Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1439 K.2023/3068

...

MAHKEMESİ

İş Mahkemesi

SAYISI

2018/169 E., 2022/524 K. ... ...

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait ... Doğrama Atölyesi ünvanlı işyerinde marangoz ustası olarak 01.06.1987 tarihinden 30.11.1989 tarihine kadar geçen çalışmalarının tespitini dava ve talep etmiştir.

Davacı vekili 24.11.2015 günlü celsede, 01.08.1989-30.11.1989 tarihleri arasındaki talebinden vazgeçtiğini beyan etmiştir.

Davacı vekili bozma sonrası yargılamada 17.09.2020 günlü dilekçesi ile, davalı işveren yönünden davasını geri aldığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talebinin 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi uyarınca hak düşürücü süreye tabii olduğunu, davacı yanın iddialarına ilişkin kayıt, bilgi ve belgelerin celbi sonrasında çalışma konusu işin niteliği, devamlılık gösterip göstermediği dikkate alınarak ücret konusunun titizlikle araştırılması gerektiğini, tanık beyanlarının da değerlendirilmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca ... İnşaat San ve Tic. A.Ş.'nin müteahhitliğini yaptığı...Holding Merkez Kopmpleksi ... -Üsküdar adresindeki inşaatın marangoz işlerini taşeron olarak müvekkili davalı ve ortağı İsu'nun üstlendiğini, sadece müvekkiline iş bu davanın açıldığını, davanın müteahhit ... İnşaat San ve Tic. A.Ş.'ye ve ... 'na yönelmesi ve açılması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 23.02.2016 tarihli ve 2013/1144 Esas, 2016/87 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı işveren yanında; 1987/2. Döneminde toplam 83 gün karşılığı 207,500TL ücretle, 1987/3. Döneminde toplam 120 gün 300,00TL ücretle, 1988/1. Döneminde toplam 120 gün 345,00TL ücretle, 1988/2. Döneminde toplam 110 gün karşılığı 326,68 TL ücretle, 01.09.1988-31.07.1989 tarihleri arası döneminde aylık 30 gün üzerinden prime esas aylık asgari ücretle çalıştığının tespitine, 01.08.1989 - 30.11.1989 tarihleri arası döneme ilişkin talepten vazgeçilmiş olması sebebiyle bu döneme ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 21. Hukuk (kapatılan) Dairesinin 22.01.2018 tarihli, 2016/8550 Esas, 2018/353 Karar sayılı ilamında; "Somut olayda; davacının çalışmalarının geçtiği işyeri ve işveren tereddüte mahal bırakmayacak derecede belirlenmeden sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davacının adının bulunduğu 1987/2 – 1988/2. dönem bordrolarındaki sicil numarasının ait olduğu işyerinin sicil dosyasını davalı Kurum'dan istemek, davalının iddilarını araştırmak, davalı işverenin ortağı olup olmadığını belirlemek, ortağı bulunuyor ise davaya dahil etmek ve böylece toplanan deliller değelendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler ile bilirkişi ek raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafın davalı işverene karşı açmış olduğu davayı geri alması ve davalı işveren vekilinin davanın geri alınmasını kabul etmesi üzerine davalı işverene karşı açılan dava ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına, davalı kuruma karşı açılan davanın ise bilirkişi ek raporundaki hizmet süreleri üzerinden fazlaya ilişkin talep reddedilmek suretiyle, "Davacının davalı ...'a karşı açmış olduğu dava ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına, Davalı ...'ya karşı açılan davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının, davalı işveren yanında;

1987/02. döneminde toplam 83 gün karşılığı toplam 207,500 TL ücretle çalıştığının tespitine,

1987/03. döneminde toplam 120 gün karşılığı toplam 300,000 TL ücretle çalıştığının tespitine,1988/01. döneminde toplam 120 gün karşılığı toplam 345,000 TL ücretle çalıştığının tespitine, 1988/02 döneminde toplam 110 gün karşılığı toplam 326,680 TL ücretle çalıştığının tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin davalılar lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine yönelik kararının hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece dinlenmesi lazım gelen tanıkların dinlenmediğini, çalışma olgusu, işin niteliği ve devamlılık konularında gerekli araştırmanın yapılmadığını, davacının davasını ispatlayamadığını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme Bir davanın birden fazla kişi tarafından veya birden fazla kişi aleyhine açılabilmesi için aynı tarafta yer alanlar arasında hukuki bir bağlantının bulunması gerekir. Hukukumuzda bu bağlantı karşılığını dava arkadaşlığı kurumunda bulmaktadır. Dava arkadaşlığı zorunlu ve ihtiyari olmak üzere iki ana başlık altında; zorunlu dava arkadaşlığı da yine kendi içinde maddi ve şekli olmak üzere ikili ayrımla düzenlenmektedir.

Dava konusu olan hak, birden fazla kişi arasında ortak olup da bu hukuki ilişki hakkında mahkemece bütün ilgililer için aynı şekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hâllerde dava arkadaşlığının maddi bakımdan mecburi olduğunun kabulü gerekir.

Diğer bir ifadeyle, bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte veya birden fazla kişiye karşı kullanılmasının zorunlu olduğu hâllerde, bu hak dava konusu edildiği zaman o hakla ilgili birden fazla kişi zorunlu dava arkadaşı durumundadır. Dava arkadaşlığının hangi hâllerde mecburi olduğu maddi hukuka göre belirlenir. Zorunlu dava arkadaşlığında, dava arkadaşları arasındaki ilişki çok sıkı olduğundan davada birlikte hareket etmek durumundadırlar.

Mahkeme ise dava sonunda zorunlu dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve tek bir karar verecektir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava konusu olan hak tektir ve dava arkadaşı sayısı kadar müddeabih bulunmamaktadır.

Bazı durumlarda ise birden fazla kişiye karşı birlikte dava açılmasında maddi bir zorunluluk olmadığı hâlde kanun, gerçeğin daha iyi ortaya çıkmasını ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin doğru sonuca bağlanmasını sağlamak için, birden fazla kişiye karşı dava açılmasını usulen zorunlu kılmıştır ki, bu durumda şekli bakımdan mecburi dava arkadaşlığı söz konusudur. Böyle bir davada, dava arkadaşları hakkında tek bir karar verilmesi veya dava arkadaşlarının hep birlikte ve aynı şekilde hareket etme zorunluluğunun varlığından söz edilemez.

Açıklanan bu mecburi dava arkadaşlığı hâlleri dışında ise dava arkadaşlığı ihtiyaridir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) “Mecburi Dava Arkadaşlığı” başlıklı 59 uncu maddesine göre; “(1) Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.” hükmü bulunmaktadır. Maddede açıkça sayılan, dava konusu hak ve borcun ortak olması, birden fazla kişinin ortak bir işlem (örneğin sözleşme) ile borç altına girmiş olması, davanın birden fazla kişi hakkında aynı (veya benzer) sebepten doğmuş olması hâllerinde birden çok kimsenin birlikte dava açması olanaklı olduğu gibi aleyhlerine de birlikte dava açılabilir.

Mecburi dava arkadaşı olarak birlikte dava açılması gereken hâllerde dava bunlardan biri ya da bazılarına karşı açılmış ise bu durumda davalı kişi ya da kişilerin tek başına davalı sıfatı bulunmamaktadır. Çünkü davalı sıfatı mecburi dava arkadaşlarının tümüne aittir. Ancak mecburi dava arkadaşlarının tümüne karşı açılmayan bu davalarda dava sıfat yokluğundan hemen reddedilmemeli mahkemece davanın diğer mecburi dava arkadaşlarına teşmil etmesi için davacı tarafa süre vermesi gerekir (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, ... 2001, s.1218).

Eldeki dava hizmet tespit davası olup Hukuk Genel Kurulunun 27.10.2022 tarihli ve 2021/(21)10-551 E., 2022/1405 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere bu davalarda Sosyal Güvenlik Kurumu ile işveren arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır.

Bundan başka 10.09.2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 7 nci maddesinin 6552 sayılı Kanun’un 64 üncü maddesi ile eklenen son fıkrası ile 25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren ve 5521 sayılı Kanun’u yürürlükten kaldıran 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 4 üncü maddesinin 2 nci fıkrası; “Hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, dava Kuruma resen ihbar edilir. İhbar üzerine davaya davalı yanında ferî müdahil olarak katılan Kurum, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabilir. Kurum, yargılama sonucu verilecek kararı kesinleştikten sonra uygulamakla yükümlüdür.” şeklinde düzenlenmiştir.

Bu durumda hizmet tespiti davalarında Kurumun fer’î müdahilliğine ilişkin hükmün geçmişe yürütüleceği yönündeki düzenlemenin kanun koyucu tarafından benimsenmemiş olması karşısında mülga 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkranın 11.09.2014 tarihinden önce açılan davalarda uygulanamayacağı, bu tarih sonrası açılan davalarda ise Kurumun sıfatının fer’î müdahil olduğu açıktır.

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, eldeki hizmet tespiti davasında, davacının davasını geri aldığından bahisle davalı işveren yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı Kurum yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de, 11.09.2014 tarihinden önce açılan davada mülga 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkranın uygulanması mümkün olmadığından davalı konumundaki Sosyal Güvenlik Kurumu ile diğer davalı işveren arasında bu çalışma dönemi bakımından zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğu gözetilmeden, yazılı şekilde karar tesisi isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine

24.03.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.

...