Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2583 K.2023/3422

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin, 10.05.2006 tarihinde Akbaş Apartmanında apartman görevlisi olarak işe başlatıldığını, 22.09.2013 tarihine kadar aralıksız çalıştırıldığını belirterek hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Apartmanı yönetimi vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı definde bulunarak davacının ve eşinin 10.05.2006 tarihinde barınacak yerlerinin olmadığı ve zor durumda kaldıkları gerekçesi ile binanın ortak mülkiyetinde bulunan daireye 200,00 TL kira karşılığında yerleştirildiklerini, kira bedeli karşılığında apartmanın temizlik işlerine bakabileceklerinin teklif edildiğini, apartman sakinleri tarafından bu durumun her ay kendilerine maaş olarak ödenmek üzere belli bir aidat karşılığında kabul edildiğini, davacının eşinin sigortalı bir işte çalıştığını, kapıcı olarak alınmadığının karar defterinde açık olduğunu,

davacının kapıcılık yapmadığını eşi ...'e temizlik işlerinde yardım ettiğini, yapmış olduğu bu yardımın çöp toplamak ve arada bir ekmek almaktan ibaret olduğunu, apartmanın 12 daireli olup çok iş gerektirecek bir bina olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının kamu düzeni ile ilgili olması nedeniyle emsal yargı kararları uyarınca çalışma iddialarının eylemli çalışma niteliğinde olup olmadığı hususunda gerekli araştırmaların yapılması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile beyanı alınan ... ve ...'ın beyanları, muhtarlık kayıtları, seçmen kayıtları ve telefon abonelik kayıtları dikkate alındığında, davacının, davalı apartmanda 10.05.2006 - 20.09.2013 tarihleri arasında kısmi zamanlı olarak hizmet akdine dayalı çalıştığı kanısına varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile; davacının, davalı apartmanda 10.05.2006 - 20.09.2013 tarihleri arasında kısmi zamanlı olarak ayda 8 gün (ilk ayda 6 gün, son ayda 5 gün olmak üzere) hizmet akdine dayalı asgari ücret üzerinden çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 10.05.2006 olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece müvekkilin çalışmasının tespiti yönünden verilen kararın usul ve kanuna uygun olmadığını, bu çalışmanın kısmi süreli olduğu yönündeki tespitin somut gerçeğe uymadığını, davalı işverenin de dosya kapsamına bir kısmi süreli iş sözleşmesi sunamadığını, yerleşik Yargıtay içtihatlarında da apartman görevlisinin yaptığı işlere göre çalışmasının kısmi mi yoksa tam süreli mi olduğunun net olarak belirlenmesi gerektiğinin vurgulandığını, müvekkilinin ücretinin asgari ücretten daha fazla olduğunu, çalışmasının asgari ücret üzerinden sigortalanmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu,

müvekkilinin 10.05.2006 22.09.2013 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitinin talep edildiğini, mahkemece ise fesih tarihi 20.09.2013 olarak kabul edildiğini, aradaki iki günlük farkın neden reddedildiğinin gerekçelendirilmediğini belirterek, mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme davacının mahkemede dinlettiği tanık beyanlarına itibar etmeyerek, dava konusu edilen dönemde işyerinde çalışmış bordrolarda ismi bulunan sigortalıları ya da komşu işyerlerinde çalışmış bordrolarda ismi geçen sigortalıların res’en araştırılması gerektiğini, tanık olarak ifadelerine başvurulması gerektiğini, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10 uncu maddeleri gereğince kanıtlandıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini, davadaki sıfatının feri müdahil olduğunu belirterek, mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

3.Davalı Akbaş Apt. Yönetimi vekili istinaf dilekçesinde özetle; Hak düşürücü sürenin geçtiğini, salt tanık beyanları ile karar verilemeyeceğini, eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiğini, davacı tarafın müvekkili apartmanda apartman görevlisi olarak çalışmadığını, müvekkili ile aralarında bir iş ilişkisinin oluşmadığını belirterek, mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamından, davalı apartmanın 12 daireli bir apartman olduğu, davacının eşinin başka işyerinde çalıştığı, muhtarlık, seçmen ve abonelik kayıtlarından davalı apartmanın kapıcı dairesinde oturduğunun sabit olduğu, dinlenen davacı tanıkların davacının davalı apartmanda çalışmasını doğruladıkları, davacının yaptığı işler nazara alındığında çalışmasının kısmi çalışma olarak tespit edilmesinde isabetsizlik olmadığı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararının bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı apartman vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararının bozulmasını talep etmiştir.

3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazançların tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme İnceleme konusu dosyada; davacı 10.05.2006 -22.09.2013 tarihleri arasında davalı apartmanda kapıcı olarak kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir

Mahkemece; dinlenen tanık beyanların istinaden davacının talep tarihleri içerisinde kısmi zamanlı olarak davalı apartmanda çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de , eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece; davalı apartmanda ikamet eden kişiler, komşu apartmanlarda çalışan ya da ikamet edenlerin tanık olarak dinlenmediği de görülmektedir. Yine, davalı apartmanda çöp toplama ve temizlik işlerinin yapılması yönünden kapıcılık hizmeti alınıp alınmadığı, şayet alınmıyorsa bu işlerin kimler tarafından ne şekilde yapıldığı; yok kapıcılık hizmeti alınıyor ise de; bu çalışmanın mahiyeti ve kimin tarafından yapıldığının araştırılması gerekmektedir.

Bu itibarla, Mahkemece yapılacak iş, niza konusu dönemde apartmanda yöneticilik yapmış kişiler ve ikamet edenler tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, komşu apartmanlarda çalışan apartman görevlileri ve komşu iş yeri sahipleri ve çalışanları re'sen tespit edilerek dinlenilmeli, komşu iş yerlerine ve çalışanlarına ilişkin bilgi ve belgeler celp edilerek beyanları denetlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki olması halinde bu çelişkiler giderilmeli, mahkemece yapılan keşif, davalı apartmana ait karar defteri ile gelir gider defterleri ve ödemelere ait belgeler de bu doğrultuda incelenmelidir.

Yapılacak araştırma ve incelemede, davacının davalı apartmanda nezdinde kapıcılık faaliyeti kapsamında çalışıp çalışmadığı, yapılan işlerin kapsam ve mahiyeti, çalışmanın varlığı ve süresi açıklıkla tespit edilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvuruslarının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Temyiz harcının istek halinde ilgililerine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,