Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2182 K.2023/4431

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ilk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne dair, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı Kurum, davalılardan ... mirasçıları vekili tarafından temyiz edilmesi ve Tasfiye Halinde Yolaşan Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 25.04.2023 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Davalı Tasfiye Halinde Yolaşan Hazır Beton San. ve Tic.

A.Ş. adına Av...... ile davacı SGK Başkanlığı adına Av. ... ...., davalı ... mirasçıları adına Av....... ve davalı asil ... geldiler. Diğer davalılar adlarına gelen olmadı.

Duruşmaya başlanarak, hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili kurumun Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezi'nde...... sicil numaralı dosyasında işlem gören davalılardan Özoğuz İnş. San. Tic. Koll.

Şti.unvanlı işyeri çalışanlarından ... sigorta sicil numaralı ...'nın 16.08.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu sürekli iş görmezlik durumuna girdiğini, iş görmezlik derecesinin % 33,20 olarak kesinleştiğini, 16.08.2007 tarihli iş kazası nedeni ile müvekkili kurum tarafından sigortalıya 85.811,58 TL peşin değerli gelir bağlandığını, 3.284,18 TL geçici iş görmezlik ödeneği ödendiğini, toplam 97.590,64 TL müvekkili kurumun zararı oluştuğunu belirterek, fazlaya ilişkin takip ve dava açma hakları saklı kalmak kaydı ile,

39.036,25TL kurum alacağının gelirlerin onay, ödemelerin tediye ve masrafların sarf tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

...

1. İş Mahkemesinin 2014/127 Esas, 2014/151 Karar Numaralı dava dosyasında; davacı vekili; kurumlarının ... sigorta sicil numaralı sigortalısı ...'nın 16.08.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası nedeniyle sürekli iş göremez duruma düştüğünü, 16.08.2007 tarihli iş kazası nedeni ile müvekkili kurum tarafından sigortalıya 85.111,58 TL peşin değerli gelir bağlandığını, 3.284,18 TL geçici iş görmezlik ödeneği ödendiğini, 8.494,22-TL tedavi gideri sarf edildiğini ve iş kazası sonucu toplam 97.590,64 TL kurum zararı oluştuğunu belirterek; fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla.

39.036,25 TL kurum zararının onay ve tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, davanın mahkememiz dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiğini bildirdiği, ... 1. İş Mahkemesinin 30/04/2014 Tarih ve 2014/127 Esas, 2014/151 Karar Numaralı kararı ile ... 1. İş Mahkemesinin 2014/127 Esas Numaralı dava dosyasının mahkememizin iş bu dosyası ile birleştirildiği görülmüştür.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri, özetle: meydana gelen olayda işveren olarak kusurlarının bulunmadığını tüm kusurun sigortalı kazalıda olduğunu, makinenin bakımlarının zamanında yapıldığını belirterek, açıklanan nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun açılmış davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.11.2014 tarihli ve 2013/329 Esas, 2014/519 Karar sayılı kararıyla; "....davacı kurum sigortalılarından ...'nın geçirmiş olduğu iş kazası sonucu malul kalması nedeniyle sigortalıya ilk peşin sermaye değerli gelir, geçici iş görmezlik ödeneği ve hastane masraflarının yapıldığı, mahkememizce görevlendirilen kusur bilirkişi heyetinin raporuna göre olayın 506 sayılı Kanun'un 11 inci maddesine göre iş kazası olduğu, iş kazası olayında; davalı işveren Özoğuz İnş.

Tur. San Tic. Ltd. Şti'nin %35 oranında kusurlu olduğu, bu kusurun %2'sinin Kürşat Menekşe'ye %33'ünün Özoğuz İnş. Tur. San Tic. Ltd. Şti'ne ait olduğu, birleşen dava davalısı Yolaşan Hazır Beton San ve Tic. A.Ş'nin %60 oranında kusurlu olduğu, bu kusurun %3ünün ...'e, %2sinin Mehmet Beşir Artık'a, %55'inin Yolaşan Hazır Beton San ve Tic.

A.Ş'ye ait olduğu, kazazede işçi ...'nın %5 oranında kusurlu olduğu, mahkememizce görevlendirilen hesap bilirkişi raporuna göre davacı kurumun talep edebileceği ilk peşin değerli gelirin 81.521,00 TL, geçici iş görmezlik ödeneğinin 3.120,59 TL, tedavi masraflarının 8.069,50 TL olmak üzere toplam 92.711,09 TL olduğu, bilirkişilerin raporlarının da dosya kapsamına ve delillere uygun olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne, 92.711,09 TL kurum alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine", dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin 18.11.2014 tarihli ve 2013/329 Esas, 2014/519 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ve davalılardan Özoğuz İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemiz, kararın temyiz edilmesi üzerine; "..eldeki davaya konu iş kazası ile ilgili olarak açılan ceza davacında sanıklar hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına karar verilmiş olup, bu karar kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olarak kabul edilemeyeceğinden hukuk hakimini bağlamayacaktır. Bu nedenle, ceza davasında sanık olan ..., ... ve ... yönünden mahkum oldukları gerekçesiyle kusur atfı yerinde olmayıp, anılan davalıların şahsi kusurları olup olmadığının belirlenmesi, kusurları var ise nedeninin açıklanması ve kusur oran ile aidiyetinin tespiti gerekmektedir.

2) Sigortalı veya hak sahipleri tarafından tazmin sorumluları aleyhine açılan tazminat davalarında alınan kusur tespitine ilişkin bilirkişi raporları ile ulaşılan sonuçlar, rücu davasında Kurumun taraf olmaması nedeniyle bağlayıcı nitelikte bulunmamakta, işçi sağlığı ve iş güvenliği kuralları yönünden ayrıntılı irdeleme içermesi halinde güçlü delil olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, sigortalı tarafından ... 11. İş Mahkemesinin 2008/551 Esas sayılı dosyasına kayden davalılar Yolaşan Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. ve Özoğuz İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan tazminat davasına ilişkin dosyanın celbi ile kusur oran ve aidiyetlerinin tespitinde, bilirkişi tarafından değerlendirilmesi sağlanmalıdır.

3) Davalılardan ...’ nin olay tarihinde şantiye sorumlusu olmadığı iddiası araştırılarak, iş yerindeki görevi ve sıfatı tespit ile kusur durumu irdelenmelidir.

4) Kusur raporlarının, 506 sayılı Kanun'un, 4857 sayılı Kanun'un 77 nci ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. 4857 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi. “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar...” düzenlemesini içermektedir.

Anılan düzenleme, işçiyi gözetim ödevi ve insan yaşamının üstün değer olarak korunması gereğinden hareketle; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınmasını zorunlu kılmaktadır. İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede.

İhlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçlar ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalı, diğer raporlar ile çelişki var ise bu çelişkinin giderilmesi sağlanmalıdır.

Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak; Mahkemece öncelikle ceza ve tazminat dosyasının celbi ile olayın gerçekleştiği iş kolunda iş güvenliği bakımından uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetinden uygun bir kusur raporu alınarak, var olan raporalar arasındaki farklılıkların da açıklattırılması suretiyle elde edilecek sonucu göre karar vermek gerektiği.." gerekçeleri ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...davacı kurum sigortalılarından ...'nın geçirmiş olduğu iş kazası sonucu sigortalıya ilk peşin sermaye değerli gelir, geçici iş görmezlik ödeneği ve hastane masraflarının yapıldığı ve davacı SGK tarafından davalılardan bu alacakların tahsiline karar verilmesinin talep edildiği, bozma ilamından sonra dosyaya sunulan bilirkişi heyet rapor ve ek raporlarında, davalı işveren Özoğuz İnş. Tur. San Tic. Ltd.

Şti'nin %20 oranında, birleşen dosya davalısı Yolaşan Hazır Beton San ve Tic.

A.Ş'nin %70 oranında ( bu kusurun %1'inin ...'e ait olduğu), kazalı işçi ...'nın %10 oranında kusurlu olduğunun, Kürşat Menekşe ve ...'in kusurlarının bulunmadığının tespit edildiği, mahkememizce görevlendirilen hesap bilirkişi raporuna göre davacı kurumun talep edebileceği ilk peşin değerli gelirin 77.230,42 TL, geçici iş görmezlik ödemesinin 2.956,36 TL, tedavi masraflarının 7.644,80 TL olmak üzere toplam 87.831,58 TL olduğu, bilirkişilerin raporlarının da dosya kapsamına ve delillere uygun olduğu anlaşıldığından,

kaza nedeniyle kusurları bulunmayan Kürşat Menekşe ve ... yönünden açılan davanın reddine, diğer davalılara yönelik açılan davanın kısmen kabulüne, 87.831,58 TL kurum alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

bu alacağın 77.230,42 TL peşin değerli gelir kısmına onay tarihi olan 14.05.2011 tarihinden itibaren, 2.956,36 TL geçici iş göremezlik ödemesi kısmına tediye tarihi olan 17.10.2009 tarihinden itibaren, 101,80 TL tedavi masrafı kısmına sarf tarihi olan 17.08.2007 tarihinden itibaren, 7.403,10 TL tedavi masrafı kısmına sarf tarihi olan 10.09.2007 tarihinden itibaren, 139,90 TL tedavi masrafı kısmına sarf tarihi olan 15.05.2009 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı SGK Başkanlığı vekili ile, Tasfiye Halinde Yolaşan Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. vekili ve ... mirasçıları vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; haklarındaki davaların reddine dair karar verilen diğer davalılarında meydana gelen olayın üzerinde etkileri ve dolayısıyla kusurlarının bulunduğunu belirterek aldırılan kusur ve hesap raporlarına itiraz ile verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalılarda ... mirasçıları vekili, muris Ufuk'un kişisel kusurlarının bulunmadığını, aldırılan kusur raporunun hatalı olduğunu, buna göre mahkemece verilen kararın da yanlış ve eksik araştırmaya dayalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalılardan Tasfiye Halinde Yolaşan Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, mahkemece hükme esas alınan kusur raporları ile tazminat davasında esas alınan kusur raporunun çeliştiğini, kazaya sebebiyet veren aracı kullanan ... tarafından polis merkezinde vermiş olduğu ifadede, işçi ...'nın sohbet halinde olduğu açıkça beyan edilmiştir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince yalnızca işverenin değil işçinin de yükümlülükleri mevcut oluptehlike arz eden bir işin yapımı esnasında sohbet etmek de işçinin işbu kanundan doğan yükümlülüğüne uymadığının açık kanıtıdır. Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde müvekkilin iş bu hususta kusurlu olmadığının görüleceğini belirterek, kusursuz olduğu gerekçesi ile hakkındaki davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını, istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 16.08.2007 tarihine meydana gelen iş kazası sonucu sürekli işgöremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelir ile yapılan masraf ve ödemelerden oluşan Kurum zararının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, mülga 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesidir.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin tüm, davacı Kurum vekilinin ise aşağıdaki bent kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Eldeki davada, mahkemece verilen 18.11.2014 tarihli ve 2013/329 Esas, 2014/519 Karar sayılı kararın, davacı Kurum vekili ile beraber, davalılardan Özoğuz İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd.

Şti. ve ... vekilleri tarafından temyiz edildiği ve diğer davalıların bu noktada temyiz istemlerinin bulunmadığı anlaşılmakta olup, mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilmesi sonucu, kararı temyiz etmeyen davalılardan ..., ... mirasçıları ve Tasfiye Halinde Yolaşan Hazır Beton San. ve Tic.A.Ş. açısından Kurum lehine usulü kazanılmış hak oluştuğu anlaşılmaktadır.

Olayda, usulü kazanılmış hakkın gerçekleşmesine engel olacak istisnai bir durum da bulunmadığına göre, artık bu davalılar açısından %95 oranındaki kusur nedeniyle ilk kararda kabul edilen tutar dikkate alınmaksızın yazılı şekilde %90kusur karşılığı üzerinden karar verilmesi olanaklı değildir. Bu ilke, Kamu düzeni ile ilgili olup Yargıtay’ca kendiliğinden dikkate alınması gerekir.

Bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın, mahkemece, hatalı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Fazla yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Davacı Kurum avukatı yararına takdir edilen 8.400 TL duruşma avukatlık parasının temyiz eden davalılara yükletilmesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,