Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/2895 K.2023/3397

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı ve fer'i müdahil kurum tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıya ait iş yerinde 06.05.2002 den 30.03.2017 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığını ancak 16.09.2014 tarihinden önceki çalışmaları ile 30.09.2015 tarihinden sonraki çalışmaların kayıt altına alınmadığını ileri sürerek ; kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı ile davacı arasında işçi işveren ilişkisi olmadığını, davacıya ait hayvanların davalının ağılında barındırılması karşılığında davacının da davalının hayvanlarının bakımına yardımcı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile; davacının, davalı ... isimli işverene ait işyerinde, 01.05.2016 (bu tarih dahil), 30.03.2017 (bu tarih dahil) tarihleri arasında 5510 sayılı Kanuna tabi hizmet akdi ile asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; her ne kadar mahkemece; davacı asilin 18.03.2021 tarihli duruşmada Mayıs 2016 tarihinde işe başladığını beyan ettiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de mahkemenin anılan duruşmanın zaptını eksik incelediğini, davacı asilin bu duruşmada; "2007 Mayıs ayında işe başladığını, sadece 2015 yılı Kasım ayı ile 2016 yılı Mayıs ayına kadar çalışmadığını ve bu sürede ...'da olduğunu, ...'dan geldikten sonra yani 2016 yılı Mayıs ayında tekrar davalının yanında işe girdiğini" beyan etmiş olduğunu, gerekçeleri ile kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesinde; davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, yazılı ve Kurum kayıtlarıyla eşdeğer bir belge sunamayan davacının iddiasının kabul edilmesinin mümkün olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya ait 1276103.016 sicil sayılı iş yerinden 16.09.2014-30.09.2015 tarihleri arasında davacının adına hizmet bildirimlerinde bulunulması, davacının 18.03.2021 tarihli oturumdaki beyanları, İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün cevabi yazısı, davacının Kuruma bildirimi yapılmayan ve ilk derece mahkemesi tarafından hüküm altına alınan tarihler arasında da çobanlık yapmak suretiyle davalıya ait iş yerinde fiili ve kesintisiz olarak çalıştığının dinlenilen tanık beyanları doğrulanması gerekçeleri ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı temyiz dilekçesinde; istinaf başvuru sebeplerini tekrarla, kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

2.Fer'i müdahil temyiz dilekçesinde; istinaf başvuru sebeplerini tekrarla, kararın kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ıncı maddesi, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

2. Somut olayda, mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Öncelikle davacıdan beyan alınarak yapılan somutlaştırma yerinde değildir; davacının hangi dönemde ara verdiği, ara verdiği dönemlerde nerede kimlerin yanında çalıştığı, davalı bünyesinde kendisi dışında çalışanlar varsa sorulmalı; bu kişiler gerekirse tanık olarak dinlenilmeli, davacının ikamet kayıtları celp edilerek dava konusu işyerinin bağlı bulunduğu ikamette oturup oturmadığı; ikamete yönelik elektrik, su, abone kayıtları getirtilip incelenmeli; davacı ayrıldıktan sonra yerine kimin baktığı belirlenmelidir.

Öte yandan çiftlikte ticari ilişki belirlenip davacının çalışmasına ilişkin veterinerler, tarım bakanlığı yetkilileri tespit edilerek dinlenilmeli, davacının çalışmaya başlangıç ve bitiş süreleri gerekçeleri ile tereddütsüz ortaya konulmalıdır. Bu kapsamda verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozmayı geektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,