Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14304 K.2024/1295

Taraflar arasındaki 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulü ile 01.10.1999-31.12.1999 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Kararın Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kendisinin Gümüşova Fiskobirlik Kooperatifinin 1988 yılından beri ortağı olduğunu, tarım ve fındık üreticiliği yaptığını, ürettiği fındık mahsullerini aynı kooperatife teslim ettiğini, bununla ilgili müstahsil makbuzu ve ortak kimlik cüzdanı bulunduğunu, davalı kurum kendisinin teslim ettiği mahsullerden belirli miktarda kesinti yaptığını ve süresinde primleri ilgili Kuruma bildirmediğini, SGK kayıtlarında kesintilerin gözüktüğünü, dava dilekçesi ekinde tevkifat listesinde ismi olduğu halde kendi adına kayıt gözükmediğinin SGK tarafından kendisine bildirildiğini bu nedenlerle işbu davayı açtığını,

davasının kabulü ile 24.09.1999 günü teslim edilen fındık mahsullerinden kesilen kesintilerin ödenmesi ve bu tarihteki fındık teslimi nedeniyle 5510 sayılı yasanın 4 - 8 maddeleri gereğince hizmetinin 24.09.1999 günü olarak tespitine ve ödenmeyen SGK pirimin ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dosya içinde bulunan belgelerinin incelenmesi neticesinde; davacının ...’ne 24.09.1999 tarihinde satmış olduğu ürüne (1692 kg fındık) ilişkin tevkifat listesinde davacının isminin bulunduğu ve davacıdan kesilen 19.009.620 TL primin 20.01.2000 tarihinde Bağ-Kur hesabına yatırıldığına ilişkin ödeme dekontu bulunduğu,

davacının 08/.12.2014 tarihli dilekçesi ile Kuruma müracaat ederek 1999 tarihinden itibaren sattığı ürün bedellerinden tevkifat kesintisi yapıldığından bu kesintilere istinaden tarım Bağ-Kur kapsamına alınmasını talep ettiği, davacının bu talebinin Kurumun 17.12.2014 tarihli yazısı ile ...’nin 1999 Kasım kesinti listesine rastlanılmadığı gerekçesiyle reddedildiği, yine dosyadaki kayıtlardan davacının Elmacık Köyü’nde ikamet ettiği, Gümüşova Elmacık Köyü’nde kayıtlı tarla ve fındık bahçelerinin bulunduğu, Ziraat Bankası tarafından davacının tarım kredisi kullanmadığının bildirildiği,

Gümüşova Mal Müdürlüğü tarafından davacının zirai kazançtan dolayı vergi ödemesi bulunmadığının bildirildiği, 2020 yılı üretim sezonu için mazot, gübre ve gelir desteği aldığı, 2001 yılında itibaren Gümüşova Ziraat Odası’na kayıtlı olduğu, 1989 yılından itibaren ...’nin üyesi olduğu, davacının talep edilen dönemde(1988-01/10/2008 tarihleri arasında) herhangi bir sigortalılığının bulunmadığı görülmüştür.

Kanun’un Uygulama Tebliği, prim tevkifatı yapılan çiftçilerin geriye dönük olarak prim tevkifatı yapılan tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalı sayılmaları gerektiğini öngörmüştür. Bu nedenle Yargıtay kararlarına ve 7 Numaralı Uygulama Tebliğine göre de ilk prim kesintisinin yapıldığı 1999 yılının Eylül ayını takip eden aybaşı olan 01.10.1999 tarihinden davacının tarım sigortalılığının başlatılması gerekmektedir.

Ancak, yerleşik Yargıtay kararları gereği davacının özellikle prim tevkifatı ya da mustahsil makbuzu bulunmayan 2000 yılından itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalılığının devam ettiğinin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, dosya içinde davacının 2000-2008 yılları arasında tarımsal faaliyetinin devam ettiğine ilişkin yeterli delil bulunmadığı, her ne kadar bu dönemde Ziraat Odası ve Kooperatif üyeliği devam etmişse de izleyen yıllarda prim kesintisi veya ürün tesliminin gerçekleştiğine ilişkin dosyada delil bulunmamaktadır. Tarımsal faaliyetinin kesintisiz devam ettiğinin tespiti için Yargıtay'ca.

Ziraat Bankası, Kooperatif veya Birlikler aracılığıyla "Tarımsal Amaçlı Kredi" kullandığına ya da doğrudan gelir desteği aldığına ilişkin kayıtlar, hasadının satışına ilişkin fatura vb. bilgi ve belgeler, tarımsal faaliyet kapsamında ilaç, gübre ve sulama parası ödemelerine ilişkin fatura ve belgeler, yıllık ortalama kazancını ortaya koyan belgeler, tarımsal faaliyete elverişli alet ve edavatının bulunduğuna ilişkin faturalar gibi yazılı deliller aranmaktadır.

Ancak yapılan araştırmalar neticesinde dosyada davacının 2000 yılından 01.10.2008 tarihine kadar tarımsal faaliyetinin kesintisiz devam ettiğine ilişkin Yargıtay’ın aradığı nitelikte yazılı delil bulunmadığından davacının ilk prim kesintisinin yapıldığı 1999 yılının Eylül ayını takip eden aybaşı olan 01.10.1999 tarihinden aynı yılın sonu olan 31.12.1999 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalısı olması gerektiği." gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında" Gümüşova Mal Müdürlüğü tarafından davacının zirai kazançtan dolayı vergi ödemesi bulunmadığının bildirildiği, 2020 yılı üretim sezonu için mazot, gübre ve gelir desteği aldığı, 2001 yılında itibaren Gümüşova Ziraat Odası’na kayıtlı olduğu, 1989 yılından itibaren ...’nin üyesi olduğu, davacının talep edilen dönemde (1988-01.10.2008 tarihleri arasında) herhangi bir sigortalılığının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesi tarafından kolluk marifetiyle yapılan araştırma sonucunda, davacının dava konusu dönemde hayvancılık ve tarım işi ile uğraştığı, traktörünün olduğu, hasat ettiği fındıkları fiskobirlik'e sattığının tespit edildiği davacı tanığının dinlenildiği davacının talep dönemlerinde köyde ikamet ettiği, traktörünün bulunduğu, kendine ait tarlaları ekip biçerek ürün hasat ettiği, geçimini tarımla sağladığı doğrulanmıştır.

Davacının talep tarihlerinde Elmacık Köyünde ikamet ettiği, traktörünün bulunduğu, kendine ait tarlaları ekip biçerek ürün hasat ettiği, hasat ettiği ürünleri tüccarlara ve üyesi olduğu Gümüşova Fındık Tarım Satış Kooperatifine sattığı, bu şekliyle geçimini tarımla sağladığı açıktır.

Davacının ...’ne satmış olduğu ürüne(1692 kg fındık) ilişkin prim tevkifatının 24.09.1999 tarihinde yapıldığı görülmektedir. ... tarafından davacıdan yapılan bu tevkifatın Bağ-Kur’un ilgili banka hesabına 20.01.2000 tarihinde aktarıldığı anlaşılmaktadır. Kanun’un Uygulama Tebliği, prim tevkifatı yapılan çiftçilerin geriye dönük olarak prim tevkifatı yapılan tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalı sayılmaları gerektiğini öngörmüştür.

Bu nedenle Yargıtay kararlarına ve 7 Numaralı Uygulama Tebliğine göre de ilk prim kesintisinin yapıldığı 1999 yılının Eylül ayını takip eden aybaşı olan 01.10.1999 tarihinden davacının tarım sigortalılığının başlatılması gerekmektedir.

Davacının ilk prim kesintisinin yapıldığı 1999 yılının Eylül ayını takip eden aybaşı olan 01.10.1999 tarihinden aynı yılın sonu olan 31/12/1999 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun davacı yanca ispat vasıtaları ile ispatlandığı anlaşılmakla " gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Davaya konu uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci, 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Ancak ; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 297 nci maddesinin b bendinde tanımlanan unsurları taşıması ve “tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adresleri” yönündeki hükümlerinin kararın yazımında dikkate alınması gerekir. Karar başlığında, davalı olarak SGK Başkanlığının yazılması ile yetinilmesi gerekirken; ayrıca, tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmayan ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün yazılmış olması, usul ve yasaya aykırıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Kararın başlığında, davalı kısmında, 1 numaralı bendinde yazılı “... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü” sözcükleri silinerek, yerine, “Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı” sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,