Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/307 K.2023/3778

Taraflar arasında görülen kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararını kaldıran Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili ile davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı hakkında, işyerinde ... isimli kişinin çalıştığı iddiasıyla "sözde" sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce 29.02.2012 tarihli işe giriş bildirgesi ile 29.01.2014 tarihli işten ayrılış bildirgesinin Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmediği gerekçesiyle, SGK tarafından 35.915,00 TL idari para cezası kesildiğini, müvekkilinin idari para cezasının kaldırılması için kuruma talepte bulunduğunu, ancak talebin reddedildiğini, müvekkili tarafından yasal süresi içerisinde idari para cezasının kaldırılması için Kayseri 2. İdare Mahkemesi'nin 2015/369 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını,

dosyanın halen derdest olduğunu, idari para cezasına ek olarak müvekkili aleyhine idare tarafından resen prim tahakkuk ettirildiğini, müvekkili aleyhine resen prim tahakkuk ettirilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, ... isimli şahıs ile müvekkili arasında hizmet akdi bulunmadığını, müvekkilinin çalışanı olmadığını, bu kişi ile birlikte müvekkilinin ortak olarak çalıştığını belirterek, davalı ...'ın davacı yanında hizmet akdine dayalı olarak çalışmadığının tespitine ve resen yapılan sigortalılığının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... cevap dilekçesinde, davacının aynı iddialar ile ilgili olarak açtığı Kayseri 1. İş Mahkemesi'nin 2015/307 Esas sayılı 2016/295 Karar sayılı dosyası ile görülen davanın reddine karar verildiğini, davacının aynı talepler ile dava açmasının mümkün olmadığını, derdestlik ve kesin hüküm itirazında bulunduğunu beyanla, öncelikle davanın derdestlik ve kesin hüküm sebebi ile reddine, aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının daha önce diğer davalının yanında sigortasız çalışması nedeniyle verilen İdari Para Cezalarının iptali için Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2015/307 esas sayılı dosyası ile dava açtığını, bu dosyanın aleyhine sonuçlandığını, diğer davalı ...'ın şikayeti üzerine Sosyal Güvenlik Denetmenliği tarafından tanzim edilen 18.08.2014 tarih 2014/NC-116 sayılı rapor ile ...'ın davacının yanında çalıştığının tespit edildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.10.2018 tarihli ve 2018/37 Esas 2018/598 sayılı kararıyla davanın kabulü ile davalı ...'ın, davacı ...'a ait işyerindeki çalışmalarının hizmet akdine dayalı olmadığının tespitine, bu çalışmalarına ilişkin sigortalılığının iptaline, karar verilmiştir.

IV.BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.05.2021 tarihli ve E.2020/4891 K.2021/7027 sayılı kararıyla davalı kurum vekili ile davalı ...'ın istinaf başvurularının kabulüne, Kayseri 1. İş Mahkemesi'nin 2018/37 E., 2018/598 K. sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, 26.05.2021 tarih ve 2020/4891 Esas 2021/7027 Karar sayılı bozma ilamında; "...Davaya konu somut olayda, davacının Kayseri 1. İş Mahkemesinde prim,işsizlik primi ve gecikme cezası tutarı olan 6157,42 TL borcun iptali talebiyle davalılar aleyhine açmış olduğu davanın konusu ile işbu dava ile talep konusu aynı olmadığından, Kayseri 1. İş Mahkemesinin E.2015/307 K.2026/295 sayılı hükmü kesin hüküm niteliğinde olmaması nedeniyle mahkemenin bu yöndeki değerlendirmesi isabetsizdir.

Ayrıca, kurum müfettiş raporunda, davalının davacı iş yerinde çalıştığı tespitine dayanak kılınan ve dava dışı akaryakıt istasyonu sahibi şirketin defter kayıtları ile teyit edildiği belirtilen rapor ekindeki yakıt fişleri üzerinde davacı ad ve imzasının bulunmadığı, bu sebeple söz konusu yakıt alımının davalı tarafından alındığının nasıl tespit edildiğinin anlaşılamadığı öte yandan dosyada mevcut 10.06.2014 keşide tarihli 20.235 TL tutarlı davalı ...’ın borçlusu olduğu arka yüzünde “kepçeden olan mazot borcu ...’a geçmiştir.” ibaresinin yer aldığı,

dava dışı ...(Total Benzinlik) lehine düzenlenmiş bono, dava dışı... lehine düzenlenmiş borçlusunun davalı ... kefilin davacı ...’ın olduğu, her biri 3.000 TL tutarında 25.11.20213,16.01.2014 ve 04.02.2014 keşide tarihli üç adet bono ile bu bonoların kefil davacı tarafından ödendiğine dair banka dekontları, davalı ve davacı adına Garanti Bankası tarafından düzenlenen protesto belgesi ve tanık anlatımlarına yönelik bir değerlendirme yapılmadan karar verilmiş olması da yerinde görülmemiştir.

Mahkemece, aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler, komşu işyeri tanıkları da saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dinlenen tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde özellikle durulmalı, şayet, tanık beyanları arasında mübayenet oluşursa, oluşan çelişkiler giderilmeli, her tür kanıttan yararlanmak suretiyle yeterli ve gerekli tüm soruşturmanın yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; dosyada mevcut ve toplanacak tüm deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi.." gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Somut olayda, davalı ...’ın Kuruma yaptığı şikayet sebebiyle Kurum müfettişinin 18.08.2014 tarih, 116 sayılı raporu ile ...'ın ibraz ettiği akaryakıt fişlerine dayanılarak fişlerin kapsadığı dönem itibarıyle davacıya ait iş yerinde 29.09.2012-29.01.2014 tarihleri arasında çalışmış olduğu yönünde işlem yapılması gerektiğinin bildirildiği, Kurumca 1099001 numarası ile işyerinin tescilli olduğu dikkate alınarak belirtilen tarihler arasında ...’ın sigortalılık işleminin yapıldığı,

davacı hakkında prim tahakkuk ettirilerek idari para cezası düzenlendiği ve 23.09.2014 tarihinde tebliğ edildiği, davalı ...’ın kullandığı aracın dava dışı Kormet Mobilya Turizm İn. Taah. Nak. San. ve Tic. Ltd.

Şti. üzerine kayıtlı iken 13.06.2014 tarihinde ... tarafından satın alındığı (Kayseri 1.Noterliği 13296 yevmiye), davacı ...’ın Kuruma yaptığı itirazın 09.10.2014 tarihli komisyon kararı ile reddedildiği ve 21.10.2014 tarihinde tebliğ edildiği, idari para cezası tebliği üzerine yapılan ikinci itirazında 27.11.2014 tarihli komisyon kararı ile reddedildiği, 30.12.2014 tarihinde davacı ...’a tebliğ edildiği, davalının son olarak 2012 Eylül ayında 1076942 numaralı işyerinde 30 gün sigortalılığı bulunmaktayken, 29.09.2012 tarihinden itibaren yukarıda belirtilen şekilde davacıya ait işyerinden sigorta işlemi yapıldığı,

13.06.2014 tarihinde ... tarafından satın alınan iş makinasının ...’a rehnedildiği, 2014 yılı Mart, Haziran- Eylül arası ... tarafından keşide edilmiş 3.000 er TL bedelli alacaklısı... olan bono suretleri ibraz edildiği, yine 4.000 TL bedelli Ekim ayına ait benzer bono ibraz edildiği, ... tarafından noterde onaylanmış ibraname, ... tarafından 15.000 TL bedelli 3 adet borçlusu ... olan bono bedelini ...’tan tahsil ettiğine dair el yazısı ile hazırlanmış yazı, 12.09.2014 ödeme tarihli alacaklısı ... borçlusu ... olan bono sureti, ...tarafından 15.03.2014 tarihli bononun ödenmemesi sebebiyle noterlikten ... ve ...’a protesto gönderildiği,

mahkemece dinlenen tanıkların davacı ile davalı ...’ın ortak olduğunu, aracın borcunu ortak ödemeleri gerektiği halde davacının ödediği, davalının aracı kendi yönetimine göre kullanıp gelirini kendisinin aldığını söyledikleri, Kayseri 14. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2014/1325 E, 2015/342 K tarihli dosyasında hazırlık aşamasında 14.12.2014 tarihinde ...’ın ifadesinde... ve davacının ortak aldığı iş makinasında 4 ay operatör olarak çalıştığını, ortaklıktan ayrılınca kendisiyle davacının ortak olduğunu iş makinasının borcu bitince davacının üzerine alındığını duyunca kendisinin de SGK’ya giderek şikayetçi olduğunu söylediği,

duruşmada aynı ifadeyi kabul ettiği ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, Kayseri 2. İdare Mahkemesinin 2015/369 Esas, 2017/1270 Karar sayılı kararı ile mahkemenin kaldırılan ilk kararına dayanılarak idari para cezasının iptaline karar verildiği, ...

Bölge İdare Mahkemesinin 2017/12062 Esas, 2018/3477 Karar, 27.06.2018 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verildiği, Kayseri 1. İş Mahkemesi'nin 2015/307 Esas, 2016/295 Karar sayılı 14.04.2016 tarihli kararının ise aynı taraflar arasındaki idari işlem sebebiyle prim borcunun iptali istemine ilişkin dava olduğu ve ...'ın kayıt dışı çalışması sebebiyle prim ve gecikme zammının iptaline ilişkin görülen davada mahkemece 6552 sayılı Kanun kapsamında kuruma müracaat ettiği ve borcu yapılandırdığı gerekçesiyle yapılandırma hükümlerinden faydalanmasına rağmen dava açmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine

karar verildiği, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/10121 E, 2018/2514 K, 19.03.2018 tarihli ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Davalının talimat yoluyla alınan ifadesinde dosyada mevcut senetlerin iş makinesine ortak olmak için verilen senetler olduğunu beyan etmiş olması, dinlenen tanıkların davalı ile davacının iş makinesini ortak olarak işlettikleri ifade etmiş olmaları, dosyada mevcut senetler ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacı ile davalı arasında hizmet akdi bulunmadığı, kurumun resen hizmet tespiti işleminin yerinde olmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. ..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı ...’ın davacıya ait işyerinde hizmet akdine dayalı çalışmadığının tespitine, bu işyerinden davalı ... adına resen yapılan 29.09.2012-29.01.2014 tarihleri arası sigortalılık kaydının iptaline,, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde,yerel mahkemenin sadece tanık ifadelerine dayanarak davalının davacı yanında çalışmalarının hizmet akdine bağlı olmadığına karar verdiğini yerel mahkemece hizmet tespit davalarında gösterilmesi gerekli inceleme ve araştırma titizliği yeterince gösterilmeden hüküm tesis edildiğini, davacının yapılandırma ile tahakkuk eden borcu ödeyerek kabul ettiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... temyiz dilekçesinde,mahkemenin tek taraflı ve eksik delil toplayarak kararını verdiğini, SGK müfettişi tarafından düzenlenen 18.08.2014 tarihli raporda da davacının yanında hizmet sözleşmesi ile çalıştığının tespit edildiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık davalının, davacı yanında hizmet akdine dayalı olarak çalışmadığının tespiti ile resen yapılan sigortalılığının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

2. 5510 sayılı Kanunun 4/a, 92' nci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlere göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,