Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4530 K.2024/8881

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra murafaaya son verilerek, aynı gün yapılan incelemede; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisinin 11.07.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde vefat ettiğini beyanla, fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere sigortalının eşi Meryem lehine 1.000,00 TL maddi ve 100.000 TL manevi, çocuklar ... ve ... lehine her biri için ayrı ayrı 1.000 TL maddi ve 75.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın sigortalı sürücünün kusuru nedeniyle gerçekleştiğini, müvekkiline yüklenebilecek kusur olmadığından davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.09.2018 tarih ve 2017/582 E-2018/758 K sayılı kararıyla; “SGK inceleme raporu ve dosyamızda alınan bilirkişi raporuna göre kazanın oluşumunda davacıların murisinin %100 kusurlu olduğu davalı işverenin kusurunun olmadığı anlaşılmakla davanın reddine,'' şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 12.02.2020 tarih ve 2019/129 E-2020/187K sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 25.05.2021 tarih ve 2020/7142 E-2021/6931 K sayılı ilamıyla. "Somut olayda, sigortalı ... ... olay tarihinde davalı şirkette şoför olarak çalışmaktayken ... plakalı çekici ve bu çekiciye bağlı ... plakalı tanker, yarı römorkla Nizip’ten Gaziantep istikametine seyri halindeyken saat gece 01.30 sıralarında aynı istikamette önünde seyretmekte olan dava harici ... idaresindeki tıra çarpması şeklinde gerçekleşen kazada vefat etmiştir.

Davacılar vekilinin iddiasına göre sigortalı olay tarihinde Mersin Limanından aldığı akaryakıtı Diyarbakır’a teslim ettikten sonra şirket yetkilisinin talimatı ile Gaziantep’e dönüşü esnasında dinlenmemiş olması nedeniyle kaza geçirmiştir.

Hükme esas alınan kusur raporunda çalışma süreleri yönünden bir değerlendirme yapılmaksızın, davalı işverenin kusursuz, sigortalının ise önündeki araca arkadan çarpması nedeniyle %100 oranında kusurlu olduğu tespit edilmiş, mahkemece bu rapora itibarla davanın reddine karar verilmiştir.

Bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş, davacılar vekilinin sigortalı sürücünün dinlendirilmeden çalıştırıldığı yönündeki iddiası gözetilerek, sigortalının olay günü araç kullanma sürelerine riayet edilerek çalıştırılıp çalıştırılmadığı noktasında, yukarıda işaret olunan yönetmelik hükmü gereğince işverenin tutması gereken kayıtların dosyaya ibrazı ile çalışma sürelerine ilişkin tarafların dayandığı diğer delillerin de dosyaya temini ile trafik-iş kazaları alanında uzman İş Güvenliği Uzmanlarından oluşturulacak 3 kişilik heyete dosyayı incelettirerek, alınacak bu raporla birlikte tarafların kusur oranları belirlenerek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir" gerekçeleriyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacı asil ... ve ...'nin Mahkememize sunmuş olduğu 07/06/2022 tarihli dilekçe ile davadan feragat ettiklerini beyan etmişlerdir. HMK'nın 307 ve devamı maddelerinde feragat düzenlenmiştir. HMK'nın 307 nci maddeye göre feragat, davacının talep sonucundan, kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat ile uyuşmazlık sona erdiğinden, davacı taraf; davasından feragat ettiğinden feragat nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir" gerekçeleriyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı asiller ve davacılar tarafından vekili temyiz istemlerinde bulunmuştur.

B Temyiz Sebepleri

Davacı asiller ve davacılar vekili temyiz sebepleri olarak özetle; müvekkillerimizin düşük eğitim seviyesi ve öğrenim düzeyi, bilgisizliği, yaptıkları feragat işleminin hukuki mana ve neticelerini idrak edemeyecek seviyede olmaları sebebiyle davalı vekili tarafından yanıltılarak feragat beyanının alındığını;

ilk derece mahkemesinin bir önceki kararı kapsamında davalı lehine hükmedilen ilam vekalet ücretinin müvekkiller, aleyhine Gaziantep İcra Dairesinin 2018/142850 esas sayılı dosyasından icra takibine konulduğunu ve müvekkili maaşına haciz konulduğunu, müvekkillerinin aynı zamanda işten çıkarılma korkusu ve eve haciz konulmasına dair korkutulmaları, ve müzayaka hali sebepleri ile dosyadan feragat etmiş olduklarını bu durumdan ret kararıyla haberdar olduklarını, feragat beyanının müvekkillerinin diğer davalı vekili tarafından yanıltılarak elde edildiğini, bu davayı kazanamayacakları ve tazminat alamayacaklarını,

bunun yerine ilam vekalet ücretine dair maaş hacizinin kaldırılması karşılığı olarak ve aksi halde evlerine haciz işlemi yapılacağı beyan edilip, müvekkili desteklerinin %100 kusurlu olduğu da belirtilmek suretiyle alınan iş bu feragat beyanın irade fesadı ile sakat olduğu belirtilerek kararın bozulmasını talep etmişler, davacı asiller de vermiş oldukları dilekçeler ile vekillerinin beyanlarını doğrular mahiyette iradelerin fesada uğratılmak suretiyle feragat beyanı vermiş olduklarını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının desteğinden yoksun kalanların tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanun'un 77, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52, 54, 55 ve 417 nci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un, 13, 16, 19 ve 21 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı kararı, iradenin fesada uğratılması yönünden ise; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 30 ila 39 uncu maddeleri arasında düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme 1. Temyize konu uyuşmazlığın dayanağı, 6100 sayılı HMK'nın 311 inci maddesindeki ”Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir.” hükmünden kaynaklanmaktadır.

2. Davaya son veren taraf işlemlerinden biri feragattir. Davadan feragat davacının mahkemeye karşı yapacağı tek taraflı bir irade beyanı ile olur. Feragatin geçerliliği için bunun davalı ve mahkeme tarafından kabul edilmesine gerek yoktur. Çünkü davacı davasından feragat etmekle, yalnız davasını geri almakla yetinmemekte, bilakis dava konusu yapmış olduğu haktan vazgeçmektedir. Davacının davasından feragat etmesi ile dava konusu uyuşmazlık sona erer.

Bu nedenle mahkeme henüz feragat nedeniyle davanın reddine karar vermemiş olsa bile, davacı feragatten dönemez; feragati ile bağlıdır. Fakat davacı, feragatin hata, hile veya ikrah nedeniyle geçersiz olduğunu aynı davada ileri sürebilir veya feragatin feshi için ayrı bir dava açabilir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 39.maddesine göre de yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır.

3.Somut olayda; davacıların davadan feragat beyanını vermeleri hususunda temyiz dilekçesinde ileri sürdükleri davalı vekilinin hile veya korkutmaya dayalı eylemlerinin gerçeğe dayalı olup olmadığı hususunda inceleme yapılıp, bu konuda cezai soruşturma bulunup bulunmadığı varsa sonucunun ne olduğu araştırılmadan yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

4.Yapılacak iş, davacı tarafın temyiz dilekçesinde iddia ettiği irade sakatlığı iddialarına ilişkin delillerini bildirmesi için önel vermek, feragat aşamasına hangi şartlarda geldiğini, feragat dilekçesi verilmesi aşamasında hata, hile veya korkutma gibi irade fesadına konu eylemlerin olup olmadığını etraflıca araştırarak çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.

5. İlk Derece Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

6. O halde, davacı asiller ve davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek bu aşamada sair temyiz itirazları incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı asiller ve davacılar vekilinin temyiz itirazları nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,