Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1540 K.2023/1839

... ... KARAR : Direnme

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karar davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş ve Mahkemece bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı dahili davalı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca davalı ... ile dahili davalı ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... vekillerinin direnme uygun bulunduğundan işin esasına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... ile dahili davalı ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.12.1984-01.12.1986 tarihleri arasında davalı ... unvanlı işyerinde çalıştığını, 01.12.1984 tarihinde işe giriş bildirgesi verilmesine rağmen sigorta primlerinin yatırılmadığını ileri sürerek 01.12.1984-01.12.1986 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetleri ile prime esas kazancının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ... Yün Ticaret- ... unvanlı işyerinin 1983 yılı sonunda faaliyete başlayıp 1985 yılı sonunda faaliyetine son verildiğini, 1985 yılı sonundan itibaren de ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. olarak faaliyetine devam ettiğini, ... ’nin bu şirketteki ortaklığının 1989 yılına kadar sürdüğünü ayrıca hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... cevap dilekçesi sunmamış; yargılama sırasında davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 15.04.2015 tarihli ve 2012/277 Esas 2015/187 Karar sayılı kararıyla. Kadıköy Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından ... adına olan tuhafiye işyerine ilişkin 01.06.1990-30.04.1992 tarihleri arasında vergi kaydı bulunduğunun bildirildiği, 410465 sicil numaralı ... unvanlı işyerinin 01.12.1984-31.12.1985. 449413 sicil numaralı ... Örme Yün San. Tic. Ltd.

Şti’nin ise 01.03.1986-30.04.1992 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, davacı tanıklarının beyanları ve tüm dosya kapsamına göre davacının gerçek kişi ve şirket işverenliğinde hizmet akdi ile çalıştığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının 01.12.1984-31.12.1985 tarihleri arasında 410465 sicil numaralı ... unvanlı işyerinde. 01.03.1986-01.12.1986 tarihleri arasında 449413 sicil numaralı ... Örme Yün San. Tic. Ltd.

Şti’de ayda 30 gün esası ve asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... ve Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin (Kapatılan) 19.09.2019 tarih ve 2018/7125 2019/4874 Esas ve Karar sayılı ilamı ile “…Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının dava dilekçesi ile ... Yün – ... 'yi davalı işveren olarak gösterdiği, davalı Kurum tarafından gönderilen bordrolardan; ... Yün Ticaret – ... unvanlı işyerinin 01.12.1984 – 31.12.1985 tarihleri arasında ... sicil numarasıyla, ... San. Tic. Ltd.

Şti.'nin 01.03.1986 – 30.04.1992 tarihleri arasında ... sicil numarası ile 506 sayılı Yasa kapsamında bulunduğunun bildirildiği, davalı tarafından; ....'nin şahıs şirketini 1985 yılında kapattığının ve ... Örmeyün San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak devam ettiğinin beyan edildiği, mahkemece; davacının eksik hizmetlerinin, bu işyerlerinin 506 sayılı Yasa kapsamında bulundukları süreler dikkate alınarak belirlendiği, ancak ... 'nin ... Örmeyün San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ortağı olmadığı, gerekçeli kararda davalı olarak gösterilen ve aleyhine hüküm kurulan ... Örmeyün San. Tic. Ltd. Şti.'nin davaya dahil edilmesine ilişkin davacı tarafından yapılan bir talep bulunmadığı gibi mahkemece de bu konuda herhangi bir karar verilmediği, ... Örmeyün San. Tic. Ltd. Şti.'nin usulüne uygun olarak davaya dahil edilmediği, gerekçeli kararın ise; ... Örmeyün San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi Bahadır Sancar'a tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Öte yandan; davanın dava dilekçesinde gösterilen taraflar arasında görülmesi ve yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen hükmün davanın tarafları ile ilgili olması kural olup davada taraf olmayan kişiler ile ilgili hüküm kurulması doğru değildir.

Somut olayda; ... Örmeyün San. Tic. Ltd. Şti. usulüne uygun olarak taraf haline getirilmeden, bu itibarla; davada taraf olmayan söz konusu şirket hakkında da hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

O halde temyiz eden davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Bozma İlamı Sonrası Mahkeme Kararı

Mahkemenin 02.10.2018 tarihli ve 2017/319 E., 2018/368 K. sayılı kararı ile bozma kararına uyulmasına karar verildikten sonra yapılan yargılama sonucunda ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti.’nin davaya dâhil edildiği, bozma sonrası alınan bilirkişi raporunda davalı işverenler arasında organik bağ bulunduğunun bildirildiği, davalı ... Örme Yün San. Tic. Ltd.

Şti.’nin işyeri yetkilisinin ... olduğu, davacı tanıklarının beyanları, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre davacının çalışmasının kesintisiz fiili çalışma olgusuna dayalı olduğu kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının 01.12.1984-31.12.1985 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... unvanlı işyerinde prime esas kazanç alt sınırı altında kalmadan asgari ücretle toplam 390 gün (01.12.1984-31.12.1984 tarihleri arasında günlük 817,50TL.

01.01.1985-30.06.1985 tarihleri arasında günlük 890TL. 01.07.1985-30.09.1985 tarihleri arasında günlük 948TL. 01.10.1985-31.12.1985 tarihleri arasında günlük 1.380TL kazançla). 01.01.1986-01.12.1986 tarihleri arasında ... sicil numaralı ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti.’de ise 330 gün prime esas kazanç alt sınırı altında kalmadan asgari ücretle ve günlük 1.380,00TL kazançla çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içindedavalılar ... ve Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 09.09.2019 tarihli ve 2018/7125 E., 2019/4874 K. sayılı kararı ile; “…Mahkemenin 2012/277 E. ve 2015/187 K. 15/04/2015 tarihli kararı, Dairemizin 2016/985E. ve 2017/3673K. 08/05/2017 tarihli bozma ilamı ile ...... Örmeyün San. Tic. Ltd. Şti. usulüne uygun olarak taraf haline getirilmeden, bu itibarla; davada taraf olmayan söz konusu şirket hakkında da hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek; davacının davasının kabulüne, davacının 01/12/1984 - 01/12/1986 tarihleri arasında davalı işyerlerinde fiili ve kesintisiz çalışmaları olduğu kanaatine varılarak, 01/12/1984-31/12/1985 tarihleri arasında davalı ... unvanlı işyerine ait 410465.34.25 sicil numaralı işyerinden prime esas kazanç alt sınırı altında kalmadan asgari ücretle davalı kuruma toplam 390 gün, 01/01/1986-01/12/1986 tarihleri arasında davalı ...

Örme Yün San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerine ait ... sicil numaralı işyerinden prime esas kazanç alt sınırı altında kalmadan asgari ücretle davalı kuruma toplam 720 gün sigortalılığının tespitine karar verilmiş ise de, bu sonuca yanılgılı değerlendirme ile varılmıştır.

Somut olayda, dairemizin bozma ilamında usulüne uygun olarak taraf haline getirilmeden, davada taraf olmayan şirket hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiş olup, dosya kapsamında yargılama aşamasında dahili dava dilekçesi ile husumet yöneltilen ... Örme Yün San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine de hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Türk Usul Hukuku Sisteminde, bazı istisnai haller dışında, “dâhili davalı” müessesesi bulunmamaktadır. Mahkemece, ancak davada taraf olan kişiler hakkında karar verilebilir. İhtiyari dava arkadaşlığının bulunduğu hallerde, bir dava açıldıktan sonra davalı tarafı değiştirmek ya da mevcut davalı taraf yanına bir başka davalı taraf ilave etmek, ıslah suretiyle dahi mümkün değildir.

Hal böyle olunca, harcı yatırılarak usulüne uygun biçimde açılmış bir dava bulunmayan, ... Örme Yün San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden hüküm kurulması doğru olmamıştır...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. ÜÇÜNCÜ BOZMA KARARI SONRASI DİRENME KARARI

... 19. İş Mahkemesinin 12.11.2020 tarihli ve 2020/4 E., 2020/454 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten bozma kararı doğrultusunda davaya dâhil edilen ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti.’ye bozma kararının, bilirkişi raporunun ve gerekçeli kararın tebliğ edildiği, Yargıtay içtihatlarında kamu düzenine ilişkin olan hizmet tespiti davalarında gerçek işverenin belirlenmesi ve bu işveren yönünden hüküm kurulması amacıyla davaya katılımının sağlanması gerektiğinin kabul edildiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Direnme kararı süresi içinde davalılar ... ile ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. ve Sosyal Güvenlik Kurumu vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... ile dahili davalı ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. Vekili temyiz dilekçesinde özetle davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.10.2022 tarihli, 2021/(21)10-551 2022/1405 Karar sayılı ilamı ile " davalı vekilinin ... unvanlı müvekkiline ait işyerinin 1985 yılında faaliyetine son verilerek ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. olarak faaliyetine devam ettiğini beyan ettiği, mahkemece verilen 15.04.2015 tarihli birinci kararda 01.12.1984-31.12.1985 tarihleri arasında davalı işyerinde. 01.03.1986-01.12.1986 tarihleri arasında ise ... Örme Yün San. Tic. Ltd.

Şti.’de ayda 30 gün esasıyla ve asgari ücretle çalıştığının tespitine dair birinci kararın temyizi üzerine bu şirketin usulüne uygun olarak taraf hâline getirilmeden aleyhine hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirten Özel Dairenin bozma kararına uyan mahkemece davacının bu şirketin davaya dâhil edilmesi yöndeki talebi de dikkate alınarak ... Örme Yün San. Tic. Ltd.

Şti.’yi davaya dâhil ettiği gözetildiğinde 11.09.2014 tarihinden önce açılan bu davada mülga 5521 sayılı Kanunun 7. maddesine eklenen 4. fıkranın uygulanmasının da mümkün olmaması sebebiyle davalı konumunda olan Sosyal Güvenlik Kurumu ile 01.03.1986-01.12.1986 tarihleri arasında işveren olduğu belirtilen ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti.’nin bu çalışma dönemi bakımından aralarında zorunlu dava arkadaşlığının bulunması karşısında ... Örme Yün San. Tic. Ltd.

Şti.’nin davaya dâhil edilmesinin gerekli ve mümkün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Hâl böyle olunca direnme kararı usul ve yasaya uygundur.

Öte yandan, davalının unvanı “...” olmasına rağmen direnme kararında “... Yün Ticaret” olarak yazılması maddi hata olarak kabul edilmiş ve esasa etkili görülmediğinden bozma nedeni yapılmamıştır.

Ne var ki Özel Dairece bozma nedenine göre davalılar vekillerinin diğer temyiz itirazları incelenmediğinden bu yönde inceleme yapılmak üzere dosya Özel Daireye gönderilmelidir." gerekçesine dayalı olarak dosya dairemize gönderilmiştir.

Ç. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 506 sayılı Kanun'un 77 ve 79/10 uncu maddeleri hükümleri ve 5510 sayılı Kanun'un 86/7 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... ile dahili davalı ... Örme Yün San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacının 01.01.1986-01.12.1986 tarihleri arasında dahili davalı ... Örme Yün San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerine ait ... sicil numaralı işyerinde çalıştığı halde, anılan şirkete ait başka bir işyerinde çalıştığına dair hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi hükmü uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2-b numaralı bendinde yer alan "425912.34.06 " ibaresinin silinerek yerine "449413" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin istek halinde ilgililere iadesine,

...