Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4108 K.2023/4087

Davalı ... Bld. Bşk. vekili

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... ile davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının 01.07.1994 - 20.01.2008 tarihleri arasında davalı belediyeye ait işyerinde sürekli çalıştığı halde, Kuruma eksik bildirilen günlerin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının doğru olmadığını, davada zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacının tespitini istediği dönemlere ilişkin sigorta primlerinin yatırıldığını, davacının sigorta primlerinin ödenmediği tarihlerde belediye dışındaki firmalar tarafından davacının sigorta primlerinin ödendiğini, bu nedenle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının şahsi dosyasının incelenmesinde davalı nezdinde 17.07.2004 tarihinde çalışmaya başladığını, 14.08.2005 tarihinde çıkış verildiğini, çalışmalarının sürekli olmadığını, davacının tespitini istediği dönemlerde başka iş yerlerinde de çalışmasının bulunduğunu, davacının çalışmalarının kuruma bildirildiği kadar olduğunu, davacının ara vererek çalıştığı için hak düşürücü sürenin bulunduğunu ve açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 03.09.2014 tarihli ve 2012/281 Esas, 2014/572 Karar sayılı kararıyla; davacının 01.07.1994 - 20.01.2008 tarihleri arasında davalı ... ve hizmet satın aldığı şirketler yanında sürekli olarak aylık 30 gün süre ile çalıştığı kanaati ile, bildirilen süreler dışlanmak suretiyle kalan sürenin tespitine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 16.01.2015 tarih, 2014/25468 Esas, 2015/571 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1. Dosya kapsamına göre, davacının 17.01.2004 - 31.12.2004 ile 05.04.2005 - 14.08.2005 tarihleri arasında davalı belediyeden kısmi çalışma bildirimleri yapılmış olup, bu tarihlerden önce ve sonra dava dışı işverenliklerden bildirim yapıldığı, bu işverenlerin belediyeden iş alan firmalar olduğu, bu nedenle farklı işverenliklerden bildirim yapıldığı kabul edilmiş ise de, belediye tarafından, sadece, Onaran İnş. Temizlik Ltd. Şirketine ve Öz Özdemir Temizlik Ltd.

Şirketine ait bir kısım ihale belgeleri gönderilmiş olup, ..., Süçak Ltd. Şti. ve ...'in davalı ... ile bağlantısı ortaya konulmamıştır.

Mahkemece, davalı belediyeden ihale üstlenen işverenlerin bütün ihale belgeleri ve sözleşmeler getirtilmeli, davacı isticvap edilerek, bu dönemde nerelerde çalıştığı, bu bildirimlerin neden başka işverenliklerden yapıldığı sorulmalı, bu işverenlerin davalı belediyeden iş alan firmalar olup olmadığı ve hangi dönemlerde hangi işlerin verildiği belediyeden sorulmalıdır.

2.2. 506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde ise, “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin alt işverenler tarafından düzenlenmiş olması durumunda, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Kanun'un 79/10 uncu maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

2.3. Mahkemece, davalı belediyenin dava konusu dönem bordroları ve ücret bordroları da getirilmemiş olup, bu dönem bordroları getirtilerek, uyuşmazlık konusu dönemin tümü bakımından dönem bordro çalışanları dinlenerek davacının çalışmalarının süresi ve kesintili olup olmadığı konusunda beyanları alınmalı, kamu kurumu niteliğe sahip işyerinde çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin de belgelere dayandırılması asıl olduğundan, davalı belediyeden Kuruma aktarılmamasına karşın işverence ilgiliye ödenen ücret/maaş üzerinden sigorta primi kesintisi yapılıp yapılmadığı denetlenmelidir.

2.4.Davacının tespitini istediği dönemlerdeki yaşı gözetilerek askerlik ödevini yerine getirdiği dönem belirlenmelidir.

2.5. Dava dosyasına Kurum tarafından dava dışı 36290 işyeri sicil numaralı ... Çay Ocağı İşletmesi unvanlı işyerinden düzenlenen ve dava konusu döneme rastlayan 10.07.1994 tarihinde işe başlanacağını gösteren, davacının kimlik ve sigorta sicil bilgileri ile uyumlu işe giriş bildirgesi gönderilmiş olduğundan, davacının bu işyerinde çalışıp çalışmadığı da yöntemince belirlenerek davalı ... ve ihale üstlenen şirketler nezdindeki çalışma kesintili gerçekleşmiş ise hak düşürücü süre yönünden irdeleme yapılmalı ve toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulması gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin Bozma ilamına uyarak verdiği 12/05/2017 tarihli ve 2015/65 Esas, 2017/230 Karar sayılı kararıyla;

Davacının 24.08.1996-24.02.1998 tarihleri arasında askere giderek işyerinde çalışmasına ara verdiği, 24.08.1996 tarihinden itibaren 5 yıl içinde dava açılmadığı, bu nedenle 24.02.1998 tarihinden önceki çalışmalarının hak düşürücü süreye uğradığı, bu tarihten sonraki çalışmaları için hizmet döküm cetveline göre aralıklı çalışma görünmekte ise de, tüm tanık ifadelerine göre davalı ... Belediyesi bünyesinde çalışmasının kesintisiz ve ara vermeden yapıldığı, İdarenin aralıklarla başka firmalardan hizmet satın aldığı, hak düşürücü sürenin sözkonusu olamayacağı, davacının davalı yanında hiç ara vermeksizin hizmet akdi ile fiilen çalışmış olduğu, bu hususun bordro tanıklarının beyanları ile de sabit olduğu kanaatiyle,

Davanın kısmen kabulüne,

Davacının davalıya ait işyerinde 24.02.1998-20.01.2008 tarihleri arasında aralıksız şekilde fiilen dönemin yasal asgari ücretleri ile çalıştığının tespitine,

24.02.1998 öncesi dönem bakımından talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

B. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 05.02.2018 tarih, 2017/4435 Esas, 2018/579 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1. 506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde ise, “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin alt işverenler tarafından düzenlenmiş olması durumunda, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Kanun'un 79/10 uncu maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

2.2.Mahkemece, davalı belediyenin dava konusu dönem bordroları ve ücret bordroları da getirilmemiş olup, bu dönem bordroları getirtilerek, uyuşmazlık konusu dönemin tümü bakımından dönem bordro çalışanları dinlenerek davacının çalışmalarının süresi ve kesintili olup olmadığı konusunda beyanları alınmalı, kamu kurumu niteliğe sahip işyerinde çalışanların kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin de belgelere dayandırılması asıl olduğundan, davalı belediyeden Kuruma aktarılmamasına karşın işverence ilgiliye ödenen ücret/maaş üzerinden sigorta primi kesintisi yapılıp yapılmadığı denetlenmeli ve toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

2.3.Kabule göre de; bozma ilamı öncesi mahkemece davacının davalı Belediyede 30.06.2007 tarihine kadar çalıştığının tespitine dair verilen ilk kararın davacı tarafından temyiz edilmemesi, yine bozma ilamı sonrası verilen son hükmün de davacı tarafından temyiz edilmemesine göre; uyuşmazlık konusu dönemin hak düşürücü süreye uğramamış olan 24.02.1998 ile kazanılmış hak kapsamında ilk kararda belirtilen 30.06.2007 tarihleri arası olması gerekirken, Mahkemece 24.02.1998 ile 20.01.2008 tarihleri arasında kabul kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin Bozma ilamına uyarak verdiği 04/07/2019 tarihli ve 2018/105 Esas, 2019/383 Karar sayılı kararıyla; Mahkememizce resen tespit edilen bordro tanıklarının beyanları alınmış, ihtilaf konusu dönemde davalı işyerinde çalışması bulunan tanıkların büyük çoğunluğunun birbirini teyit eden beyanlarında davacının 1994 yılından 2008 yılına kadar çalıştığını doğruladıkları görülmüş, Mahkememizin önceki kararı ile temyiz eden taraflar ve kazanılmış haklar gözönünde bulundurulduğu gerekçesiyle, Davanın kısmen kabulüne,

Davacının davalıya ait iş yerinde 24.02.1998 - 30.06.2007 tarihleri arasında aralıksız şekilde hizmet akdi ve dönem asgari ücretleri ile fiilen çalıştığının tespitine,

24.02.1998 tarihi öncesi tespit talebinin reddine, karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ile davalı ... vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 30.09.2020 tarih, 2020/712 Esas, 2020/5205 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1.Eldeki davada, davacının hizmet döküm cetvelinin incelenmesinde, ..., Süçak Ltd. Şirketi ve ... unvanlı iş yerlerinden bildirimlerinin bulunması ve iş bu bildirimlerin talep konusu nizalı dönem içerisinde kalması karşısında; Mahkemece, adı geçen işverenlerin de davaya katılımlarının sağlanarak, davalı ... ile bağlantısı ortaya konulmalı, ilgili iş yerlerinin iş yeri bordroları celbedilerek bodro tanıkları dinlenmeli ve bu davalılara yönelik diğer delille de toplanmalı ve ispatlandığı takdirde hangi işverenlik nezdinde ne kadar süre ile çalışıldığı ayrıştırılarak elde edilecek sonuca göre bir hüküm tesis edilmesi gerekir.

2.2.Kabule göre de; tespitine karar verilen sürenin hangi davalı ya da davalılar nezdinde geçtiği belirtilmeksizin, infaza elverişsiz şekilde hüküm tesisi isabetsiz olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Davanın kısmen kabulü ile,

Davacının davalı asıl işveren ... bünyesinde Kuruma bildirilen hizmet süreleri dışında,

Davalı alt işveren ...'a ait 1003323 sicil numaralı işyeri nezdinde 24.05.2001-30.04.2002 tarihleri arasında,

Davalı alt işveren Süçak İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi'ne ait 1004593 sicil numaralı işyeri nezdinde 07.06.2002-31.08.2002 tarihleri arasında,

Davalı alt işveren ...'e ait 1005271 sicil numaralı işyeri nezdinde 20.11.2002-31.12.2002 tarihleri arasında,

Davalı alt işveren Onaran İnşaat Turizm Madencilik Pet. Day. Tük. Mal. Gıd. Elek. San. Tic. Limited Şirketi'ne ait 1010046 sicil numaralı işyeri nezdinde 01.01.2006 - 31.12.2006 tarihleri arasında,

Davalı alt işveren Öz Özdemir Temizlik Güvenlik Yem. İnş. Pet. Nak. Tic. Limited Şirketi'ne ait 1012289 sicil numaralı işyeri nezdinde 10.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında aralıksız şekilde hizmet akdi ve dönem asgari ücretleri ile fiilen çalıştığının tespitine,

Davacının yukarıda belirtilen tarihler dışında davalı asıl işveren ...'na ait 26227 sicil numaralı işyeri nezdinde 24.02.1998 - 30.06.2007 tarihleri arasında aralıksız şekilde hizmet akdi ve dönem asgari ücretleri ile fiilen çalıştığının tespitine,

Davacının 24.02.1998 tarihi öncesi hizmet süresinin tespiti talebinin hak düşürücü süre nedeniyle reddine, Davacının 01.07.2007 - 20.01.2008 tarihleri arasındaki hizmet süresinin tespiti talebinin reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ile davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili; tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlayamadığı, yazılı delille iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı ... vekili; tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlayamadığı, yazılı delille iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.07.1994 - 20.01.2008 tarihleri arasında davalı belediyeye ait iş yerinde kanalizasyon ve arıza işlerinde sürekli çalıştığı halde, Kuruma eksik bildirilen günlerin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428'inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 inci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı Kurum ile davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,Dosyanın Mahkemesine, gönderilmesine,