Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14380 K.2024/994

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 03.07.2018 ile 15.10.2018 tarihleri arasında davalı şirket bünyesinde grafik tasarımcı sıfatı ile çalıştığını, müvekkilinin bu çalışması esnasında işveren tarafından sigortasının yapılmadığını, bu hususu şirket yetkililerine sorduğunda, iki ay deneme süresi olduğunun, iki aydan sonraki süreç içinse yanlışlık olduğunu ve mali müşavire haber verilerek sigortasının başlatılacağının söylendiğini, bunun üzerine müvekkilinin çalıştığı işinden soğuduğunu ve 15.10.2018 tarihinde istifasının avukatı aracılığıyla şirkete sunduğunu,

sigorta bildirimlerine ilişkin düzenleme içeren 5510 sayılı Kanun'un 8 inci maddesine göre kural olarak işçinin çalışmaya başladığı tarihten önce Kuruma bildirilmesi gerektiğini, işe giren kişinin sigortalı yapılması için deneme süresi olmadığını, müvekkilinin davalı şirket bünyesinde 03.07.2018 ile 15.10.2018 tarihleri arasında bir fiil çalıştığının ve bu süre içerisinde ödenmemiş bulunan sigorta primlerinin tespiti ile müvekkilinin emekliliğe hak kazanabilmesi amacıyla eksik primlerin işverence tamamlatılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Sem ... ...

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespit davasının ancak mevcut bir iş sözleşmesine dayalı olarak açılabileceğini, davacının gerek dava dilekçesinde gerekse delil listesinde herhangi bir iş sözleşmesi sunmadığını, mevcut olmayan bir iş ilişkisine dayanan haksız davanın konusuz olması sebebiyle reddi gerektiğini, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde de sigortalılığın tespitine ilişkin olarak açılmış olan davada, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayalı sigortalılıktan söz edilemeyeceğinin düzenlendiğini,

taraflar arasında mevcut bir iş sözleşmesi veya herhangi bir çalışma olgusu söz konusu olmadığı için Mahkeme’ye ibraz edilecek bir işyeri kaydı olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer’i müdahil Kurum vekili 29.11.2018 tarihli dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde davalı olarak Sem ... Reklam Ajansı ibaresine yer verilmişse de söz konusu ünvanın gerçek veya tüzel kişilik vasfına sahip olmadığını, davalı yanında fer’i müdahil olarak davaya katılmayı talep ettiklerini, davacıya ait ....

TC Kimlik numarası ile yapılan incelemede; davacı adına 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalılık kaydının bulunmadığının, yanında çalışma iddiasında bulunulan davalı işyerinin 20.08.2018 tarihinde 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığını, halen faal olduğunu ve uyuşmazlık konusu dönemde davacı adına yapılan çalışma bildiriminin bulunmadığının tespit edildiğini, bu tür davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... bordro tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tanıkların detay bilgiler içeren ortak beyanlarından, davacının davalı işyerinde zaman ve bağımlılık unsurlarını içerir şekilde hizmet akdine tabi olarak çalıştığı, davalı işyeri 20.08.2018 tarihinde 5510 sayılı Kanun kapsamına alınmış ise de vergi dairesi kayıtlarından 16.05.2018 tarihinde işe başladığı anlaşılmakla; davacının 03.07.2018 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başladığı ve 15.10.2018 tarihine kadar asgari ücretle çalıştığı kanaatine varıldığı" gerekçesiyle;

"1-Davanın kabulü ile Davacının, davalıya ait ..... Sicil Numaralı işyerinde 03.07.2018-15.10.2018 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret ile 104 gün çalıştığının, 104 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, Yerel Mahkeme tarafından verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davada dinlenilen tanıkların Yargıtay'ın aradığı tanıklığa haiz şartları taşıyıp taşımadığının irdelenmediğini, beyanlar arasında çelişkilerin olduğunu, Yerel Mahkemenin dosyada yeterli miktarda yazılı delil mevcutken tanık anlatımlarına başvurmuş olmasının kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; davacının talebinin, 03.07.2018-15.10.2018 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine yönelik olduğu, davalı şirkete ait iş yerinin ticaret siciline tescil edilmesi ile otamatik olarak kanun kapsamına alındığı, davalı şirketin işe başladığı tarihin, vergi kaydının başladığı 16.05.2018 tarihi olduğu, kanun kapsamına alınış tarihinin 20.08.2018 olarak sistemde göründüğü, davalı şirkete ait iş yerinde denetim yapılıp yapılmadığına ilişkin Mahkemece herhangi bir araştırma yapılmadığı,

davalı şirkete ait iş yerinden ilk bildirimin 2018 yılının Ağustos ayında yapıldığı, 2018 yılının Temmuz ayına ilişkin dönem bordrosunun bulunmadığı, dava konusu dönem aralığında davalı şirkete ait iş yerinden bildirimi yapılan kişilerin sadece ... ve ... olduğu, ...'ın işe girişinin 20.08.2018 tarihinde yapıldığı, Ağustos ayında 12 gün, Eylül ayında 30 gün bildiriminin yapılarak 30.09.2018 tarihinde çıkışının yapıldığı, ...'ın ise 05.10.2018 tarihinde işe girişinin yapıldığı 27 gün bildiriminin olduğu,

Mahkemece dinlenilen tanıkların, davacının çalışma iddiasını doğrular nitelikte beyanda bulundukları, ancak tanıkların kendi çalıştıkları dönem yönünden davacının çalışmalarını bilebilecekleri, bu itibarla sadece tanıkların çalıştığı ve bildirimleri yapılan dönem bakımından davacının iddiasının sübuta erdiği, diğer dönem yönünden ise davacının iddiasının ispatlanamadığı anlaşılmaktadır.

Davalıya ait iş yerinden bildirimi yapılan tanıklar ...'ın ve ...'ın bildirimlerinin yapıldığı tarihler dikkate alınarak davacının 20.08.2018 - 15.10.2018 tarih aralığında geçen çalışma iddiasının sübuta erdiği, fazlaya ilişkin istemin ispatlanamadığı kanaatiyle İlk Derece Mahkemesinin davanın tümden kabulüne ilişkin kararı hatalı bulunmuş, bu yönleri amaçlayan fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf nedenleri ise yerinde görülmüştür." gerekçesiyle;

"A) Fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ... 14. İş Mahkemesi'nce verilen 12.03.2021 tarih, 2018/469 Esas ve 2021/122 Karar sayılı ilâmın Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına,

B) 1- Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, -Davacı ...'nin, davalı şirkete ait 1659407.35 sicil numaralı iş yerinde 20.08.2018-15.10.2018 tarihleri arasında tam zamanlı olarak prime esas kazancın alt sınırından çalıştığının tespitine,

-Fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,