Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/3805 K.2023/6294

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, Almanya’da ikamet etmekte ve çalışmakta iken 25.12.2017 tarihinde 3201 sayılı Kanun'a göre yurt dışı borçlanma ve emeklilik talebinde bulunduğunu, davalı Kurumca müvekkiline iadeli taahhütlü olarak dilekçe ekindeki yazı gönderilerek 3 ay içerisinde borçlanma işlemi doğrultusunda Kurumun anlaşmalı olduğu bankalardan birine paranın yatırılması halinde talebinin kabul edileceğinin tebliğ edildiğini, müvekkilinin kendisine bildirilen 103.332,00-TL borçlanma tutarını 24.04.2018 tarihinde Ziraat Bankası'nın Çamlık Şubesine yatırdığını,

aradan bir süre geçtikten sonra Kuruma başvurduğunda eksik hesaplama yapıldığı belirtilerek 75.000,00-TL daha ödemesi halinde emeklilik işleminin gerçekleştirileceği ifade edilince müvekkilinin bu parayı da kurum hesabına yatırdığını, müvekkilinin 25.12.2017 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunduğunu, emeklilik işlemleri bir türlü sonuçlanmayınca Kuruma başvurduğunda kendisine 23.04.2018 tarihinde yatırması gereken 103.332,00-TL'nin bir gün sonra yani 24.04.2018 tarihinde yatırıldığından bahisle emeklilik işleminin gerçekleştirilemediğinin ifade edildiğini, bilindiği üzere, 720l sayılı Tebligat Kanunu'nun 25/a maddesine göre;

yurtdışında bulunan Türk vatandaşlarına tebligatın o yerdeki Türkiye siyasî memuru veya konsolosu tarafından yapılabildiğini, bu itibarla tebliği yapılacak evrakın adli mercilerimizce doğrudan, ilgilinin adresinin bulunduğu yerdeki Büyükelçiliğimize veya Başkonsolosluğumuza gönderilebildiğini, evrakın tebliğ mazbatalı zarf içinde gönderildiğini ve yabancı devlette bulunan Türk vatandaşlarına, Türk siyasî memuru veya konsolosu aracılığıyla yapılacak tebligatlarda, tebliği istenen belgelerin makamlarca düzenlenecek tebliğ mazbatalı zarf içerisine konularak bir üst yazı ile Türkiye dış temsilciliğine gönderilerek yapılabildiğini,

bunun dışında 7201 sayılı Kanun'un 25/a maddesi dışında yapılan tebligat işlemlerinin geçersiz olduğunu, bu bağlamda hem müvekkilinin 103.332,00-TL hem de 75.000,00-TL borçlanma tutarı ödemelerinin süresi içinde ilk yapılan yurtdışı borçlanma işlemi kapsamında kabul edilmesi gerektiğini, bu nedenle davalı Kuruma 24.12.2020 tarihinde başvuruda bulunulduğunu, müvekkilinin 3 aylık süreyi geçirdiğinden bahisle işleminin yapılmamış olması karşısında dava açılmasına sebebiyet verilmemesi için hatalı işlemin düzeltilmesinin talep edildiğini, bu talep dilekçelerine SGK'nın 29.01.2021 tarihinde verdiği cevapta,

borcun ilgiliye tebliğine ilişkin yazının Kurumdan gönderildiği tarihten itibaren üç aydan fazla süre geçmiş ve borçlanma sahibi ödeme yapmış ise öncelikle PTT ile yapılacak yazışma sonucunda mektubun ilgiliye tebliğ tarihinin sorulacağı, PTT'nin bildirdiği tarihten sonraki üç aylık süre içerisinde yapılacak ödemenin zamanında yapılmış sayılacağının belirtildiğini, ancak SGK'nın cevap yazısında, müvekkilinin 04.01.2018 tarihinde postaya verilen borç tahakkuk yazısının müvekkilinin Almanya adresine 23.01.2018 tarihinde tebliğ edilmesinin mümkün olmadığını, davalı tarafın, 24.04.2018 tarihinde yapılan ödeme,

son ödeme tarihinden sonra yapıldığından yurt dışı borçlanmasının geçerli sayılmasının mümkün bulunmadığının ve söz konusu borçlanma işleminin iptal edildiğinin bildirildiğini, Kurumca müvekkiliyle ilgili belge ve bilgiler verilmediğinden yurt dışı borçlanma işleminin iptali nedenlerini tam olarak öğrenemediklerini, keza taraflarına da bilgi verilmediğini beyanla; yurt dışı borçlanmasını kabul etmeyen kurum işleminin iptali ile müvekkilinin yaptığı yurt dışı borçlanması işleminin yasal sürede yapıldığının tespitine ve ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve yersiz açılmış bir dava olup reddi gerektiğini, dava dilekçesini ve davacı tarafın beyanlarını kabul etmediklerini, öncelikle dava süresinde açılmadığı için davanın süre yönünden reddini talep ettiklerini, dava konusu başvurunun üzerinden 3 yıldan fazla bir süre geçmiş olduğunu, dava konusu talep zamanaşımına uğradığı için zamanaşımı/hak düşürücü süre yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davanın görev yönünden de reddi gerektiğini, görev itirazında bulunduklarını, bu davaya bakmaya mahkememizin görevli olmadığını,

bu tür Kuruma başvurunun reddi işlemlerine bakmaya görevli mahkemelerin, idare mahkemeleri olduğunu, 08.06.2011 tarihli ve 2011/48 sayılı Genelgenin ikinci bölümünün "4.Borç miktarının tebliği" başlıklı kısmının 4 üncü maddesinin (b) ve (c) fıkralarında, "b) Borcun ilgiliye tebliğine ilişkin yazının kurumdan gönderildiği tarihten itibaren üç aydan fazla süre geçmiş ve borçlanma sahibi ödeme yapmış ise öncelikle PTT ile yapılacak yazışma sonucunda mektubun ilgiliye tebliğ tarihi sorulacak,

PTT’nin bildirdiği tarihten sonraki üç aylık süre içerisinde yapılacak ödeme zamanında yapılmış sayılacaktır." ve "c) PTT’nin tebliğ tarihini bildirememesi halinde, üç aylık sürenin başlangıcı, borcun tebliğine ilişkin mektubun tarihine 15 gün ilave edilmek suretiyle tespit edilecek ve bu tarihten itibaren üç aylık süre içerisinde yapılacak ödemeler geçerli sayılacak, bu şekilde tespit edilecek üç aylık sürenin dolduğu tarihten sonraki ödemeler ise geçersiz sayılacaktır." denildiğini,

davacının 25.12.2017 tarihli borçlanma talep dilekçesine ilişkin tebliğ yazısına ait PTT Alma/Teslim/Ödeme/Kayıt Haberi belgesi üzerinde imza bulunsa da "teslim edildi" kutusunun işaretlenmediğinin ve tarih yazılmadığının görülmekte olduğunu, bu durumda PTT ile yazışma yapılmak suretiyle tebliğ tarihinin tespit edilmesi gerekmekte olup bu işlemin müvekkili Kurumca gerçekleştirildiğinin açık olduğunu, PTT'den gelen cevapta, tebliğ yazısının teslimine veya iadesine rastlanmadığı bilgisi yer aldığından yukarıda anılan genelge hükümlerine göre, son ödeme tarihinin,

borcun tebliğine ilişkin mektubun tarihe 15 gün ilave edilmek suretiyle tespit edilmesi ve bu tarihten itibaren üç aylık süre içerisinde yapılan ödemelerin sayılması gerektiğini, buna göre, adı geçenin borçlanma talep dilekçesine istinaden düzenlenen tebliğ yazısı 04.01.2018 tarihinde müvekkili Kurumdan gönderildiğinden son ödeme tarihinin, bu tarihe üç aylık süre ile birlikte 15 gün ilave edilerek 19.03.2018 olarak belirlenmekte olduğunu, bu nedenle 24.04.2018 tarihinde sigortalı tarafından yapılan ödemenin geçerli sayılması mümkün bulunmamakta olup söz konusu borçlanmanın iptal edilmesi gerektiğini,

bu sebeplerle müvekkili Kurumun işlemlerinin hukuka ve mevzuata uygun olup iptalini gerektirecek bir hususun bulunmadığını, davanın hem usul hem esas bakımından haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyanla; öncelikle usulden, Mahkememiz aksi kanaatte ise esas yönünden davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Kararda özetle; davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile, davacının yurt dışında geçen sürelerini borçlanmaya yönelik 25.12.2017 tarihli başvurunu kabul etmeyen kurum işleminin iptali ile davacının söz konusu borçlanma başvurusu üzerine hesaplanan borçlanma bedeline karşılık olarak 24.04.2018 tarihinde yaptığı 103.332,00-TL ödemenin yasal süresinde yapıldığının tespitine, davacının ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebinin reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının yasal süresinde borçlanma yaparak emekliliğe hak kazandığını, hakkın doğduğu tarihten itibaren emeklilik aylığının bağlanması gerektiğini, bu yöndeki talebinin reddinin yerinde olmadığını ve ilk derece mahkemesi tarafından gerekçelendirilmediğini, mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının başvurusu üzerinden 3 yıldan fazla süre geçtiğini, hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, davanın idari yargı yolunda görülmesi gerektiğini, davacının borçlanma talep dilekçesine istinaden düzenlenen kurum yazısının tedbirinden sonra davacı tarafından süresinde ödeme yapılmadığını, davacının yaptığı ödemenin süresinde olduğu yönündeki mahkeme kabulünün yerinde olmadığını, mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur. 2.Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; yurt dışında geçen süreleri borçlanmaya yönelik başvurunun geçersiz sayılmasına ilişkin kurum işleminin iptali, tahakkuk ettirilen prim borcuna karşılık olarak yapılan ödemenin yasal süresinde yapıldığının tespiti ve hak kazanıldığı halde ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi taleplerine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı ve davalı vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,