Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1612 K.2023/1934

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/3715 E., 2022/3449 K. ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 9. İş Mahkemesi

SAYISI

2022/295 E., 2022/42 K.

Taraflar arasındaki 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/1-b sigortalılığının terkini, 506 sayılı Kanun kapsamında 4/a sigortalılığından dolayı 01.04.2020 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsili, terkin edilen sigortalılık sebebiyle yatırılan primlerin faiziyle birlikte iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; müvekkilinin 4/a sigortalılığını son terk tarihi olan 15.07.2015 tarihindeki hizmet süresinin 5606 gün 4/a sigorta hizmet süresi, 368 gün 4/b sigorta hizmet süresi olduğunu, yasanın 4/a sigortalılığından emeklilik için aradığı 5450 iş gününü doldurarak müvekkilin 4/a sigortalılığını sonlandırdığını, emeklilik için 5510 sayılı Kanun'un 28 inci maddesi (506 sayılı Kanun'un 81 inci maddesi) gereğince 51 yaşını ikmal etmesi,

sigortalılık başlangıcından itibaren 25 yıl geçmesi ve 5450 iş günü sigorta primi yatırılması gerektiğinden 03.02.2020 tarihinde 51 yaşını ikmal eden davacının tüm şartları yerine getirerek 19.03.2020 tarihinde davalı kuruma ilk kez emeklilik için başvurduğunu, davalı kurumun 15.07.2015 tarihinden sonra 16.07.2015 tarihinden itibaren davacının 055 710 2209 sicil numaralı 4/b sigorta tescilini resen yaptıklarını,

16.07.2015 - 31.05.2018 tarihleri arası primleri ve hizmet sürelerini yine resen terkin ettiklerini fakat 01.06.2018-30.06.2020 tarihleri arası 4/b prim tutarları toplamı 25.486,89-TL'yi yatırması gerektiğini ancak o zaman emeklilik hakkını kazanacağını söyleyerek 19.03.2020 tarihli emeklilik dilekçesine red kararı gönderdiklerini, müvekkilinin 22.06.2020 tarihinde 01.06.2018-30.06.2020 tarihleri arası 4/b prim borcunun 25.486,89-TL'sını davalı Kurumun ... ... şubesine yatırarak 2 nci kez emekli talebinde bulunduğunu ve 01.04.2020 tarihinden itibaren emekli maaşı alması gerekirken, 01.07.2020 tarihinden itibaren emekli maaşı alacağını,

davalı kurumun davaya konu bu hukuksuz işleminin düzeltilmesi için 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesi gereğince 25.06.2020 tarihinde davalı Kuruma başvurduklarını, kurumun başvuruya 30.06.2020 tarihli ve 52608845-101.02-E.7659305 sayılı yazısıyla olumsuz cevap verdiğini, davacının 01.06.2018- 30.06.2020 tarihi arası ... sicil numaralı 4/b sigortalılığının davalı Kurum tarafından terkini gerektiğini,

01.06.2018- 30.06.2020 tarihi arası ... sicil numaralı 4/b sigortalılığının toplam prim tutarı olan 25.486,89-TL'sının kurum banka hesabına yatırıldığı tarih olan 22.06.2020 tarihinden yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi gerektiği ve 1 inci emeklilik talep tarihi olan 19.03.2020 tarihli talebinin kabulünü, müvekkiline 01.04.2020 tarihinden başlamak üzere hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte emekli maaşlarının ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özet olarak; davacının Kuruma karşı yapmış olduğu ve iş bu davanın konusunu teşkil eden talebine istinaden; davacının 4/1-b dosyası ve Kurum kayıtlarının tetkikinde.

04.10.2013 tarihinden bu yana devam eden vergi kaydının bulunduğu, 25.10.2013 tarihli dilekçesiyle '04.10.2013'ten başlayan vergi kaydınızın bulunduğunu ancak aralıksız 4/1-a'lı çalıştığınızdan 4/1-b sigortalılığınızın başlatılmamasını' talep ettiği, İl Müdürlüğünce kayıtların kontrolüyle aralıksız 4/1-a'lı çalıştığı görüldüğünden 4/1-b kaydının başlatılmadığının görüldüğünü, 19.03.2020 tarihli 4/1-a'dan emeklilik talebine istinaden 4/1-b hizmetlerinizin talep edilmesi üzerine 4/1-b kayıtların tetkikinde.

4/1-a'lı çalışmalarının 15.07.2015'te sona erdiğinin görüldüğünü, bu tarihi izleyen günden 4/1-b kaydının aktif hale getirildiğini, bilindiği üzere 01.06.2018 öncesine ait olup da ödenmemiş 1 ay ve üzeri 4/1-b prim borçları ve sigortalılık sürelerinin 7143 sayılı Kanun gereği silindiğini, anılan Kanun gereği 15.07.2015-31.05.2018 arası 4/1-b süresinin silindiğini, 01.06.2018 sonrası içinse (bu tarih sonrası 4/1-b borçlarının silinmesiyle ilgili yürürlükte Kanun bulunmadığından) oluşan prim borcunun 22.06.2020 tarihinde 25.486,89-TL olarak ödendiğini,

5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrası gereği "1) Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar," 4/1-b sigortalısı sayıldıklarını, dolayısıyla 01.06.2018 sonrası için oluşturulan 4/1-b sigortalılığının silinmesi ve ödediği tutarın tarafına iadesi talebine mevcut yasal mevzuat çerçevesinde yapılacak herhangi işlem bulunmadığını,

aylık bağlanması için yazılı istekte bulunduğu tarih itibariyle prim borcu bulunduğundan ve prim borcunu 22.06.2020'de ödediğinden aylığının borcunu ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılması gerektiği hususunun davacı tarafa tebliğ olunduğunu, Bu bildirimden sonra davacının 19.03.2020 tarihindeki tahsis talebine istinaden 4/b hizmeti istenmiş olup;18.05.2020 tarih 1991188 sayılı intra yazısı ile sigortalının borcu olduğundan dolayı hizmetinin bildirilemediğinin belirtildiğini,

bunun üzerine sigortalıya 21.05.2020 tarih 6169328 sayılı yazı ile 19.03.2020 tarihli tahsis talebe istinaden 4/b borcu olduğu için tarafına aylık bağlanamayacağı ve borcu ödedikten sonra tekrar yazılı müracatta bulunulması halinde dosyanın yeniden tetkik edileceğinin bildirildiğinin tespit edildiğini, davacının 22.06.2020 tahsis talebine istinaden 01.07.2020 tarihinden itibaren 4/1-a' ya tabi 25 yıl sigortalılık 51 yaş ve 5450 gün üzerinden 506 sayılı Kanun'un 81/B-H maddesine göre ... tahsis numarasıyla emekli edildiğini, Kurumca yapılan işlemlerin bütün unsurları ile hukuka uygun olup,

dava dilekçesinin gerçeğe ve hukuka uygun düşmediğinden dava konusu taleplerin hukuki dayanaktan yoksun kaldığını belirterek, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının dava tarihinden önce emekli olması sebebiyle ve 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrası gereği "ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usülde gelir vergisi mükellefi olanlar" 4/1-b sigortalısı sayılmaları ve dolayısıyla davacının 01.06.2018 sonrası için oluşturulan 4/1-b sigortalılığının silinmesi ve ödediği tutarın tarafına iadesi talebinin mevcut yasal mevzuat çerçevesinde yersiz olduğunu, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı da bulunmadığını, davanın kabulü kararının yerinde olmadığını belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 4/b sigortalılığının terkini, 4/a dan 01.04.2020 tarihinden itibaren aylığa hak kazandığının tespiti, bu tarih ile daha sonra aylık bağlanan tarih arasındaki ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsili, terkin edilen sigortalılık sebebiyle yatırılan primlerin faiziyle birlikte iadesi davasıdır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, davacı 01.06.2018-30.06.2020 tarihleri arasındaki 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamındaki sigortalılık süresinin iptali ile bu süreye ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tahakkuk ettirilen ve yersiz olduğu ileri sürülerek ödenen 25.486,89, TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesi ve ilk tahsis talep tarihi olan 19.03.2020 tarihini takip eden ay başı itibariyle tahsise hak kazandığının, ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de, hüküm hatalı değerlendirmeye dayanmaktadır.

Davacının 16.07.2015-31.05.2018 tarihleri arası 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/1-b sigortalılığının davalı kurum tarafından 18.05.2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7134 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un Geçici 24 üncü maddesine eklenen fıkra gereği terkin edildiği, davacının 01.08.1993-15.07.2015 tarihleri arasında muhtelif sicil numaralı iş yerleri nezdinde 5606 gün 4/1-a, 17.07.1989-25.07.1990 tarihleri arasında 368 gün ve 01.06.2018-22.06.2020 tarihleri arasında 742 gün toplam 1110 gün Bağ-Kur prim gün sayısı, olmak üzere toplam 6716 prim ödeme gün sayısının olduğu,

19.03.2020 tarihinde 506 sayılı Kanun'a göre yaşlılık aylığı bağlanması için müracaatta bulunduğu, ancak talebinin 5510 sayılı Kanun 4/1-b sigortalılığı nedeniyle kuruma prim borcu bulunmasından dolayı borcunu ödedikten sonra müracaat etmesi gerektiği gerekçesi ile reddedildiği, davacının 04.10.2013 başlangıç tarihli "Giyim Eşyası ve Ev Tekstil Ürünlerinin Onarımı ve Tadilatı (Deri Giyim Eşyaları Hariç)" faaliyetinden dolayı 01.06.2018-30.06.2020 tarihleri arası sürede vergi kaydının olduğu ve halen devam ettiği.

01.06.2018-30.06.2020 tarihleri arası gelir vergi kaydına istinaden olan 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b sigortalılığı nedeniyle davalı Kurumca tarafına bildirilen 25.486,89, TL prim borcunu 22.06.2020 tahsis talep tarihinde kurum hesabına ödediği ve kuruma ikinci defa 22.06.2020 tarihinde 7306246 kurum kayıt no'lu dilekçe ile emekli olmak için müracaatta bulunduğu,

davalı kurum tarafından 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesinin B-H maddesine göre (25 yıl sigortalılık süresi 51 yaş ve 5450 prim gün sayısı şartlarını yerine getirmesi ve 2829 sayılı Kanun gereği hizmet birleştirmesi yapılarak) 01.07.2020 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının 01.06.2018-30.06.2020 tarihleri arasındaki 5510 sayılı Kanun 4/1-b sigortalı hizmet süresi ve bu döneme ait ödenmiş primlerin maaş hesaplamasında dikkate alındığı anlaşılmaktadır.

Somut davada, davacının tahsis talebine istinaden 4/1-a ve 4/1-b süreleri yönünden hizmet birleştirilmesi yapılmadığı takdirde, 4/1-a sigortalılığının 01.08.1993 tarihinde başladığı dikkate alındığında tahsis talebi tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanma koşulları gerçekleşmemektedir. Bu nedenle, davalı kurum işlemi yerinde olup, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...