Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/4733 K.2023/5176

Taraflar arasındaki prime esas kazancın tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmren kabulüne dair kararına karşı davalılar vekillerinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalılardan işverene ait işyerinde 22.12.1997 - 27.11.2002 tarihleri arasında garanti asgari ücret ve sefer başı prim esasına göre uluslararası transporter şoförü olarak çalıştığını ve ayda kendisine garanti asgari ücret ile bunun yanında ek olarak sefer başına prim olarak gidilen ülkeye göre değişen döviz cinsinden ücret ödendiğini bu durumda, müvekkiline ayda garanti ücret ile sefer başına 500 Euro sefer ücreti (ayda en az bir sefer yapmıştır) ödendiğini,

böylece müvekkiline yukanda belirtildiği gibi ilk işe giriş tarihinden itibaren garanti asgari ücret ve Euro cinsinden sefer primi ödenmiş olduğundan, gerçekte asgari ücretin çok üzerinde ücret aldığını, bu hususun müvekkil adına davalı işveren aleyhine açılan deracattan geçerek kesinleşen ...

3. İş Mahkemesinin 2005/78 Esas, 2005/828 Karar sayılı dava dosyası ile sabit olduğunu, müvekkilinin davalı işyerinde çalışmış olduğu süre boyunca almış olduğu ücretin yukarıda belirtildiği asgari ücretin çok üzerinde ve en son işten çıkış tarihi itibariyle aylık brüt 1.010,50 TL olmasına karşın, müvekkilinin eline geçen ücretlerin davalı işverence SSK'na kasıtlı olarak düşük gösterildiğini ve böylece gerek müvekkilini gerekse Kurumun zarara uğratıldığını iddia ile, müvekkilinin davalıya ait işyerinde çalışmış olduğu dönemlerle ilgili olarak,

çalışmalarının karşılığında almış olduğu gerçek ücretinin tespiti ile Kuruma bildirilen ücretleri arasındaki farkların tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı kurum vekili cevap dilekçesi ile; davacının, iş yerinde devamlı olarak ve asgari ücretin üzerinde hizmet akdi ile çalışmış olduğunu, tanık beyanları dışında resmi yazılı ve sağlıklı kalıplarla ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı şirket vekili cevap dilekçesi ile; esasa ilişkin diyeceklerine helal gelmemek üzere iş bu dava konusu istemin zamanaşımına uğradığını, davacının 22.12.1997 - 27.11.2002 tarihleri arasındaki ücretinin tespitini istemekle; zamanaşımı süresinin dolmuş olduğundan davanın zamanaşımı sebebi ile reddini talep ettiklerini, esasa ilişkin cevaplarında ise; davalının almakta olduğu ücrete uygun olarak imzalı bordroları sebebi ile iş bu istemde bulunabilmesinin mümkün olmadığını, bordroların ... 3. Mahkemesi'nin 2003/5 esas 2005/78 karar sayılı dosyasında mevcut olduğunu, 26.12.2005 tarihinde davacı tarafın müvekkilini her türlü hak ve alacakları bakımından ibra ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.01.2013 tarih ve 2011/845 E. 2013/15 Karar sayılı sayılı kararıyla;

"...Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava kurum işleminin iptaline ilişkin olup, mahkememizin 2012/558 E. sayılı dosyasında davacının 01.08.1998-30.03.2011 tarihleri arasındaki sigortalılığının iptaline ilişkin kurum işlemi iptal edilerek 2926 sayılı Kanun kapsamında tarım Bağ-Kur sigortasılı olduğunun tespitine karar verildiği, davacının bu dosyanın yargılaması sırasında iptal edilen dönemlerin geçerli sayılması durumunda emekliliği için kalan sürenin sorulmasına karar verildiği,

kurum yazılan müzekkereye verilen cevapda eğer davacının hizmetleri iptal edilmesi idi, 21.06.2013 tarihine kadar 14 yıl 11 ay hizmetinin olacağının bildirildiği ancak mahkememizin yukarıda anılan kararının kesinleşmesinden sonra tespiti yapılan 01.08.1998-30.03.2011 tarihleri sonrasına ilişkin ödenen primler bulunmasına rağmen kurumca bu sürelerin hizmetten sayılmadığı,

mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre davacının 01.04.2011 tarihi sonrası 1 yıl, 4 ay askerlik süresi borçlanması süresi ile 1 yıl 7 ay prim ödenmiş günlerin hizmetinden sayılması gerektiği ve bu sürelerin sayılmasına ilişkin davacının talebinin reddine dair kurum işleminin yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir...." gerekçesiyle davanın kabulü ile,

.... T.C. kimlik,...... nolu davacı ...'in, davalıya ait işyerinde çalışmış olduğu 22.12.1997-27.11.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının karşılığında almış olduğu prime esas kazançlarının bilirkişi ... tarafından düzenlenen 10.12.2012 tarihli rapor ve ekindeki hesap tablosunda görüldüğü gibi olduğunun tespitine,

Sigorta prim ve ödeneklerinin davacının aldığı gerçek ücret üzerinden hesaplanarak, davalı işverenden kesilmesine ve karar kesinleştiğinde bu konuda Sosyal Güvenlik Kurumunca işlem yapılmasına,

Davacıya ait kesinleşen ücret üzerinden, davacının, davalı Kurum nezdinde tüm sosyal haklarının yeniden tespit edilerek, işlemlerinin bu gerçek ücret üzerinden yapılmasına, işlemlerin davalı SGK Genel Müdürlüğü'nce takibine ve tatbikine,karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 30.12.2014 tarihli ve 2013/6072 E. 2014/22653 K. sayılı ilamında, "...

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, dosyaya kanıt olarak sunulan ödeme makbuzları, köprü geçiş, otoban, kantar, park, kontör, telefon, fax, fotokopi, akaryakıt giderlerine ilişkin belgeler, Gümrük Müdürlüğü Kapı Çıkış Pusulaları, Şoför Avans Fişleri irdelenmeli, sefer primi veya harcırah adı altında gerçekleştirilen ödemelerin tamamının ya da bir kısmının 77 nci madde kapsamında yolluk niteliğinde olup olmadığı açıklıkla ortaya konulmalı, belgelerin, ait olduğu çalışma dönemi bakımından yazılı delil oluşturacağı gözetilmeli, ayrıca,

işçilik alacaklarına yönelik kesinleşen davada verilen karar sonrasında davacıya işverence ödeme yapılıp yapılmadığı belirlenip öngörülen yöntem izlenmeli, buna göre ödemenin yalnızca hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği dikkate alınmalı, toplanan kanıtlardan elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 06.07.2015 tarihli ve 2015/64 E. 2015/345 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, 200,70 TL brüt yıllık izin ücret alacağının, [TCKN] T.C. kimlik, 5794440 S.S. nolu davacı ...'in 2002/Kasım ayı prime esas kazancına dahil edilmesi bakımından SGK'na bildirilmesi gerektiğinin tespitine, fazla talebin ise reddine karar verilmiş; karara karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 28.12.2015 tarihli 2015/19778 E. 2015/23188 K. sayılı ilamında; "...Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede, uluslar arası nakliyat faaliyetini yürüten işverenlere ait işyerlerinde hizmet akdine tabi şoför olarak çalışanlara yurt dışı görevlendirmelerde “sefer primi”, “sefer yolluğu”, “harcırah” adı altında işverenlerce gerçekleştirilen ödemeler, 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesinde yer alan “yolluk” veya 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesindeki “görev yolluğu” ibareleriyle teknik ve somut olarak tam anlamıyla örtüşmediğinden,

bu tür uyuşmazlıklar yönünden maddelerdeki kavramlar, yalnızca araca bağlı zorunlu giderler şeklinde anlaşılmalı, başka anlatımla, sigortalılara söz konusu adlar altında yapılan ödemeler içerisinden yalnızca araca bağlı zorunlu harcamalar ayrıştırılıp geri kalan tutar sigorta primine esas kazanca dahil edilmeli, iddianın kanıtlanması konusunda 6100 sayılı Kanun hükümleri uygulanmalıdır.

Buna göre inceleme konusu davada, dosyaya kanıt olarak sunulan ödeme makbuzları, köprü geçiş, otoban, kantar, park, kontör, telefon, fax, fotokopi, akaryakıt giderlerine ilişkin belgeler, Gümrük Müdürlüğü Kapı Çıkış Pusulaları, Şoför Avans Fişleri irdelenmeli, ödemeler değinilen kapsamda ayrıştırmaya tabi tutulmalı, belgelerin, ait olduğu çalışma dönemi bakımından yazılı delil oluşturacağı gözetilmeli ve bozma ilamındaki açıklamalar da dikkate alınarak elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 19.02.2019 tarihli ve 2016/412 E.2019/95 K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 04.06.2020 tarihli 2019/4788 2020/2843 K. sayılı ilamında;"...Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; dosyaya kanıt olarak sunulan ödeme makbuzları, köprü geçiş, otoban, kantar, park, kontör, telefon, fax, fotokopi, akaryakıt giderlerine ilişkin belgeler, Gümrük Müdürlüğü Kapı Çıkış Pusulaları, Şoför Avans Fişleri irdelenmeli, ödemeler değinilen kapsamda ayrıştırmaya tabi tutulmalı, belgelerin, ait olduğu çalışma dönemi bakımından yazılı delil oluşturacağı gözetilmeli ve bozma ilamındaki açıklamalar da dikkate alınarak elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır...."denilmek suretiyle bozulmuştur.

D. Dördüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 28.06.2022 tarihli ve 2022/164 E. 2022/268 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile .... T.C. Kimlik,.... s.s nolu davacı ...'in, ..... sicil nolu davalıTürkmenoğlu Dış Tic. Ulus. Nak. Ltd. Şti ye ait işyerinde çalışmış olduğu 12.12.1997-27.11.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının karşılığında almış olduğu prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin tespitine,

2).... T.C. Kimlik nolu davacı ...’in davalı Kurumda .... sicil numaralı dosyada işlem gören davalı işveren Türkmenoğlu Dış. Tic. ve Ulus. Nak. Ltd. Şti. işyerinden Kuruma bildirilen çalışmalarının diğer davalı Kuruma;

1997/3 dönemde 4.932.540,00.-TL eksik bildirildiği

1998/1 dönemde 6.747.000,00.-TL eksik bildirildiği

1998/2 dönemde 16.848.180,00 .-TL eksik bildirildiği

1998/3 dönemde 5.978.100,00.-TL eksik bildirildiği

1999/1 dönemde 82.494.000,00 .-TL eksik bildirildiği

1999/2 dönemde 87.159.000,00 .-TL eksik bildirildiği

1999/3 dönemde 91.824.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2000/1 dönemde 46.332.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2000/2 dönemde 67.512.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2000/3 dönemde 93.792.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2001/1 dönemde 157.308.000,00.-TL eksik bildirildiği

2001/2 dönemde 28.389.750,00 .-TL eksik bildirildiği

2001/3 dönemde 140.769.600,00.-TL eksik bildirildiği

2002/1 dönemde 352.610.130,00.-TL eksik bildirildiği

2002/2 dönemde 169.886.610,00.-TL eksik bildirildiği

2002/3 dönemde 112.213.209,00.-TL eksik bildirildiğinin tespitine,

karar verilmiş; karara karşı davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 05.04.2022 tarihli 2022/2263 E. 2022/4971 K. sayılı ilamında;"... Davacı, prime esas kazancın tespitini talep etmiş olup Mahkemece, bilirkişi raporuna atıf yapılmak suretiyle, bilirkişi raporunun da kararın eki sayılmasına dair hüküm verilmesi, yukarıda anılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesine aykırılık teşkil ettiğinden, usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerekmektedir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

V.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 05.04.2022 tarih ve 2022/2263 Esas 2022/4971 Karar sayılı bozma ilamı doğrultusunda;

1) .... T.C. Kimlik,.... s.s nolu davacı ...'in, ......35 sicil nolu davalıTürkmenoğlu Dış Tic. Ulus. Nak. Ltd. Şti.'ye ait işyerinde çalışmış olduğu 12.12.1997-27.11.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının karşılığında almış olduğu prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin tespitine,

2).....T.C. Kimlik nolu davacı ...’in davalı Kurumda .....sicil numaralı dosyada işlem gören davalı işveren Türkmenoğlu Dış. Tic. ve Ulus. Nak. Ltd. Şti. işyerinden Kuruma bildirilen çalışmalarının diğer davalı Kuruma;

1997/3 dönemde 4.932.540,00.-TL eksik bildirildiği

1998/1 dönemde 6.747.000,00.-TL eksik bildirildiği

1998/2 dönemde 16.848.180,00 .-TL eksik bildirildiği

1998/3 dönemde 5.978.100,00.-TL eksik bildirildiği

1999/1 dönemde 82.494.000,00 .-TL eksik bildirildiği

1999/2 dönemde 87.159.000,00 .-TL eksik bildirildiği

1999/3 dönemde 91.824.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2000/1 dönemde 46.332.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2000/2 dönemde 67.512.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2000/3 dönemde 93.792.000,00 .-TL eksik bildirildiği

2001/1 dönemde 157.308.000,00.-TL eksik bildirildiği

2001/2 dönemde 28.389.750,00 .-TL eksik bildirildiği

2001/3 dönemde 140.769.600,00.-TL eksik bildirildiği

2002/1 dönemde 352.610.130,00.-TL eksik bildirildiği

2002/2 dönemde 169.886.610,00.-TL eksik bildirildiği

2002/3 dönemde 112.213.209,00.-TL eksik bildirildiğinin tespitine, karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2.506 sayılı Kanun'un 77 inci maddesinin 1 inci fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII KARAR

Açıklanan nedenlerle,

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıdaki yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine