Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4364 K.2023/4453

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının babası ... üzerinden yetim aylığı aldığını, davalı kurumca müvekkilinin boşanmış olduğu eşi... ile birlikte yaşadığı gerekçesi ile 26.10.2008 tarihi itibariyle aylığının kesilmesine ve bu tarihden 25.12.2015 tarihine kadar müvekkiline yapılan ödemenin yersiz olduğuna karar verildiği bu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğu ile dava konusu belirtilen işlem hükümlerinin iptaline ve yetim aylığının müvekkiline tekrar bağlanması gerektiği ile bu nedenle davalı kuruma borcu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep ile dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Pendik Sosyal Güvenlik İl Merkezinden alınan 25.08.2015 tarih, E.D-126 sayılı raporuna istinaden boşandığı eski eşiyle birlikte yaşamaya devam etmesi nedeniyle ...'ün aylıkları 26.10.2008 tarihi itibariyle kesilmiş olup tarafına 26.10.2008 - 25.12.2015 süresi için yersiz ve haksız ödenen 61.893,12 TL adına borç olarak kaydedilmiş olup çıkan borcun tahsili için 17.12.2015 tarihli ve 15025499 sayılı yazı ile Pendik Sosyal Güvenlik Merkezine talimat verildiği anlaşıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

Yargılama aşamasında dinlenen gerek tanık beyanları gerekse de kamu tanığı olarak dinlenen tanıkların beyanlarında söz konusu olayda davacı ile eski eşinin boşanmadan sonra karı koca hayatı yaşadıklarına dair iddiaların gerçek dışı olduğu, davacının ...'da oğlu ...'in yanında davalının ise memleketinde yaşadığı ortaya çıkmıştır.

Aşamalarda dinlenen bir kısım tanık beyanlarında davacının eşinden boşandığını bilmemesi hususunun Türk örf ve adetlerinin özellikle kırsal kesimde boşanmanın yadırganan bir tercih olması ve bu şekilde görülmesi davacının belli bir yaştan sonra boşanmış olması sebebiyle bu durumun çevresinde ayıplanacak nitelikte görülerek çekilmesinden dolayı bu durumu yaşadığı kanaatine varılmıştır.

Kaldı ki bu husus dosyada mevcut davalı kurum tarafından davacı ile yapılan görüşmede bunun üzerine düzenlenen 2015 yılı 4 ayına ait tutanaktaki samimi beyanlardan da açıkça ortaya konulmuştur. Gerek resmi kayıtlar gerek hastane kayıtları gerekse de kolluk tarafından tutulan tutanaklar da davacının boşandıktan sonra dava dışı eski eşi ile birlikte yaşamadığının anlaşıldığı ve davanın ispatlandığı sonucuna varılarak,

Davanın Kabulü ile; Pendik Sosyal Güvenlik Merkezinin 60991618 3/57850 sayılı "Yersiz Ödeme Başlıklı" işleminin İptaline;

Davacıya davalı kurum tarafından yetim aylığının kesilme tarihi olan 25.12.2015 tarihinden itibaren her ay için hesaplanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesine,

Davacının yetim aylığı ödenmesi ile ilgili davalı kuruma borcu bulunmadığının tespitine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı Kurum vekilinin istinaf sebepleri; sigortalı babası ...'den dolayı hak sahibi kızı davacıya 23.02.1995 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi son fıkrası gereği ve Pendik SGM'nin 25.08.2015 tarihli raporuna istinaden davacının aylıkları 26.10.2008 tarihi itibariyle kesilmiş ve tarafına 26.10.2008 - 25.12.2015 süresi için yersiz ve haksız ödenen borç kaydedilerek borcun tahsili için işlem başlatılmıştır. Mahkemece eksik inceleme sonucu karar verilmiştir. Kabul kararı hatalıdır, Kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi de hatalıdır'' gerekçesi ile kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

Davacının, ... ile Karadeniz Ereğlisi 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 14 Mayıs 1996 tarih, 1996/96 Esas ve 1996/139 Karar sayılı boşanma ilamı ile boşandıkları, davacının söz konusu boşanma işleminden sonra 1996-2000 yılları arasında ...'de yaşayan ailesinin yanında ikamet ettiği, 2000 yılından itibaren de ...'da bulunan oğlu ... ile ikamet etmeye başladığı, dava tarihi itibarıyla Pendik ... adresinde ikamet ettiği görülmüştür.

Yargılama aşamasında dinlenen gerek tanık beyanları gerekse de kamu tanığı olarak dinlenen tanıkların beyanlarına göre; söz konusu olayda davacı ile eski eşinin boşanmadan sonra karı koca hayatı yaşadıklarına dair iddiaların gerçek dışı olduğu, davacının ...'da oğlu ...'in yanında, davalının ise memleketinde yaşadığı anlaşılmıştır.

Gerek resmi kayıtlar gerek hastane kayıtları gerekse de kolluk tarafından tutulan tutanaklarda davacının boşandıktan sonra dava dışı eski eşi ile birlikte yaşamadığının anlaşılması nedeniyle davanın kabulüne karar verildiğinden, Mahkeme kararı mevcut delil durumu ile usul ve yasaya uygun görülmekle;

... Anadolu 21. İş Mahkemesi'nin 09.02.2021 tarihli, 2016/959 Esas - 2021/88 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı Kurumun istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının boşandığı eşi ile birlikte yaşanması nedeniyle kesilen yetim aylığına dair Kurum işlemi iptali, borçlu olmadığının tespiti ve yetim aylığının yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 56 ıncı maddesi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,