Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1769 K.2023/3355

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının, Vebaş Akaryakıt Tur. Tic. Ltd. Şti.'ne ait iş yerinde sigorta başlangıç tarihinin 01.11.1991 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde, davacı adına ilk işe giriş bildirgesi verilmiş ise de işyerinin 1991/3. dönem bordrosuna rastlanılmamış olması nedeniyle, 01.11.1991 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulünün mümkün olmadığı, davacının iddiasını yazılı belgelerle ispatlaması gerektiği, işveren tarafından işe giriş bildirgesinin verilmiş olması, fiili çalışmanın kanıtı sayılamayacağından sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti ve çalışma süresinin tespitine yönelik iş bu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...iş yeri dönem bordrolarında talep konusu tarihte çalışan tüm bordro tanıkları dinlenilmiş, bordro tanıkları Sunay H. , Sermet T., ve Arif M. nin ortak beyanları kafeterya kısmında kadın çalışan olmadığı, kafeterya bölümünde bordro tanıkları ...in çalıştığı, başka çalışan olmadığı, pompa bölümünde ise Tenzile ve Deniz isimli kadın çalışanlar olduğu, başka kadın çalışan olmadığı, davacının talep ettiği 01.11.1991 tarihinde çalıştığı yönünde mahkememizde kanaat oluşmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davacının iddia ettiği tarihte çalıştığı hususunun ispat edildiğini, müvekkilini tanımadıklarını beyan eden tanıkların 30 yıl öncesine ilişkin olayları hatırlamamalarının normal olarak karşılanabileceğini, dilekçe ekinde sunulan fotoğraftan da anlaşılacağı üzere tanık ..., tanık ... ve müvekkilinin işyerinde birlikte çalışmış olduklarını, tanık beyanlarındaki çelişkinin giderilmesi için yeni tanıkların dinlenmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.11.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır.

Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

3. Değerlendirme Yukarıda belirtilen yasal düzenleme ve açıklamalara göre somut dava irdelendiğinde, iş yerinden dava konusu talebe konu dönem 1991/3. dönem olup bu döneme ilişkin iş yerinden dönem bordrosu verilmediği halde mahkemece yöntemince komşu iş yeri sahipleri ve çalışanlarının tanık olarak dinlenmesi yönünde araştırma yapılmadığı, öte yandan iş yerinden 1991/1. ve 2. dönem bordrolarında kayıtlı tanıkların dinlendiği ve buna göre eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, iş yerinin 1991/1. ve 2. dönem bordrolarında kayıtlı dinlenmeyen diğer çalışanlar dinlenmeli, işyeri adresine talep konusu dönemdeki komşu iş yerleri vergi dairesi, belediye ve SGK’dan araştırılarak, komşu işyeri sahipleri ve sigortalı çalışanları yöntemince tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,