintisiz çalışmaya ilişkin hizmet tespiti davası açılması ara kararında hüküm altına alındığı, açıklanan nedenlerle;

müvekkil ....'ın 01.01.2010 ile 03.08.2010 tarihleri arasında kesintisiz sigortasız çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 01.01.2010 arası kesintisiz sigortasız çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 01.01.2010 olarak tespitine 15.08.2014 tarihine kadar da sigortalı olarak kesintisiz çalıştığının tespitine, bu süreler içerisinde davalı tarafından yatırılmayan primlerin yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işveren vekili; davacının müvekkilinin yanında çalışmak üzere bahse konu evde kalmadığı, müvekkilinin yanında çalışan davacının eniştesi ... ve ablasıyla aynı evde yaşadığını yaşadıkları yerin müvekkile ait bahçe evinin alt katı olup evde ikamet eden ...'in müvekkilinin sigortalı ve maaşlı çalışanı olduğunu davacının ablasının yanında olduğu dönemde müvekkilden yardım talep ettiğini dava dilekçesinde belirtildiği üzere kendisine sürücü belgesi alındığı,

bilgisayar kursuna gitmesinin sağlandığı ayrıca üniversiteye gitmesinin müvekkili tarafından sağlandığını, davacının SGK kaydının yapıldığı iş yerinin dava dilekçesinde iddia edildiği gibi ev olmadığını, ... isimli ticaret sicil odasına kayıtlı iş yeri olduğunu, müvekkilinin işlerini tasfiye ettikten sonra iş yerine ait büroyu kullanmadığını ... isimli kişiye tahsis ettiğini, muhasebecilik yapan bu kişinin hem kendi işlerini gördüğünü hem ... adına kayıtlı iş yerinin muhasebe işlerini yürüttüğünü, dolayısıyla davacının eniştesinin işten ayrılana kadar olan dönemde evde bakım yapmak üzere yapacağı iş olmadığını,

sigorta kayıtlarının celbedilmesi sonucunda evde ...'in hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının görüleceğini, ayrıca .... Mah. Muhtarlığından ...'in adres araştırmasının yapılması sonucunda 10 yıla aşkın süre müvekkilinin bahçe katının alt katında oturduğunun açıkça görüleceğini herşeyden önce yaklaşık 10 yıl boyunca 24.09.2013 tarihine kadar eniştesi ...'in çalıştığını,

bu nedenle davacının kötü niyetli olup haksız menfaat temin etmeye çalıştığını davacının Mersin 1. İş Mahkemesinin 2012/12 Esas sayılı dosyasının 08.10.2013 tarihli duruşmada tanık olarak alınan ifadesinde 2010 yılı Ağustos ayından itibaren davalı ...'a ait iş yerinde banka ve muhasebe işlerinde çalıştığını beyan ettiğini ayrıca Mersin 4. İş Mahkemesinin 2014/687 dosyasında bizzat davacı tarafından tanzim edilen belgede zaten davacının eğitim ve kurs sürecinin 1,5-2 yıl sürdüğünü,

bu süre içerisinde zaten davacının çalışmasının mümkün olmadığını ayrıca fakülte öğrencisi birinin bakım için zamanı olmayacağını bütün bu işlerin eniştesi tarafından yapıldığını belirtilen nedenlerle yasal dayanaklardan yoksun haksız ve hukuka aykırı açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili; her ne kadar davacının diğer davalıya ait iş yerinde 01.01.2010-15.08.2014 tarihleri arasında sürekli olarak çalıştığının tespiti hususunda talep bulunulsa da kurumdaki mevcut kayıtların tetkikinden davacının ilk olarak 03.08.2010 tarihinde çalışmaya başladığını, kısmi süreli ve kesinti olarak çalıştığının tespit edildiğini, giriş bildirgeleri ile aylık prim hizmet belgelerine göre tutulmakta olan Kurum kayıtlarının yazılı delil niteliğinde olduğunu, aksinin ancak yazılı aynı değerde yazılı delille ispatının mümkün olduğunu,

davacının başladığı tarih itibariyle ve çalışıldığı kadarıyla kuruma bildirildiği bu nedenle açılan reddinin gerektiği, ayrıca bu gibi hizmet tespiti davalarının kamu düzenine dayalı davalardan olduğu, dolayısıyla da özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde tespit edilebilmesi için çalışıldığı iddia edilen hizmete ilişkin belgelerin mevcut olup olmadığının, hizmetin geçtiği iddia edilen yıllarda iş yerinin gerçekte var olup olmadığının,

iş yerinin 506 sayılı kanun kapsamında ve kapsamına alınacak nitelikte bulunup bulunmadığının çalışma konusu işin niteliğinin devamlılık gösterip göstermediğinin, tanık ifadelerinin inandırıcılığı ve tanık beyanlarının işyeri kapsam ve niteliğinin dikkate alınarak değerlendirilmesi ile çalışma olgusunun kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğini arz ve izah edilen sebeplerden dolayısıyla yersiz açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sigortalılık bildirim tarihi olan 03.08.2010 öncesinde .... yanında ...'ın çalıştığı, sigortalılık bildirimi 03.08.2010 öncesi çalışma iddiasının ispat edilemediği, davalı murisi Halit'e ait iş yerinin 30.11.2013'e kadar faal olduğu, bu tarihten sonra ise davacının davalı murisi .... yanında ev hizmetleri işi nedeni ile devamlı çalışmasının sürdüğü,

iş bu hususun tarafsız kamu tanıkları (özellikle ..... beyanı ile), bordro tanığı .... beyanı ile ispat edildiği kabulleri ile davacının 01.01.2010-03.08.2010 tarihleri arasındaki hizmet tespit talebinin reddine, 03.08.2010-30.11.2013 arası kurum kayıtlarına geçtiğinden bu dönem yönünden hukuki yarar olmadığına, davacının 01.12.2013-15.08.2014 tarihleri arasında ... yanında aralıksız kesintisiz asgari ücretle çalıştığının tespitine, diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Dahili davalılar vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemenin beyanını itibar ettiğini gerekçeli kararında açıkladığı ... isimli şahsın, davacının eniştesi (ablasının eşi) olduğunu, beyanına göre 24.09.2013 tarihinde davalıya ait işyerinden ayrılmış bir şahıs olduğunu, sözkonusu tanığın davacının eniştesi olması nedeniyle gerçeğe aykırı beyanda bulunması olgusu bir yana, Mahkemece tespitine karar verilen 01.12.2013/15.08.2014 tarihleri arasında ... işyerinde çalışması bulunmadığı nazara alındığında bu tanığın gözleme dayalı bir bilgisinin olmadığının açık olduğunu, bu nedenlerle; istinaf başvurularının kabulü ile Mersin 1. İş Mahkemesinin 2020/65 Esas, 2022/206 sayılı kararının ortadan kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil ... Başkanlığı vekili; bu gibi hizmet tespitine yönelik davalar da, öncelikle çalışıldığı iddia edilen hizmete ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediğinin, ya da çalışmanın kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması,

daha sonra hizmetin geçtiği iddia edilen yıllarda işyerinin gerçekten var olup olmadığının, 506 sayılı Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığının, çalışma konusu işin niteliği, devamlılık gösterip göstermediğinin, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konusundaki tanık ifadelerinin inandırıcılığı hakkında,tanık beyanlarının, işyeri kapsam, kapasite ve niteliği dikkate alınarak değerlendirilmesi,

çalışıldığı iddia edilen işyerindeki görevli personel ile birlikte, o işyerine en yakın işyerinden o işyerini bilen ve tanıyan şahısların da dinlenmesi suretiyle, tanık beyanlarının doğruluğunun ve geçerliliğinin, konularında araştırma ve inceleme ile çalışma olgusunun kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğini, ücret konusunda da tespiti istenilen sürenin öncesinde ve sonrasında delil başlangıcı sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte bir belge yoksa HUMK 288 inci maddesinde yazılı sınırları aşan tavan ücret alma iddiasında yazılı delil aranmasını,

bu nedenlerle Mersin 1. İş Mahkemesinin 2020/65 Esas sayılı, 2022/206 Karar sayılı 09.06.2022 tarihli kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dosyadaki kayıt ve belgelere göre hizmet dökümü cetvelinde davacının 03.08.2010-30.11.2013 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığına dair sigorta bildiriminin bulunduğu, davacının çalışmasını doğrulayan komşu işyeri tanığı Cemal Karahan'ın beyanları ve tüm dosya kapsamına göre davacının 15.08.2014 tarihine kadar davalı yanında çalıştığının ispatlandığı, Mahkeme hükmünün bildirim yapılan dönemler dışlanmak suretiyle kurulduğu değerlendirilerek Mahkemenin maddi ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı" gerekçesi ile istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Dahili davalılar vekili istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

2. Fer'i müdahil kurum vekili; istinaf gerekçeleri ile birebir aynı gerekçeler ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ıncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dahili davalılar ve feri müdahil Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve özellikle, dosyada bulunan komşu tanık beyanları ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgililerden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,