Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1447 K.2023/5910

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen talep tarihindeki borçlanmaya esas prim üzerinden, yurtdışında Türk vatandaşlığında geçen borçlanmaya esas süreleri talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartı aranmaksızın 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanabileceğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin ev hanımlığı olan hizmetini 31.07.2019 tarihinde davalı kuruma müracaat ederek hizmet borçlanması talebinde bulunduğu, bu başvuruyu halen yaşamakta olduğu Hollanda 'dan yaptığını, başvuru yaptığı dönemde yurt dışı ikamet belgesini temin edemediğinden talep dilekçesine ekleyemediğini, daha sonra müvekkiline dönüş olmaması nedeniyle yapılan araştırmada, davalı Kurumun adi posta yoluyla eksik belgeleri istediği,

söz konusu eksik belgelerin tamamlatılması yönündeki evrak adi posta yoluyla gönderildiğinden müvekkilinin eline geçmediğini, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun "Sosyal güvenlikle ilgili düzenlemeler ve bildirimler adlı başlıkta düzenlenen madde 99/2 "Bu Kanun gereğince yapılacak bildirimler hakkında, 11.02.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır" hükmü uyarınca davalı kurum tarafından yapılan tebligatların 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre yapılması gerektiği, söz konusu hükümlere uyulmadığı zaman usulsüz tebligat yapılmış sayılacağı,

dolayısıyla davalı Kurumun son derece önemli olan bu yazışmaları müvekkiline tebliğ etmesinin zorunlu olduğunu, iadeli taahhütlü gönderilmesi gerektiği, müvekkilinin kendilerine bildirmesi üzerine eksik belgenin tamamlandığı ve kuruma borçlanmalarının hazırlanması konusunda müracaatta bulundukları, söz konusu talebin davalı kurum tarafından reddedildiği, davalı kurumun müvekkiline eksik belgelerin tamamlatılmasına ilişkin talep evrakının tebliğini yapmadan söz konusu sürelerin işletilmesinin ve buna bağlı olarak taleplerinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, anlatılan tüm bu nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle: Öncelikle davanın zaman aşımı/hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesini, kurum ve kayıtları incelendiğinde görüleceği üzere davacının bu davanın açılmasında hukuki yararı bulunmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesini, ayrıca kuruma karşı dava açmadan önce kuruma başvuru zorunluluğunun dava şartı olduğunu, davacının ilgili koşulları yerine getirmemiş olup davasının dava şartı yokluğundan reddinin gerektiğini,

müvekkil kurum kayıtları incelendiği üzere davacıdan talep edilen yurt dışı çalışmalarını gösterir hizmet belgesinin 3 ay içinde göndermediğinden ve borçlanma talep dilekçesinde yurt dışı çalışma sürelerini borçlanmak istediğini beyan edip ikamet sürelerini gösterir belge gönderdiğinden 31.07.2019 tarihli yurt dışı borçlanma talebinin yasal mevzuat hükümleri uyarınca iptal edildiğini, tüm bu sebeplerle öncelikle davanın usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise yukarıda da açıklandığı üzere müvekkil Kurum işlemi yasal mevzuata,

mevcut yargıtay kararlarına ve hukuka uygun olup haksız ve yersiz olarak açılmış olan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 05.03.2021 tarihli ve 2020/434 Esas, 2021/144 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında "...Somut olayda, 31.07.2019 tarihli borçlanma başvurusunun davalı Kurum tarafından 25.11.2019 tarihli yazı ile eksik hususların giderilmesinin istenildiği, ilgili yazının tebliğ edilmemesi üzerine davacının 31.8.2020 tarihli başvurusu ile borçlanmanın akibetinin sorulduğu, kurumca borçlanmanın 01.09.2020 tarihli işlemle reddedilmesi üzerine eldeki davanın 09.10.2020 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıdaki açıklamalar ışında, borçlanma talep tarihinden itibaren 6 ay içinde açılmayan iş bu dava yönünden dava tarihindeki prime esas kazanç üzerinden borçlanmaya karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde talep tarihindeki prim üzerinden borçlanılmasına karar verilmesi..." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Bozma ilamında da açıklandığı üzere davacı tarafın 31.07.2019 tarihinde borçlanma talebinde bulunduğu, Kurum tarafından eksik belgelerin talep edildiği, talebe ilişkin belgenin davacıya tebliğ edilemediği, davacı tarafça 31.08.2020 tarihinde borçlanmanın akıbetinin sorulduğu, bunun üzerine Kurum tarafından 01.09.2020 tarihinde borçlanma talebinin reddedildiği, işbu davanın 09.10.2020 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda Kurum'un 01.09.2020 tarihine kadar başvuruyu cevapsız bıraktığı anlaşılmaktadır.

Bozma ilamın doğrultusunda 3 aylık bekleme süresine 3 aylık makul sürenin de eklenmesi ile 31.12.2019 tarihine ulaşılmakta olup davanın makul süreden sonra açıldığı, bu durumda dava dilekçesinin dava tarihindeki prim oranları üzerinden yeniden borçlanma talebi olarak kabul edilmesi gerektiği göz önüne alınarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının yurtdışında ev kadını olarak geçirdiği sürelere ve dava tarihi olan 09.10.2020 tarihindeki prime esas kazanç miktarlarına göre borçlandırılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, talep tarihindeki borçlanmaya esas prim üzerinden, yurtdışında Türk vatandaşlığında geçen borçlanmaya esas süreleri talep tarihinde Türk vatandaşı olma şartı aranmaksızın 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanabileceğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 3201 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,