Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3731 K.2023/4237

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin babası...'nın 11.06.2014 tarihinde vefat ettiğini, vefatı sonrası Sgk ...

İl Müdürlüğü'nce davacıya, ... varisi olarak 28.05.2015 tarihli 7978015 numaralı tebligat ile ... takip numaralı 304,34 TL'lik damga vergisi ve gecikme cezası ile 28.05.2015 tarihli 7078130 numaralı tebligat 2005/18228 takip numaralı 22.008,07 TL olan prim ve gecikme cezası borcuna ait ödeme emirleri tebliğ edildiğini, bu ödeme emirlerine 18.05.2015 tarihli KP00242433505 numaralı hızlı posta ile gönderilen yazılar ile itiraz edildiğini, bu borçların 2002/7-2004/6.

Aylara ait prim ve gecikme zammından oluştuğunu, belirtilen dönemler için borcun zaman aşımına uğradığını, ödeme emirlerinde borcun konusu... adına tescilli işyeri olarak gösterildiğinden, SGK Müdürlüğünden yapılan araştırmada, bu işyerinin esasen başlangıçtan beri müvekkilin kardeşi İsmail Kara tarafından işletilen Oto Cam işyeri olduğunu, işyerinin SGK'na tescilinin İsmail Kara tarafından müteveffa babası... adına yaptırıldığını, esasında...'nın bu işyeri ile hiçbir ilgisi olmadığını beyanla ödeme emirlerine konu borçların zamanaşımına uğraması,

ayrıca davacının murisi...'nın işveren niteliğinin bulunmaması nedeniyle davacının... varisi olarak SGK'na borcu bulunmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu ödeme emrine davacı şirketin 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi gereğince 7 günlük süre içinde İş Mahkemesi nezdinde itiraz etmediğini, borcun kesinleştiğini, artık menfi tespit davası açamayacağını, bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28.04.2016 tarih, E.2015/214, K.2016/201 sayılı kararıyla; "davacı her ne kadar 11.06.2015 tarihiyle elden tebliğ aldığı dava konusu ödeme emirlerine karşı Kurum nezdinde 7 gün içinde itiraz etmiş ise de elden tebliğ edilen dava konusu ödeme emirlerine itirazın 7 gün içinde İş Mahkemelerine yapılması gerekir.

Kurum davacıya tebliğ ettiği ödeme emrinde İş Mahkemesi nezdinde 7 gün içinde dava açabileceği ihtarında bulunmuş, davanın 7 gün içinde açılmadığı anlaşılmıştır. Yargıtay H.G.K'nun 03.10.2007 tarih, 2007/21-623 Esas, 2007/717 Kararında öngörüldüğü gibi hak düşürücü süre içinde açılmadığı tespit edilen davanın esasa girilmeden reddi gerekmektedir. Olayda takip kesinleştiğine göre artık davacının menfi tespit davası açma hakkı da bulunmamaktadır.

Açıklanan tüm bu nedenler ile ve bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davacı ... tarafından 7 gün dışında açılan menfi tespit davasının reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 31.10.2018 tarih ve E.2016/10184, K.2018/8692 sayılı kararında; somut olaya bakıldığında, davacı tarafından doğrudan iş mahkemesine dava açılmamış ise de, 18.05.2015 tarihli itiraz dilekçesi yönünden 7 günlük hak düşürücü süre içinde kuruma yapılan başvurunun hatalı merciye (görevli olmayan yere) yapılan başvuru olduğu kabul edilip, talebin reddine ilişkin Kurum yazısının tebliği araştırılıp sonrasında yedi günlük süre içerisinde işbu davayı açıp açmadığı araştırılması, süresinde açılmadığının tespiti halinde şimdiki gibi karar verilmesi, aksi takdirde davanın esasına girilerek sonucuna göre hüküm kurulması gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava açıldıktan sonra borcun yapılandırılarak ödendiği, dava açılış tarihinde borçların zaman aşımına uğramış olması nedeniyle davacının davasında haklı olduğu, davanın açılmasına davalı kurumun sebebiyet verdiği, bu duruma göre yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahsiline karar verilmesi gerektiği belirtilerek konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Kurum, aleyhe vekalet ücreti ve yargılama gideri hükmedilmemesi gerektiğini beyanla İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 7020 sayılı Kanunun ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 7020 sayılı kanunun 3/17 nci maddesinde "Bu kanun hükümlerinden yararlanılmak üzere vazgeçilen davalarda verilen kararlar ile hükmedilen yargılama gideri, avukatlık ücreti ve fer'ileri talep edilmez ve bu alacaklar için icra takibi yapılamaz. Vazgeçme tarihinden önce ödenmiş olan yargılama giderleri ve avukatlık ücretleri geri alınamaz." düzenlemesi mevcuttur.

Eldeki davada, davanın 07.07.2015 tarihinde açıldığı, davaya konu borçların dava devam ederken 7020 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılarak ödendiği, davanın konusuz kaldığı, 7020 sayılı Kanunun 3/17 nci maddesinde yer alan yasal düzenleme karşısında davacı lehine yargılama gideri ve avukatlık ücretine hükmedilmesi hatalı olup bu husus gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi hükmünün 4 numaralı bendinde yer alan "4-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalı Kurum'dan alınarak davacıya verilmesine," ibarelerinin hüküm fıkrasından çıkartılmasına,

5 numaralı bendinde yer alan "5- Bu dava nedeni ile Yargıtay bozma ilamı öncesi ve sonrasında davacı tarafça yapılan 118,50 TL tebligat ve posta ücreti ile 325,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 443,50 TL'nin davalı Kurum'dan alınarak davacıya verilmesine" ibarelerinin hüküm fıkrasından çıkartılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,