Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/354 K.2023/2619

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI

2022/2100 E., 2022/1713 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

... 41. İş Mahkemesi

SAYISI

2020/109 E., 2022/248 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının çalışmaya başladığı ve işe giriş bildirgesi verildiğini belirterek, ilk işe giriş tarihinin 01.04.1987 olduğunun tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, kurum işleminde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.04.1987 tarihinde bir gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.04.1987 tarihi olduğunun tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, yeniden yargılama yapılması gerektiği,davacının eylemli ve gerçek bir çalışma yaptığının saptanamadığı, kurum kayıtları resmi nitelikte olduğundan resmi belgeler karşısında tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.04.1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci, maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden,davacı adına dava dışı ... -... adresli 185 sicil no.lu iş yerinden 01.04.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği,iş yeri tescil bilgilerinde işin mahiyeti baharatçı olarak belirtildiği, 01.01.1983-30.09.1988 arası kanun kapsamında olduğu,

iş yerinden 1987 yılı için bordro verilmediği,öte yandan davacı asilin mahkemedeki sözlü beyanında, işyeri imalathanesinde paketleme işi yaptığını, burada baharat çeşitleri imal edildiğini çaılıştığı arkadaşlarının ...,...,... olduğunu, ...'ın patronu olduğunu, karabiber, pul biber paketleme işi yapıldığını beyan ettiği,dava dışı iş veren ...'ın yukarıda anılan adreste baharat, kahve toptan ticareti konulu olarak 01.05.1988-31.07.1988 arasında, davacı asilin sözlü beyanında patronu olarak belirttiği ...'ın ise yine aynı adreste aynı konulu faaliyet alanında 01.01.1985-31.12.1987 tarihleri arasında vergi mükellefiyeti olduğu,

davacının çalıştığı imalathane adresinin yukarıda anılan adres mi yoksa başka bir adres mi olduğunun belirlenmediği, yine davacının birlikte çalıştığını beyan ettiği kişilerin dinlenmediği, öte yandan kamu(komşu) tanığı olarak dinlenen ...'ın ilk sigortalılığının ise 1989'da başladığı, ancak mahkemece,eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2. Mahkemece, evveliyatla davacının beyanı alınmak suretiyle, iş verenin kim olduğu, çalıştığını belirttiği imalathanenin hangi adreste olduğu belirlenmeli,185 sicil no.lu iş yerinden verilmiş dönem bordroları varsa getirtilmek suretiyle bordro tanıkları dinlenmeli, davacının birlikte çalıştığını beyan ettiği kişilerin çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, imalathane adresine dava konusu dönemde komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları yöntemince SGK, belediye, vergi ve emniyet aracılığıyla belirlenmek suretiyle dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...