Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3572 K.2023/5124

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01.07.1998 - 11.01.2012 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Akça Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının müvekkiline ait işyerinde 01.09.1998 - Kasım/2011 tarihleri arasında mevsimlik işçi olarak çalıştığını, davacının müvekkiline ait işyerinde sezon dönemlerinde ve sipariş olduğu zamanlardaki çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, davacının imzasını içeren ücret bordrolarının da işyerinde kesintili olarak çalıştığının karinesi olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 01.09.1998 işe giriş bildirgesinin verilme tarihi öncesi hizmetleri hak düşürücü süre kapsamına girmiştir.

Davacının ilk işe giriş tarihinin 01.09.1998 olduğu, davacının işten çıkış tarihinin 04.12.2011 olduğu, beş dönem halinde çalıştığı, bordro tanıklarının beyanlarından da anlaşılacağı üzere, davacının bu tarihleri arasında Ağustos-Aralık aylarında sezon döneminde devamlı-kesintisiz çalıştığı, diğer dönemlerde SGK’ya yapılan bildirim bağlamında hizmetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Emsal Yargıtay içtihatlarında imzalı ücret bordroları, işe giriş bildirgesi ve hizmet sözleşmesi ve istifa dilekçesi bulunması durumunda ayrıca ilgili dönemler yönünden sigortalının imzası olan ücret bordrosu-puantaj kayıtlarına ait aylarda SGK Başkanlığına bildirilen kadar hizmeti bulunduğu, ayrıca bu belgeler bağlamında kesintili çalışma olduğu kabul edilmektedir. Davacı imzasını içeren ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan araştırmalar sonucunda işyerinin mevsimlik bir işyeri olmadığı anlaşılmış, 6552 sayılı Kanun'un yürürlüğü sonrasında açılan davada SGK Başkanlığının fer'i müdahil olduğu hususunu da gözetilerek taraf sıfatı değiştirilmiştir. İşyerinin mevsimlik bir işyeri olmadığı anlaşılmış, yukarıda anılan gerekçelerle 21.05.2021 tarihli bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle;

"Davanın kısmen kabulüne,

1-Davacı, ...... T.C ve.... sigorta sicil sayılı sigortalı ...’nin davalı işveren ... Tarım Ürn.İth.İhr.San.ve Tic.A.Ş’ye ait ...

SGK İl Müdürlüğünde .... işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde 01.09.1998 – 04.12.2011 tarihleri arasında toplam 3419 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 2938 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 481 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 1998/3.dönem30. 1999/3.dönem 42; 2000/3.dönem32. 2001/3.dönem41.

2002/3.dönem 39; 2003/3.dönem 60; 2004/8.ay 10; 2004/9.ay 12; 2004/10.ay 5; 2004/11.ay 10; 2004/12.ay10. 2005/8.ay 10; 2005/9.ay10. 2005/10.ay 10; 2005/12.ay 25; 2006/8.ay 5; 2006/9.ay 5; 2006/12.ay11. 2007/8.ay 6; 2007/10.ay 16; 2007/11.ay 11; 2007/12.ay17.

2008/8.ay 20;2009/11.ay 1; 2009/12.ay 3; 2010/11.ay 1; 2011/8.ay 7; 2011/12.ay 2 gün olmak üzere davacının 01.09.1998-04.12.2011 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 481 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, davanın mahiyeti gereği kısmen kabul kısmen red kararı verilmesinin mümkün olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporu ve kararın gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili de dahil olmak üzere davalı şirkette çalışan tüm işçilere maaş bordrolarının imzalatılarak verilmediğini, maaş bordrolarının imzasız olduğunu, SGK mevzuatına göre işçilere ait puantaj kayıtlarının 2013 yılına kadar imzasız olarak tanzim edildiğini, 2013 yılından sonra imza uygulamasına geçildiğini,

müvekkilinin iş akdi 2011 yılında sona erdiğine göre müvekkilinin imzasının alınmış olmasının mümkün olmadığı hususu gözardı edilerek bilirkişi tarafından hatalı tespit yapıldığını, hizmet tespiti davasında, Sosyal Güvenlik Kurumu ve davalı işveren lehine veya aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil Kurum vekili, davalı vekilinin 02.06.2021 tarihli beyanı dikkate alınmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davalı şirketin mevcut bir çok dosyasının incelenmesinde yaptığı işin niteliğine göre belirli dönemlerde dışarıdan günlük çalıştırılmak üzere işçi alımı yapıldığını, alınan işçilerin yalnızca yılın belirli zamanlarında çalıştırıldığını, davacının, Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını,

hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net olarak davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu,

davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, eksik araştırma ve inceleme sonucu karar verildiğini beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...Davacının işe başlama ve işten ayrılma tarihine ilişkin ilk derece mahkemesi kabulü aleyhine davacı tarafça kanun yoluna başvurulmuş olmakla birlikte yazılı iş sözleşmesi ve davacının imzasını taşıyan işe giriş bildirgesi dikkate alındığında tanık anlatımları ile sonuca gidilmesi mükmün görülmemiştir. Davacının özlük dosyası içinde mevcut 20.12.2011 tarihli işe davet yazısı ve 23.01.2012 tarihli iş akti fesih yazısı dikkate alındığında davacının iş aktinin bitim tarihi 04.12.2011 olarak kabul edilmiştir.

İş bu davada dinlenen bordro tanığı ..., ... ve ... beyanından açıkça anlaşıldığı üzere davacı kadrolu işçilerden değildir. Sezonda tam çalışırken sezon dışında sipariş geldiğinde ve iş olduğunda çağrılırsa çalışmaktadır. Yine dinlenen diğer tanıklar da sezonluk çalışma olduğunu ifade etmiştir.

Sezon döneminin Ağustos ayında başladığı kabulü ile sonuca gidildiği görülmektedir. Davacısı ... olan 01.06.1997-23.12.2015 tarihleri arasındaki süre yönünden tespit talepli ...

3. İş Mahkemesi 2016/66 E. 2018/109 K. Sayılı 29.03.2018 tarihli ilamı aleyhine yapılan istinaf üzerine Dairemizin 2018/1564 esas ve 2019/1304 karar sayılı hükmünde "... davacının puantaj cetvellerinde imzası bulunduğu sezon dönemindeki aylarda sürekli, diğer aylarda bildirim yapılan süreler kadar çalıştığı, sezon süresinin dört ay olduğu, davacı ile aynı konumda olan işçilerin açtığı ...

3.İş Mahkemesinde görülüp karara bağlanan 2018/1562,1563,1566,1567.. esas sayılı emsal dosyalarda da bu kanaate varılarak sonuca gidildiği halde bu dosyada sezon olarak Ağustos ayı ile birlikte beş ay sürekli çalışıldığının kabulü ile çelişkili yaklaşımla karar verilmesi karşısında ilk derece mahkeme kararının yerinde olmadığı belirgindir.." denilerek sezon döneminin Eylül-Aralık arası olduğuna ilişkin kabul aleyhine davacı tarafça yapılan temyiz başvurusu Yargıtay 10. H.D.

2020/3564 E. 2021/7000 K. Sayılı 26.05.2021 tarihli onama ilamı ile reddedilmiş olmakla emsal iş bu dosyadan da ortaya çıktığı üzere sezon dönemi Eylül-Aralık ayları arasına ilişkin kabul edilmelidir.

Bu nedenlerle Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tam çalışma kabulü gerekirken bu aylar dışında, bildirimden daha fazla çalışıldığının ispat edilemediğinin kabulü gerekmiştir.

Belirtilen delil durumuna göre davacının kuruma yapılan bildirime ek olarak 1998/3. dönem 30, 1999/3. dönem 42, 2000/3. dönem 32, 2001/3. Dönem 41, 2002/3. dönem 39, 2003/3. dönem 60, 2004/9. ay 12, 2004/10. ay 5, 2004/11. ay 10, 2004/12. Ay 10, 2005/9. Ay 10, 2005/10. ay 10, 2005/11 inci ayda 30 gün, 2005/12. ay 25, 2006/9. ay 5, 2006/12. Ay 11, 2007/10. ay 16, 2007/11. ay 11, 2007/12. Ay 17, 2009/11. ay 1, 2009/12. ay 3, 2010/11. ay 1, 2011/12. ay 2 gün çalışmasının bulunduğu ve fakat bildiriminin yapılmadığının tespiti gerekmiştir. ..." gerekçesiyle;

"A) 1-Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 10/06/2021 tarih, 2019/291 Esas ve 2021/277 Karar sayılı kararının kaldırılmasına ilişkin davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine,

2-İstinaf yargılama giderlerinin başvuru sahibi üzerinde bırakılmasına,

3-İstinaf talebi reddedilen davacıdan alınması gereken 80,70 TL harçtan peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 21,40 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

B) 1-Fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 10/06/2021 tarih, 2019/291 Esas ve 2021/277 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davacının davasının kısmen kabulü ile,

Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, 1998/3. Dönem 30, 1999/3. dönem 42, 2000/3. dönem 32, 2001/3. Dönem 41, 2002/3. dönem 39, 2003/3. dönem 60, 2004/9. ay 12, 2004/10. ay 5, 2004/11. ay 10, 2004/12. Ay 10, 2005/9. Ay 10, 2005/10. ay 10, 2005/11 inci ayda 30 gün, 2005/12. ay 25, 2006/9. ay 5, 2006/12. Ay 11, 2007/10. ay 16, 2007/11. ay 11, 2007/12. Ay 17, 2009/11. ay 1, 2009/12. ay 3, 2010/11. ay 1, 2011/12. ay 2 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,

Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Müvekkiline imzalatılan hizmet sözleşmelerinde işçilerin çalışmadıkları izne ayrıldıkları dönemlerde taahütlü mektupla tekrar işe davet edileceğinin yazılı olduğu halde dosya müvekkili acısından herhangi bir mektubun bulunmaması sebebiyle müvekkilinin sürekli çalıştığının kabulü gerekli olduğunu, müvekkili de dahil olmak üzere davalı şirkette çalışan tüm işçilere maaş bordrolarının imzalatılarak verilmediğini, maaş bordrolarının imzasız olduğunu, SGK mevzuatına göre işçilere ait puantaj kayıtlarının 2013 yılına kadar imzasız olarak tanzim edildiğini, 2013 yılından sonra imza uygulamasına geçildiğini,

müvekkilinin iş akdi 2012 yılında sona erdiğine göre müvekkilinin imzasının alınmış olmasının mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve fer'i müdahil kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,