Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3235 K.2024/8724

Taraflar arasındaki hizmet tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı şirket vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalıya ait iş yerinde iş sözleşmesi ilişkisi ile çalıştığını, davalı tarafça 04.06.2014-05.08.2015 tarihleri arası çalışmasının SGK'ya bildirilmediğini belirtilerek anılan sürelerde davalı işyerinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işveren cevap dilekçesinde; davacının iş yerinde iddia edilen tarihlerde çalışmadığını, aralarında iş sözleşmesi ilişkisi bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde 04.06.2014-05.08.2015 tarihleri arasında hizmet akdi ile sigortalı çalıştığının tespitine, fazlaya dair istemin idari işlem olduğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili ile fer'i müdahil vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı şirket vekili istinaf başvurusunda; bilirkişi kök ve ek raporlarının çelişkili olduğunu, davacının müvekkil şirkette hiç çalışmadığını, başka şirketlerde tam gün olarak çalıştığının sigorta kayıtlarıyla belli olduğunu, belediye kayıtları ile de ada parsel numaraları bildirilen inşaat projelerinde mimar olarak isminin bulunmadığını, SGK kayıtlarının aksinin yazılı belgelerle ispatlanması gerektiğini, dinlenilen tanıkların işyeri çalışanı olmadığını ileri sürmüş ve mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf başvurusunda;davanın zamanaşımına uğradığını, davacının çalışmalarına ilişkin bir kayıt ve belgeye rastlanamadığını, davacının sürekli olarak çalıştığına dair tek bir tanık beyanı dahi olmadığını ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; davacının davalıya ait şirkette çalışmasının Kuruma bildirilmediği, uyuşmazlık konusu dönemde 2014/6. aydan itibaren 07.05.2015 tarihine kadar dava dışı işverenlerden genellikle ayda 30 gün olmak üzere çalışmalarının bildirildiği, davacının mimar olarak çalıştığı ve mesleği icabı aynı anda birden fazla iş yerinde çalışmasının imkan dahilinde bulunduğu, davalı işyerinin üstlendiği inşaatların mekanik ve elektrik tesisat işlerini üstlendiği iddia edilen ...

Müh. Isı İnş. Ltd. Şti. ile ... Elektronik Mak. San. Ltd. Şti. arasındaki ilişki araştırılarak şirket yetkilisi ve ortağı olduğu kayıtlarla belirlenen ... ve ...'ın beyanlarına göre davacıyı davalıya ait iş yerinde çalışırken gördükleri ve iş yerinin elektronik yazışmalarını yaptığı ve dönem bordro tanığı ...'in davacı ile birlikte çalıştıkları yönünde beyanı ile birlikte iş yerine gelen 30.04.2015, 05.06.2015,

03.06.2015 tarihli tebligatların davacı tarafından alınması ile 07.07.2014 ve sonraki döneme ait elektronik yazışma içerikleri ve tüm dosya kapsamı ile davacının davalıya ait şirkette uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili ile fer'i müdahil vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 04.06.2014-05.08.2015 dönemi arası davalı işyerinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

4.Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

1.Somut olayda, davacı 04.06.2014-05.08.2015 tarihleri arasında davalı ... ... İnş. Müh. Mim. San. Tic. Ltd. Şti. işyerinden Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen çalışma sürelerinin tespiti istemi ile açtığı davada, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, karar eksik araştırma ve inceleme nedeniyle isabetsizdir. Dosya kapsamına göre mimar olan davacının davalı işyerinden hiç sigorta bildiriminin olmadığı, dava konusu dönem içinde kalmak üzere dava dışı ...

İnş.Tic.Ltd.Şti.nin 1195894 sicil no.lu işyerinden, 2014/5-02.09.2014 tarihleri arasında tam bildirim,... Oto. Ltd. Şti.'nin 1243767 sicil no.lu işyerinden 2014/6-23.08.2014 arasında tam bildirim, ... İnş.ve Oto. San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ... sicil no.lu işyerinden 17.10.2014-07.05.2015 tarihleri arasında bildiriminin mevcut olduğu, davalı şirketin işyeri tescil bilgileri ayrı bir şekilde dosyaya gelmemiş olmakla beraber Kurum tarafından bu şirketin 1279357 sicil no.lu iş yerinin 18.03.2015 tarihinde kanun kapsamına alındığı belirtilerek işyerinin 2015/3-2016/3 arası dönem bordrolarının gönderilmiş olduğu,bunun haricinde,gerçek kişi olarak ... ... adına ... sicil no.lu "büro" mahiyetli işyerinin ise 16.05.2014 tarihinde kanun kapsamına alındığı belirtilerek bu işyerinin 2014/5-2014/8 arası dönem bordrolarının gönderilmiş olduğu,

... ... ünvanlı işyerinin bordrolarında sadece ...'in bildirilmiş olduğu,öte yandan dosya kapsamında tek bordro tanığı olarak ...'in dinlendiği,bu tanığın sigortalılık bildirimlerinin ise 16.05.2014-13.08.2014 tarihleri arasındaki kısmının ... ... ünvanlı ... sicil no.lu işyerinden, 28.03.2015-21.06.2016 tarihleri arasındaki kısmının ise davalı şirket olan ... ... İnş. Müh. Mim. San. Tic. Ltd.

Şti.'nin 1279357 sicil no.lu işyerinden yapılmış olduğunun görüldüğü, davacının davalı şirket adına yaptığını belirttiği 07.07.2014 ve sonraki döneme ait elektronik yazışmalar ile içerikleri ile iş yerine gelen 30.04.2015, 05.06.2015, 03.06.2015 tarihli tebligatların davacı tarafından alındığına dair evrakı sunduğu, Mahkemece davalı şirketin kanun kapsamına 18.03.2015 tarihinde girdiği,dolayısıyla şirketin ne zaman tescil edildiği tescil tarihinden önceki döneme ilişkin davacı talebinin olması halinde bu dönem için ... ... ünvanlı işyerinin sorumluluk döneminin olup olmadığının araştırılmadığı,

dava konusu dönem içinde kalan yukarıda belirtilen dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimlerin iptalini isteyip istemediğinin davacıya sorulmadığı böylelikle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Buna göre Mahkemece, davalı ... ... İnş. Müh. Mim. San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ticaret sicil kaydı istenerek tescil tarihi belirlenmeli, tescil tarihi öncesine ait dönemin varlığının tespiti halinde bu dönem için ... ...'a husumetin yöneltilmesi için davacıya süre verilmeli, HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince anılan işveren davaya dahil edilerek, göstereceği deliller toplanmalı, öte yandan dava konusu dönem içinde dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimler nedeniyle de bu işyerlerinden yapılan bildirimlerinin iptalini talep edip etmediği hususunda mahkemece davacıya talebi açıklattırılarak,

hizmet tespiti istenilen tarih aralığı belirlenmeli, davacının dava dışı işyerlerinden bildirim yapılan sürelerin iptal edilip bu dönemdeki çalışmalarının davalı şirkette geçtiğini iddia etmesi halinde, bildirimlerinin yapıldığı işverenlere husumetin yöneltilmesi için davacıya süre verilmeli, HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince işverenler davaya dahil edilerek, gösterecekleri deliller de toplanmak suretiyle, elde edilecek sonuca göre, çalışma iddiası hakkında bir karar verilmelidir.

3. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,