Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2417 K.2023/3105

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işveren yanında 03.03.1998-02.08.2016 tarihleri arasında ev hizmetleri, bahçe ve köpek bakımı görevlisi olarak aralıksız çalıştığını, iş akdinin haksız ve sebepsiz olarak müvekkilinin feshedildiğini, işten çıkartıldığı tarih itibari ile aylık net ücretinin agi hariç 1.400,00 TL olduğunu, müvekkilinin davalı işveren yanında 03.03.1998-02.08.2016 tarihleri arasında aralıksız çalışmasına rağmen çalışmalarının SGK'ya bildirilmediğini ve sigortasız çalıştırıldığını beyan ederek müvekkilinin davalı işveren yanında 03.03.1998-02.08.2016 tarihleri arasındaki sigortasız çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Feri Müdahil kurum vekili, Kurumun feri müdahil olarak davaya katıldığını, davacının ... sicil ... unvan ile ...... 03-83 sicil ... unvanlı işyeri dosyaları incelenmiş olup, ... TC kimlik numaralı ... adına mezkur işyerlerinden düzenlenmiş herhangi bir denetim, müfettişlik raporu bulunmadığı, şikayet ya da ayrıca bir muamele safhası tespit edilemediğini beyanla davanın reddine talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; davacı tanıkları her nekadar davacının davalı işyerinde ev hizmetlerinde çalıştığın beyan etmiş iseler de; tanıkların davalının sürekli çalışanları olmadıkları gibi davacının tespit isteminde bulunduğu sürenin çok küçük bir kısmında ve aralıklı olarak davalıya ait eve gittikleri, tanıkların davacının çalışmasını gün içindeki çalışmasını doğrudan gözlemleme imkanlarının olmadığı oldukça sınırlı olduğu, beyanlarının çoğu kez doğrudan kendi gözlemlerine dayanmadığının anlaşıldığı,

bununla birlikte davacı ile herhangi bir husumetlerinin olmadığı anlaşılan tanık ... ve ...'un beyanlarında davacının davalıya ait bahçede kendi adına ürün yetiştirdiği ve bunların satışından geçimini sağladığını, davalıya ait evde çalışmadığını beyan ettikleri, davacının davasını ispatlayamadığı kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, hatalı karar verildiğini, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; alınan tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı yanında hizmet akdi ile çalıştığını hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde kanıtlayamadığı anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu, dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 03.03.1998-02.08.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir.

506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Davacı 03.03.1998-02.08.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Somut dosyada; davacı, davalıya ait evde ev işlerinde, bahçe ve köpek bakımı işlerinde sürekli çalıştığını belirtmektedir. Davalıya ait ev işleri mahiyetli iş yeri kaydı bulunmadığı ve davalıya ait diğer iş yerlerinden de davacının bildiriminin yapılmadığı görülmektedir. Diğer yandan dosya içerisinde bulunan belgelerden davalının çalışmanın geçtiği evi ve bahçeyi 16.05.2016 tarihinde Yahya Erdem'e sattığı ve davacının 04.01.2012-08.03.2017 tarihleri arasında 4/1-b kapsamında tarım sigortalısı olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, öncelikle davacının beyanı alınarak; çalışmasının nasıl olduğu, hangi işleri yaptığı, çalışmasının tam zamanlı olup olmadığı, çalışmanın hangi adreste geçtiği, davalının evinde yatılı kalıp kalmadığı, ücretini nasıl aldığı gibi hususlar tespit edilerek çalışmanın mahiyeti belirlenmelidir.

Ayrıca davalının evinin çevresinde ikamet eden komşular ve onların nezdinde çalışanlar tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde çelişkiler giderilmeli, dinlenen tanıklara ilişkin ikamet veya çalışma kayıtları celp edilerek beyanları denetlenmeli, dava konusu dönemde davacıya ve davalıya ait ikamet kayıtları celp edilmeli, davalının çalışmanın geçtiği adreste hangi tarihler arasında ikamet ettiği ve davacının bu adresi ikamet adresi olarak bildirip bildirmediği tespit edilmeli, ihtilaf konusu dönemde görev yapan muhtar ve azaların çalışma ile ilgili beyanları alınmalı,

davacının tarım sigortalılığına ilişkin sicil dosyası kurumdan celp edilmeli, bu şekilde çalışmanın varlığı ve süresi, tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı çalışma olup olmadığı açıklıkla belirlenmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,