Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/151 K.2023/928

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil SGK tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 01.05.2014 ile 15.09.2017 tarihleri arası hizmet akdi ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı cevap dilekçesinde; davacının iş yerinde 03.03.2011 ile 30.04.2014 tarihleri arasında çalıştığını, bu süreçte günde 3, 4 saat çalıştığını, kimi gün davacının iş yerine hiç gitmediğini, işten kendi isteği ile ayrıldığını, davacının davalının kardeşi ile evli olması sebebiyle işten ayrılmasından sonra bu akrabalık ilişkisine dayanarak değişik iş yerlerine haftada birkaç gün gidip kısa aralıklarla kasa da oturduğunu davalının rızası dışında her kasaya oturuşunda değişik miktarlarda para aldığını, bunun üzerine davacıya bir daha iş yerine gelmemesinin söylendiğin belirterek; davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamu tanığı ... çalışmanın kesintisiz olduğunu, kamu tanığı ... çalışmanın kesintili olduğunu, davalı tanıklarının ise davacının eşi, davacının abisinin eşi, davalının akrabası olduğu görüldüğünden çalışma olgusunun tüm yönleriyle ispatlandığı vicdani kanaatine varıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne, 01.05.2014 ile 15.09.2017 tarihleri arasında davacının ... sicil numaralı ...'ya ait iş yerinde aylık asgari ücret ile kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, davanın ispat edilemediğini, tanıklarca davacının kısmi zamanlı çalıştığı beyan edilmesine rağmen mahkemece bu hususun dikkate alınmadığını belirterek; davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden sonuca gidildiğini belirterek; davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenilen tanıklarca davacının eski eşinin ağabeyi olan davalıya ait iç çamaşırı satışı yapan iş yerinin kasasında durduğu yönündeki beyanları dikkate alındığında, davacının iç çamaşırı satan iş yerindeki çalışmasının baskın olarak kasada ve diğer elemanların başında durma şeklinde olduğu, davacı ile işverenin yakınlık derecesi dikkate alındığında bu durumun hayatın olağan akışına uygun olduğu, tanıklarca da davalı iş yerinin yönetiminin ya da kasaya bakma işinin başkası tarafından yapıldığına dair bir beyanda bulunulmadığı, öte yandan;

davacının 03.04.2011 ile 30.04.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının fer'i müdahil Kuruma bildirilmiş olduğu hep birlikte değerlendirildiğinde, ilk derece mahkemesince delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre; davalı ve fer'i müdahil SGK vekillerinin başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvurusu ile aynı sebepleri belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf başvurusu ile aynı sebepleri belirterek, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 1 inci maddesi, 114 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ıncı maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13 üncü ve 63 üncü maddeleri .

3. Değerlendirme

1. 4857 sayılı İş Kanunu' nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davacının davalı nezdinde çalıştığı hususu tartışmasız olup çalışma süresi konusunda yapılan araştırma ve değerlendirme yeterli değildir.

2. Davacının çalıştığı iç çamaşırı mağazasına komşu tanık ... 'in saat 10 gibi gelip 14 gibi gittiğini beyan etmesi karşısında, davacının çalışma dönemi içinde, günde kaç saat çalıştığı hususunda re 'sen tespit edilecek bordro tanıklarından ve komşu iş yeri sahibi ve de işyeri çalışanlarından açıkça hangi saat aralığında çalıştığı sorularak, beyanları alınmak suretiyle kaç saat çalıştığı belirlenmeli, belirleme yapıldıktan sonra, davacının çalışma süreleri 7,5 saat bir gün kabul edilmek suretiyle haftalık ve aylık çalışma günleri belirlenerek, sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...