Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/14403 K.2024/491

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı fer'i müdahil Kurum vekili ile davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait çiftlik iş yerinde 01.04.1992 - 30.01.2015 tarihleri arasında aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının zaman zaman tarla ve bahçe işlerinde günü birlik yevmiye ile tarım işçisi olarak ihtiyaç duyulduğunda çalıştığını, davacının ayrıca başka tarım işyerlerinde de yevmiye ile çalıştığını, davacı ile davalı arasında işçi-iş veren ilişkisinin bulunmadığını, davacının yaptığı işlerin İş Kanunu kapsamında olmadığını, davanın hak düşürücü süreye maruz kaldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Fer'i müdahil ... cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında davacının, davalıya ait anılan dönemde çalışmasının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.07.2018 tarihli ve 2015/51 Esas, 2018/324 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının davalı iş yerinde 01.04.1992-30.01.2015 tarihleri arasında toplam 8.220 gün süre ile asgari ücret ile çalıştığının tespitine bu dönemde 8.220 günün Kuruma eksik bildirildiğinin tespitine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

Verilen karara karşı feri müdahil Kurum vekili ile davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 03.10.2019 tarihli ve 2018/3069 Esas, 2019/1902 Karar sayılı kararıyla; fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 10.03.2021 tarih 2020/3573 Esas, 2021/3090 Karar sayılı bozma kararında; talep ve kabul edilen süre gözetilerek, davacının davalıya ait çiftlikte çalıştığı hususu sabit olmakla birlikte; bu çalışmanın niteliği ve süresi (kısmi-tam zamanlı) belirlenmeli, bu kapsamda; davacıya, talep döneminde yıllar ve mevsimler itibariyle ay ay hangi işleri yaptığı, her aya karşılık ücret alıp almadığı hususu, sürekli olarak tam zamanlı çalışıp çalışmadığı, çiftliğin büyüklüğü, kapasitesi, çiftlikte ne tür faaliyetlerin yapıldığı, bekçilik gerektirir faaliyet olup olmadığı, çiftlikte kendine bir ev tahsisi olup olmadığı,

başka kimlerin çiftlikte çalıştığı, araştırılmalı, varsa davacıya ait arazi tapu kayıtları getirtilmeli, Mahkemece, gerekirse ziraat mühendisi eşliğinde keşif yapılmak suretiyle davalıya ait çiftliğin kapasitesi, büyüklüğü, hangi ürünlerin yetiştirildiği ve bu ürünlerin yetiştiriciliğinin yılın hangi aylarında yapıldığı,

bunun dışında çiftliğin faaliyetinin neye yönelik olduğu (tarım-hayvancılık) belirlenmeli ayrıca, davacının, yıllara ve mevsimlere göre yaptığı işlerin tespiti ay ay çalışma süresi ve niteliğinin belirlenmeli ve tanıklar bu doğrultuda yeniden dinlenmeli, davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında kendi nam ve hesabına çalışması olup olmadığının belirlenmesi için konuya vakıf re’sen belirlenen komşu arazi sahiplerinin dinlenilmesi suretiyle toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra çalışmanın varlığı ve kapsamı kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmeli, kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde;

gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, hükme konu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli ve yedi buçuk saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu saptanarak, sigortalılık süresinin tespitine karar verilmeli, (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 29.04.2011 gün, 21-130-256 sayılı kararı) ve tüm deliller toplandıktan elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma gereği çalışmanın niteliği ve süresi (kısmi-tam zamanlı) bu kapsamda; davacıya, talep döneminde yıllar ve mevsimler itibariyle ay ay hangi işleri yaptığı, her aya karşılık ücret alıp almadığı hususu, sürekli olarak tam zamanlı çalışıp çalışmadığı, çiftliğin büyüklüğü, kapasitesi, çiftlikte ne tür faaliyetlerin yapıldığı, bekçilik gerektirir faaliyet olup olmadığı, çiftlikte kendine bir ev tahsisi olup olmadığı,

başka kimlerin çiftlikte çalıştığı hususları araştırılarak yeniden kamu tanıkları dinlenilmek suretiyle yapılan işin niteliği kapsamı sorulmuş, davacının ilaçlama gübreleme, bekçilik yapmış olduğu anlaşılmış, yapılan keşif ve alınan raporlar ile davacının çalışma iddia ettiği bahçenin kapsam ve kapasitesi de göz önünde bulundurulduğunda, gerek bozma öncesi gerek bozma sonrası delillerde ele alındığında çalışmanın tam zamanlı ve sürekli olduğu ve hizmet akdine dayalı çalışma olduğu kabul edilerek; karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili; 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalıya ait çiftlik iş yerinde 01.04.1992 - 30.01.2015 tarihleri arasında aralıksız olarak çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,