Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2280 K.2023/3676

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 22.11.2022 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı ... adına Av. ... ile davacılar adına Av. ... geldiler. Diğer davalılar adlarına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ...'na ait "Muratçeşme Mah, ...... Mimarsinan/Büyükçekmece" adresinde tapunun 8 pafta 434 ada, 3 parseldeki taşınmazına kat çıkmak üzere diğer davalılarla anlaşıldığı, bu anlaşmaya göre 2 kat yapılacağını, davalı ...'in inşaata başladığı, davacıların murisi ......'in de bu inşaatta çalıştığı, fakat iş kazası sonucu 4. kattan düşerek vefat ettiğinden bahisle sonuç olarak davacı eş için 336.458,61 TL maddi, 40.000,00 TL manevi tazminat, çocuk... için 4.118.32 TL maddi, 15.000,00 TL manevi tazminat, çocuk... için 22.808.02 TL maddi, 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davalı ...'nun mevcut bina üzerinde yapılacak olan ek inşaat ile ilgili isin tamamının bütünüyle diğer davalılar Cavît Sekmen/Sekmen İnşaat'a Anahtar Teslim karşılığında verildiğinden ve islerin tamamını yürüten Sekmen İnşaat İle davalı ... arasında asıl işveren / alt işveren ilişkisi bulunmadığını, davalı ...'nun - işbu davada ve buna bağlı maddi ve manevi tazminat davasında -taraf sıfatı bulunmadığını, davalı ...'na husumet yöneltilmeyeceğini, davalı ... ile diğer davalılar .../Sekmen İnşaat arasında işlerin tamamının devri ile anahtar teslim karşılığı yapılmasını içerir sözleşme bulunmadığını,

davalı ... taşınmaz sahibi olduğu ve yapılan işin eser sözleşmesi niteliğindeki anahtar teslimi ile işin tamamının devredildiği ve yapılan işle ilgili meydana gelebilecek herhangi olaydan sorumluluğu bulunmadığını, olayın oluşu ile ilgili olarak tüm sorumluluk, inşaat ile alakalı tüm güvenlik tedbirlerini alan Sekmen İnşaat’a ait olduğundan ve inşaatta çalışan tüm işçilerin Sekmen İnşaat’m denetim ve gözetimi altında olduğundan, davalının ...'nun olayın gelişimi ile ilgili olarak yeterince bilgisi bulunmadığını, iş sahibinin adam çalıştıran sıfatı bulunmadığından,

işin yerine getirilmesi sırasında yüklenicinin üçüncü kişilere zarar vermesi halinde, is sahibi zarardan sorumlu tutulamayacağını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Gayrimenkul Müh. İnş. Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının davalı ... İnş. İle diğer davalı ... arasında yapılmış olan kat karşılığı sözleşme veya başka bir ad altında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, dava dilekçesinde iddia edildiği üzere diğer davalı ...'nin davalı ... İnş. Adına davalı ... ile bir sözleşme yapmış olmasının mümkün olmadığını, ...'in Sekmen Ltd. Şti. Pay sahibi olmadığı gibi şirket temsile ve imzaya yetkili olmadığını, kazanın yaşandığı Muratçeşme Mah. Sultan Murat mevkiinde bulunan inşaatla davalı ... Ltd. Şti.'nin hiçbir alakası bulunmadığı gibi alınması gereken güvenlik tedbirleri ile ilgili sorumluluğunun da bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalı ...'in iş bu davada pasif husumeti haiz olmadığını, Davalı ...'in işveren olmadığı gibi 4857 sayılı İş Kanunu 2/6 maddesi gereği de alt işveren sıfatına sahip olmadığını, işveren olan diğer davalı ... ile davalı ...'in Çeşme Mah. .....Mimarsinan-Büyükçekmece -.... adresindeki ve tapuda ... ili Büyükçekmece İlçesi 434 Ada 3 Parsel 8 Paftadaki davalılardan ... adına kayıtlı arsa niteliğindeki taşınmaz üzerine 2 Kat kaba inşaat yapılması işi olduğunu, tüm teknik detayların sözleşmede belirtilen iş bu anlaşmaya göre davalı ...'in kendisine ait olmak üzere iş bu işi aldığını,

iş bu sözleşmenin 10.maddesi dikkatli incelendiğinde davalı ...'in gerek işveren gerekse alt işveren sıfatının olmadığını, Sözleşmenin 10. maddesi.

“SSK giderleri Köroğlu Ticaret ... tarafından ödenecektir.“ Şeklînde düzenlendiğini, SSK giderleri davalılardan ...’na ait olduğu gibi çalışan tüm işçilerin ücretleri de ... tarafından ödendiğini, davaya konu kazadan 3 gün sonra diğer davalı ... tarafından inşaatta çalışan isçiler için ise giriş bildirgesi ile SGK dosyalarının açıldığını, bu husus da ...'nun işveren olduğunu gösterdiğini, davacı tarafça iddia edilen davalı ...’in Sekmen inşaat adına sözleşme yapması fiilen olmadığı gibi hukuken de bu iddianın geçersiz olduğunu zira davalı ...'in soy ismi Sekmen olup;

ticari hayatta şahıs olarak iş yapan gerçek kişilerin soy ismi ve yaptığı işın kısaltmasını kullanması alışılagelen ve olağan bir uygulama olduğunu, ... Sekmen inşaat ve Müh, altına isim ve soy isim olarak ... yazıp sözleşmeyi imzaladığını, davalı ...'in diğer davalı ... Gayrimenkul Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına sözleşme yapması hukukende mümkün olmadığını, bu tüzel kişilikte ortaklığı, imza yetkisi olmadığını, Diğer davalı ... Gayrimenkul Mühendislik İnş. San.

Tic. Ltd.

Şti.'nin imza yetkilisi Mehmet Sekmen olduğunu, Davalı ...'in diğer davalı tüzel kişilik adına sözleşme yapma amacı, düşüncesi olmadığını, müteveffa Süleyman Çelik kazanın olduğu iskeleden inmek için kullanılan seyyar merdivenin getirilmesinin beklememiş sabırsızlık göstererek çalıştığı iskelenin demirlerinden tutunarak 4. Kattan inmeye çalıştığını, müteveffa inmeye çalışırken tutunduğu iskele parçasının yerinden çıkması ile 4. kattan düşerek vefat ettiğini, müteveffanın kendi can güvenliği için gerekli olan tedbirleri almakta ağır ihmal göstererek bu vahîm olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiğini,

ayrıca davalı ...'in kaza anında olay yerinde olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle 01.03.2014 günü saat 17:00 civarlarında, Muhtarçeşme .... Büyükçekmece/... adresinde yapımına devam edilen ...'na ait inşaatta alıpçı olarak çalışan ....'in, meydana gelen dengesizliğe bağlı olarak 4. kattan yaklaşık 12 m. yükseklikten düşmek suretiyle hayatını kaybetmesi şeklinde gerçekleşen olayda davalı alt işveren ... ve Sekmen Gayrimenkul Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin %50 oranında, davalı asıl işveren ...'nun %30 oranında, kazalı İşçi Süleyman Çelik'in %20 oranında kusurlu olduğundan bahisle davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 20.000,00 TL, çocuklar lehine 10.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle sadece taşınmazın sahibi olan müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, ek inşaat ile ilgili işin tamamının anahtar teslimi suretiyle davalı ...

İnşaata verildiğini, diğer davalılarla arasında asıl/ alt işveren ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin taraf sıfatı bulunmadığını, diğer davalılarla arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi olduğunu, yerel mahkeme tarafından hatalı değerlendirme ile hazırlanan kusur bilirkişi raporu esas alınarak davalı ... ile ...-Sekmen İnş arasında yapılacak olan işleri içerir eser sözleşmesi olduğu değerlendirilmeksizin müvekkili ...' nun asıl işveren olarak müteselsil sorumlu tutulduğunu, hatalı kusur raporu esas alınmak suretiyle hatalı hesap raporu düzenlendiğini,

müteveffa sendika üyesi olmamasına rağmen emsal ücret araştırmasının sadece işçi sendikasından sorulduğunu, hiç bir zaman sabit bir işte sabit geliri olmamasına rağmen sabit düzenli gelir sahibi gibi gelirinin yanlış tespit edildiğini, TÜİK kazanç sorgulama ekranından ücret araştırması yapılması gerektiğini, mahkemece tarafların yaptığı itiraza göre ek rapor aldırılmasına karar verildiğini ancak hatalı olarak hesap raporu yerine kusur ek raporu aldırıldığını, yerel mahkemenin HMK 176/2 maddesine aykırı davrandığını,

08.05.2018 tarihli celsede davacı vekilinin 25.01.2018 tarihinde yatırmış oldukları ıslah harcının ıslah harcı olmadığını belirtmekle, ıslah talebinden feragat ettiğini beyan etmiş sayılacağını, davacı tarafından kısmi dava açıldığını, tazminat faiz başlangıç tarihinin kaza tarihi olarak uygulanmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece hükmedilen manevi tazminatın dosya kapsamına nazaran fazla olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından bahisle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili vekili temyiz dilekçesinde özetle, asıl işveren değil taşınmaz sahibi olan müvekkili ...'na karşı husumet yöneltilemeyeceğini, davalı ...'ın anahtar teslimi iş verdiğini, müteveffa sendika üyesi olmamasına rağmen emsal ücret araştırmasının sadece işçi sendikasına sorulduğunu, müteveffanın hiçbir zaman sabit bir işte sabit geliri olmamasına (yevmiye usulü çalışmasına) rağmen sabit düzenli gelir sahibi olarak hatalı bir şekilde müteveffanın gelirinin yanlış tespit edildiğini, 11'nci celsede dosyanın ek hesap raporu alınması için bilirkişiye tevdine karar verilmesine karşın dosyanın kusur bilirkişilerine verildiğini,

davacılar ıslahtan feragat etmelerine karşın mahkemenin ıslaha kıymet verdiğini, kaza tarihinden yasal faiz işletilmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, hüküm altına alınan manevi tazminatların fazla olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

A.Davalı ... vekilinin davacı eşin maddi tazminat istemi hakkında kurulan hüküm dışındaki diğer hükümlere yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

Dosya içeriğine göre davacılar vekilinin davacı eş için 336.458,61 TL maddi, 40.000,00 TL manevi tazminat, çocuk... için 4.118.32 TL maddi, 15.000,00 TL manevi tazminat, çocuk... için 22.808.02 TL maddi, 15.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava ettiği, İlk Derece Mahkemesi'nce davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 20.000,00 TL, çocuklar lehine 10.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği,

Bölge Adliye Mahkemesi'nce istinaf yoluna başvuran davalı ... vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği gözetildiğinde, davacı eş lehine hüküm altına alınan 336.458,61 TL maddi tazminat dışındaki diğer tüm tazminat miktarlarının Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL'nin altında kaldığı anlaşıldığından davalı ... vekilinin davacı eşin maddi tazminat istemi hakkında kurulan hüküm dışındaki diğer hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.

b. Davalı ... vekilinin davacı eşin maddi tazminat istemi hakkında kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371'inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417'inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21'inci maddeleri ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8'inci ve 31'inci maddeleri.

3. Değerlendirme Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı ... vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından, davacılar vekilinin dava dilekçesinde müteveffa sigortalının günlük net 90,00 TL ücret aldığını iddia ettiği, duruşmada dinlenen davacı tanıkları ile davalı ... tanığı ...'nün kaza tarihinde 90,00-100,00 TL yevmiye aldıklarını beyan ettikleri, İlk Derece Mahkemesi'nce Devrimci Yapı İşçileri Sendikası'ndan ücret araştırması yapıldığı, dosya kapsamında iki cevabi yazısı bulunan sendikanın cevabi yazılarının birisinde aylık net 3.150,00 TL, diğerinde aylık net 3.200,00 TL emsal ücret bildirdiği,

hesap raporunda davacı tarafın iddiası ile uyuştuğundan bahisle tanık beyanları dikkate alınarak günlük net 90,00 TL ve kaza tarihindeki asgari ücretin 3,05 katı düzeyindeki ücret üzerinden hesaplama yapıldığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TÜİK ve meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılmadığı, yine davalı ... Gayrimenkul Müh. İnş. Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti.'nin Bölge Adliye Mahkemesi kararının tebliği ve temyiz süresinin geçmesinden sonra ticaret sicilinden terkin edildiği, keyfiyetin 13.07.2022 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiği anlaşılmaktadır.

Zararlandırıcı sigorta olayına maruz kalan sigortalının veya yakınlarının maddi zararının hesabında gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Gerçek ücretin ise işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarından saptanacağı, işçinin imzasının bulunmadığı işyeri ve sigorta kayıtlarının nazara alınamayacağı, işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarının bulunmaması durumunda işçinin yaşı, kıdemi, mesleki durumu dikkate alınarak, emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret gözönünde tutularak belirlenmesi gerektiği, Dairemizin giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Somut olayda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TÜİK ve meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılmadan, tanık beyanlarına göre tespit edilen ücret üzerinden maddi zarar hesabı yapılarak sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

İlk Derece Mahkemesi'nce yapılacak iş; davalı ... Gayrimenkul Müh. İnş. Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti.'nin karardan ve temyiz süresinin geçmesinden sonra Ticaret Sicili'nden terkin edildiğini dikkate alıp ihya prosedürü işletilmek suretiyle taraf teşkilini sağlamak, taraf teşkilinin sağlanmasından sonra müteveffa sigortalının yaptığı iş, yaşı, mesleki kıdemi ve iş yerindeki kıdemi belirtilmek suretiyle ilgili meslek odasından, TÜİK’den ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan bilinen devrede sigortalının alabileceği ücretleri sormak, elde edilecek sonuçları dosyadaki diğer verilerle birlikte değerlendirip sigortalının gerçek ücretini tereddütsüz olarak belirlemek,

sonrasında yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi halinde hükme esas 15.01.2018 tarihli bilirkişi hesap raporunun bilinen (iskontosuz) / bilinmeyen (iskontolu) dönem başlangıç ve bitiş tarihlerinin değişmemesi gerektiğini gözeterek davacı eşin maddi zararını yeniden hesaplatmak ve davalı ... dışındaki tarafların kanun yoluna başvurmamış olması nedeniyle oluşan usuli kazanılmış hakları da dikkate alarak çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1.Davalı ... vekilinin davacı eşin maddi tazminat istemi hakkında kurulan hüküm dışındaki diğer hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine,

2.Davacı eşin maddi tazminat istemi hakkında kurulan hüküm yönünden ise davalı ...'ın istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Davalı ... vekili yararına takdir edilen 8.400,00 TL avukatlık ücretinin davacılara yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,