Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/19 K.2023/2592

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/2199 E., 2022/2651 K. ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

Denizli 4. İş Mahkemesi

SAYISI

2019/26 E., 2022/276 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde, ... İnşaat isimli firmada işçi olarak 24.07.1989 tarihinde işe başlayıp 3 ay süreyle çalıştığını, 17.09.2018 tarihinde SGK İl Müdürlüğü'ne yaptığı yazılı müracaat neticesinde ilk giriş tarihi olan 24.07.1989 tarihinin emeklilik için bordro olmaması nedeniyle kabul edilmediğini, oysa işveren tarafından ekte sunulan işe giriş bildirgesinin verildiğini belirterek sigortalı ilk işe giriş tarihi olarak 24.07.1989 tarihinin kabul edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacı tarafın davalı işveren şirkete ait işyerinde 24.07.1989 tarihinde işe girdiğini, çalıştığını ancak dönem bordrosunda çalışmasının gösterilmediğini iddia ettiğini ve bir gün süre ile çalıştığının tespiti istemiyle açılan davanın haksız ve yersiz açılmış bir dava olduğunu, reddi gerektiğini, öncelikle, davanın yetkili ve görevli mahkemede açılmadığını, davacının işbu davası ile talep ettiği dönemin üzerinden 30 yıllık bir zaman geçtiğini, öncelikle davanın bu yönden incelenerek reddine karar verilmesini, talebin sigorta başlangıç tarihinin tespiti olarak belirtilmiş ise de davanın bir hizmet tespiti davası olduğu, zira fiili çalışmanın ispatının gerekli olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...24.07.1989 tarihinde ... sicil numaralı işyerinden işe giriş bildirgesinin kurum kayıtlarına intikal ettiği ancak tek başına işe giriş bildirgesi verilmesinin davacının hizmet akdine tabi sigortalılığını tespit etmek için yeterli olmaması nedeniyle eylemli çalışmanın araştırılması gerektiği, bunun için dönem bordrolarında davacı ile birlikte çalıştığı tespit edilen sigortalı çalışanların dinlenilmesi gerektiği ancak davacı tarafından bu kişilerin tanınmaması nedeniyle bordro tanıklarının da davacıyı tanımayacağı düşünülerek bu kişilerin dinlenmediği,

işyerinin faaliyette olduğu tarihler aralığında çevresinde bulunan komşu işyerlerinin tespit edilemediği, davacı ve davacı tanıklarının beyanında geçen ... Büfe isimli işyerini işleten kişilere ulaşılamadığı hususları hep birlikte değerlendirildiğinde davacının 24.07.1986 tarihinde ... sicil numaralı işyerinde fiilen çalıştığı tespit edilememiştir. ..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı istinaf dilekçesinde, mahkemeye delil olarak verdiği işe giriş bildirgesinin işe başladıktan 18 gün sonra SSK'ya verildiğini, belge üzerinde 18 gündür işyerinde çalıştığının ifade ve beyan edilerek kayıt altına alındığını, bu belgenin çalıştığının ispatı niteliğinde olduğunu, SGK'nın bu belgenin gereği üzerine düşen görevleri yapmadığını, bordro tanıkları ve komşu işyerlerine mahkemece gönderilen yazılardan olumlu ya da olumsuz bir sonuç alınamamasının kendisinin o inşaat firmasında çalıştığı gerçeğini değiştirmediğini, ilk derece mahkemesinin gerekçesinde değinildiği gibi tanıkların yakın akraba olmaları nedeniyle beyanlarına itibar edilmemesi gerekçesinin hukuka uygun düşmediğini, belirterek kararın kaldırılması talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 24.07.1989 sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... -...

İnşaat unvanlı ... sicil no.lu iş yerinden 24.07.1989 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği,iş yeri tescil bilgilerinde 01.01.1989-31.01.1990 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinin bina inşaatı mahiyetinde olduğu, iş yerinin 1989/1. dönem bordrosunun gönderildiği, öte yandan bordro tanığı olduğu belirtilen ..., ... ve ... isimli kişileri davacının tanımadığını belirtmesi nedeniyle dinlenmediği, davacının inşaatın çevresinde ...

Büfe isimli işyerinin bulunduğunu beyan etmesi üzerine yapılan kolluk araştırması neticesinde bu büfe çalışanı olduğu belirtilen ... isimli tanığa ulaşıldığı, ancak talimatla adı geçenin dinlenemediği, emniyet ve belediye aracılığıyla yapılan komşu iş yeri araştırmalarında, komşu iş yeri tespit edilemediğinin bildirildiği,

davacı asilin mahkemeye sözlü beyanında, dönem bordrolarında çalışan kişilerin ofis çalışanı olduğunu tahmin ettiğini, o sebeple kendilerini tanımadığını, inşaata kalıpçıların grup halinde gelip gittiğini, demircilerin de kendi ekiplerini olduğunu, kendisinin ise müteahhit ne derse o işi yaptığını,, hiçbir gruba dahil olarak çalışmadığını, çalıştığı site inşaatının çevresinde muz bahçeleri mandalina bahçeleri, olduğunu, bu sebeple etrafta herhangi bir ticari işletme veya esnaf olmadığını belirttiği, mahkemece davacının çalışma olgusunu ispatlayamadığı gerekçesiyle eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Bu nedenle Mahkemece, iş yeri bordrolarında adı bulunan kişiler ile davacının inşaat çevresinde bulunduğunu belirttiği ... büfe çalışanı olduğu belirtilen ... 'ın çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, vergi ve SGK'dan da komşu iş yeri ve çalışanlarının yöntemince tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yine davacının beyan ettiği muz ve mandalina bahçelerinin tapu kayıtları celbedilerek dava konusu dönemdeki malikleri de dinlenilmeli,davacının beyanı alınarak çalıştığı dönemdeki ikametinin nerede olduğu,inşaat iş yerinin müştemilatı olup olmadığı,orada kalıp kalmadığı belirlenmeli,

şayet söz konusu inşaatın bulunduğu yer, köy yerleşim alanı içinde bulunuyorsa talep konusu dönemde,görevde bulunan muhtar ve azalar da dinlenmek suretiyle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...