Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4731 K.2023/5160

Taraflar arasındaki tarım bağ kur ve aylık tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararı Bölge Adliye Mahkemesi davacı istinafı ile kaldırarak yeniden hüküm tesis etmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 1998 yılından bu yana tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile emeklilik hakkının sağlanmasını istemiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde;davacının talebinin 5510 sayılı Kanun ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde tarımsal kesintiye istinaden tescil yapılmasını düzenleyen bir hüküm bulunmaması sebebiyle reddedildiğini, kanun gereğince ürün tesliminden dolayı kayıt ve tescilin yapılabilmesi 01.10.2008 tarihinden önceki dönemler için söz konusu olabildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.09.2016 tarihli ve 2014/414 Esas, 2016/270 Karar sayılı kararıyla; Davanın reddine, karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin16.03.2017 tarihli ve 2016/180 Esas, 425 Karar sayılı kararıyla; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Mersin 6. İş Mahkemesinin 26.09.2016 tarih, 2014/414 Esas, 2016/270 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına, Davanın kısmen kabulüne, davacının 01.02.1998-01.05.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine ilişkin karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin Dairenin 22.05.2019 tarihli ve 2017/2437 2019/4645 Esas, Karar sayılı bozma ilamıyla;

2.1.

11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 inci maddesine 3 üncü fıkra olarak eklenen düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, davacı tarafından 5521 sayılı Kanunun 7/3 maddesine uygun bir şekilde, davaya konu istem hakkında, dava tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle, mahkemece,

davacı tarafa 6100 sayılı HMK'nun 115/2. maddesi uyarınca, 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ve 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine üçüncü fıkra olarak eklenenen düzenleme doğrultusunda, davaya konu istem hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu'na müracaat etmesi için davacıya kesin önel verilmeli, kurumca istemin kabul edilmesi halinde davalı kurumun yargılama giderinden sorumlu olmayacağı da gözetilerek yapılacak yargılama sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince önceki kararda direnme kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili temyizinde; direnme kararının hatalı olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

VI. HUKUK GENEL KURULU KARARI

Hukuk Genel Kurulu 21.06.2022 tarihli, 2020/10-563 Esas 2022/970 Karar sayılı kararı ile, "...

Somut olayda, davacı sigortalı tarafından dava açılmadan önce Kuruma başvurulmadan tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti ve yaşlılık aylığı bağlanması istemli eldeki davanın 30.12.2014 tarihinde açıldığı, mahkemece 02.03.2015 tarihinde yapılan ön inceleme duruşma tutanağında alınan ara kararın 4. bendi ile davacı vekiline Kuruma müracaat edilmesinin zorunlu dava şartı olduğu belirtilerek davalı Kuruma başvurması konusunda 2 haftalık süre verilmesine karar verildiği, bunun üzerine davacı vekili tarafından 06.03.2015 tarihinde Kuruma başvuru yapılıp mahkemeye sunulan 11.03.2015 tarihli dilekçe ile Kuruma başvuru yapıldığının belirtildiği,

sözü edilen bu dilekçeye Kuruma yapılan başvuruya ilişkin dilekçenin eklendiği, davacı vekilinin 26.05.2015 tarihli duruşmada başvuruya henüz cevap verilmediğini beyan ettiği, bu duruşmada mahkemece davacının yaptığı başvuruya ve başvuru sonuçlandırılmış ise buna ilişkin belgelerin gönderilmesi konusunda ara karar verildiği, bu ara karar gereğince yazılan müzekkereye cevaben davalı Kurum tarafından mahkemeye gönderilen 22.07.2015 tarihli ve 46077627 sayılı yazıda davacıya ait hizmet dökümü ve dosyasında bulunan evrakların aslı gibidir yapılan nüshalarının gönderildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda yukarıda yapılan açıklamalara, somut olaya ilişkin maddi ve hukukî olgulara göre; İlk Derece Mahkemesince davalı Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurması için davacıya iki haftalık kesin süre verildiği ve verilen süre içinde davacı vekilinin gerekli başvuru şartını yerine getirdiği ancak Kurum tarafından yapılan müracaata altmış gün içinde cevap verilmediğinden talebin reddedilmiş sayıldığı sonucuna varılmakla..." denilerek, direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunmuş ve bozma nedenine göre davalı kurum vekilinin esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi üzerine dosya Dairemize gönderilmiştir.

D. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının 1998 yılından bu yana tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile emeklilik aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddeleri, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 1 inci maddesi atfıyla uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 288 inci ve 289 uncu maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 7'inci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2 inci, 3 üncü, 6 ıncı, 9 uncu ve 10 uncu maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,